NGHIÊN CỨU HÓA HỌC LIPID CỦA HAI LOÀI SAN HÔ THỦY TỨC Millepora dichotoma VÀ Millepora platyphylla Ở VIỆT NAM
Hóa học các hợp chất thiên nhiên
Luận án này tập trung vào nghiên cứu hóa học lipid của hai loài san hô thủy tức, Millepora dichotoma và Millepora platyphylla, thu thập tại vùng biển Nha Trang, Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của rạn san hô như hệ sinh thái đa dạng sinh học và vai trò kiến tạo rạn của san hô thủy tức. Lipid là thành phần hóa học quan trọng, chiếm tới 40% sinh khối khô của san hô, phản ánh đa dạng sinh hóa, nguồn dinh dưỡng và mối quan hệ cộng sinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về hóa học lipid, đặc biệt là các dạng phân tử phospholipid phân cực của san hô thủy tức ở Việt Nam và trên thế giới, còn rất hạn chế.
Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu toàn diện hóa học lipid của hai loài san hô thủy tức này, bao gồm xác định hàm lượng lipid tổng, thành phần và hàm lượng các lớp chất trong lipid tổng, thành phần axit béo, các lớp chất trong phospholipid phân cực và các dạng phân tử phospholipid phân cực. Luận án cũng theo dõi sự biến động của các thành phần này theo 12 tháng trong năm và bước đầu khảo sát mối quan hệ cộng sinh giữa san hô vật chủ và vi sinh vật cộng sinh zooxanthellae thông qua hàm lượng chlorophyll A.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc đây là công trình đầu tiên ở Việt Nam và trên thế giới nghiên cứu về lipidome của hai loài Millepora dichotoma và M.platyphylla, cũng như lần đầu tiên theo dõi biến động thành phần lipid của chúng trong 12 tháng. Luận án đã xác định được tổng cộng 155 dạng phân tử phospholipid phân cực (77 dạng cho M.dichotoma và 78 dạng cho M.platyphylla), bao gồm các phân lớp PA, PE, PC, PS, PI, CAEP. Kết quả cho thấy hàm lượng lipid tổng, các lớp chất lipid và axit béo của M.dichotoma có xu hướng tăng vào mùa hè và giảm vào mùa đông. Đối với M.platyphylla, sự biến động của các nhóm chất phospholipid phân cực không đáng kể, cho thấy cấu trúc màng tế bào ổn định hơn. Hàm lượng chlorophyll A biến động tỷ lệ thuận với hàm lượng lipid, giảm vào mùa hè và tăng vào mùa đông. Luận án cũng xác định được các axit béo đặc trưng của zooxanthellae (18:4n-3, 18:5n-3) và axit béo từ nguồn thức ăn dị dưỡng (22:6n-3).