NGHIÊN CỨU HÀNH VI LỰA CHỌN SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG TRONG ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Kỹ thuật giao thông vận tải
Luận án "Nghiên cứu hành vi lựa chọn sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng trong đô thị ở Thành phố Hà Nội" của Vũ Thị Hường được thực hiện trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu phát triển giao thông công cộng (VTHKCC) bền vững, nhưng thực tế cho thấy tỷ lệ sử dụng VTHKCC còn thấp, trong khi phương tiện cá nhân (PTCN) gia tăng nhanh chóng, gây ra nhiều vấn đề như ùn tắc, ô nhiễm. Sự kém hiệu quả của quản lý từ phía cung đã thúc đẩy nhu cầu nghiên cứu từ góc độ người sử dụng.
Mục tiêu chính của luận án là xây dựng mô hình và xác định các yếu tố ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng của chúng đến hành vi lựa chọn phương tiện vận tải hành khách (PTVT HK) trong đô thị Hà Nội, tập trung vào các chuyến đi thường xuyên. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các đô thị ở Việt Nam, với dữ liệu cụ thể được thu thập và phân tích tại Thành phố Hà Nội.
Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp: nghiên cứu tài liệu (trong và ngoài nước), nghiên cứu định tính để xây dựng mô hình và thang đo, và nghiên cứu định lượng để xác định các yếu tố tác động. Các phương pháp thống kê, mô tả, so sánh, phân tích, tổng hợp cũng được áp dụng. Dữ liệu được thu thập từ tháng 06/2017 đến tháng 01/2023, bao gồm dữ liệu vĩ mô và khảo sát thực tế 950 phiếu tại khu vực tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông. Mô hình hồi quy đa thức Multinomial Logistic được sử dụng để phân tích dữ liệu.
Về mặt lý luận, luận án làm sâu sắc cơ sở lý luận về hành vi lựa chọn PTVT, phát triển khái niệm, bổ sung cách tiếp cận tâm lý học hành vi và thêm đường sắt đô thị (ĐSĐT) vào các lựa chọn phương tiện. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng quan về hành vi lựa chọn PTVT, xác định động lực và rào cản chuyển đổi, tạo cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và doanh nghiệp xây dựng chính sách bền vững. Kết quả chỉ ra rằng ĐSĐT đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi từ PTCN sang VTHKCC, với nhiều yếu tố tích cực hơn tiêu cực. Ngược lại, xu hướng lựa chọn ô tô cá nhân đang gia tăng mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi nhận thức và thái độ xã hội. Luận án cũng phát hiện các yếu tố như độ tuổi, giới tính, mục đích chuyến đi không có mối liên hệ rõ ràng với hành vi lựa chọn PTVT, và thu nhập, chi phí đi lại chỉ ảnh hưởng đến lựa chọn ô tô cá nhân, khác với một số nghiên cứu trước đó. Luận án đề xuất các giải pháp quản lý và phát triển bền vững cho VTHKCC, bao gồm nâng cao chất lượng dịch vụ xe buýt, tích hợp các điểm trung chuyển cho ĐSĐT và nghiên cứu hành vi người dùng đối với xe đạp công cộng.
1. Tính cấp thiết của đề tài
2. Mục tiêu nghiên cứu
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu:
b. Phạm vi nghiên cứu:
➤ Phạm vi không gian:
➤ Phạm vi thời gian thực hiện nghiên cứu:
4. Phương pháp nghiên cứu
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
6. Kết cấu luận án.
1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài
1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu ở trong nước
1.3 Khoảng trống trong nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu của đề tài
1.3.1 Đánh giá chung
1.3.2 Khoảng trống trong nghiên cứu
1.3.3 Hướng nghiên cứu của đề tài
1.4 Khung nghiên cứu tổng thể
2.1. Nhu cầu đi lại và hệ thống phương tiện vận tải hành khách trong đô thị
2.1.1 Đô thị, quá trình đô thị hoá và phân loại đô thị.
a. Đô thị, quá trình đô thị hoá
b. Phân loại đô thị
2.1.2 Nhu cầu đi lại trong đô thị
a. Khái niệm nhu cầu đi lại.
b.Phân loại nhu cầu đi lại.
c. Đặc điểm của nhu cầu đi lại trong đô thị.
2.1.3 Tổng quan về hệ thống PTVT HK trong đô thị
2.2 Hành vi lựa chọn sử dụng phương tiện vận tải
2.2.1 Khái niệm và phân loại hành vi lựa chọn sử dụng phương tiện vận tải
a. Khái niệm
b. Phân loại
c. Quá trình ra quyết định lựa chọn sử dụng PTVT HK
2.2.2 Hành vi lựa chọn sử dụng PTVT trên quan điểm tâm lý học
2.2.3 Hành vi lựa chọn PTVT sử dụng trên quan điểm kinh tế
2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn PTVT HK sử dụng trong đô thị.
2.3.2 Nhóm các yếu tố chủ quan.
2.3.2 Nhóm các yếu tố khách quan
2.3.3 Các quy tắc ra quyết định lựa chọn PTVT sử dụng
2.4 Bài học kinh nghiệm trong nghiên cứu và điều tiết hành vi lựa chọn sử dụng phương tiện của một số đô thị trên thế giới.
2.4.1 Bài học kinh nghiệm trong điều tiết hành vi lựa chọn sử dụng phương tiện.
2.4.2 Bài học kinh nghiệm trong nghiên cứu hành vi lựa chọn sử dụng PTVT HK trong đô thị.
2.5 Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu về hành vi lựa chọn phương tiện vận tải hành khách công cộng trong đô thị
2.5.1 Mô hình nghiên cứu
2.5.2 Yếu tố tác động và giả thuyết của mô hình nghiên cứu
2.5.3 Thiết lập mô hình phân tích
3.1. Hiện trạng phát triển hệ thống giao thông vận tải ở Thành phố Hà Nội
3.1.1 Tổng quan chung và quá trình phát triển GTĐT ở Hà Nội
a. Tổng quan chung về Hà Nội
b. Quá trình phát triển GTĐT ở Hà Nội
c. Mục tiêu quy hoạch và phát triển GTVT TP Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050
3.1.2 Hiện trạng nhu cầu vận tải HK.
3.1.3 Hiện trạng về đoàn PTVT HK trong đô thị và cơ sở hạ tầng GTĐT.
a) Số lượng phương tiện
b) Cơ cấu giữa các loại phương tiện
c. Tỷ lệ phương tiện tính trên theo dân cư.
e, Hiện trạng về cơ sở hạ tầng GTĐT
3.1.4 Hiện trạng VTHKCC trong đô thị
a. VTHKCC bằng xe buýt.
b. VTHKCC bằng xe buýt nhanh BRT
c. VTHKCC bằng đường sắt đô thị
d. VTHKCC bằng xe đạp
f. Các loại hình VTHK khác
3.1.5 Hiện trạng về chính sách quản lý và phát triển PTVT HK trong đô thị.
3.1.6 Đánh giá hiện trạng phát triển VTHK trong đô thị ở TP Hà Nội hiện nay.
3.2. Tổng quan các giai đoạn nghiên cứu đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi lựa chọn phương sử dụng phương tiện VTHKCC trong đô thị ở TP Hà Nội.
3.2.2 Giai đoạn nghiên cứu sơ bộ:
3.2.2.1 Xây dựng thang đo
3.2.2.2 Thiết kế bảng hỏi khảo sát
3.2.3 Giai đoạn nghiên cứu chính thức
3.2.3.1. Phương pháp chọn mẫu
3.2.3.2 Phương pháp thu thập dữ liệu
3.2.3.3 Phương pháp phân tích dữ liệu
3.4. Kiểm định độ tin cậy và phân tích mối liên hệ giữa các biến quan sát
3.4.1. Kiểm định độ tin cậy của các biến quan sát
3.4.2 Phân tích mối liên hệ giữa các biến quan sát
4.1 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
4.1.1 Tổng thể mẫu nghiên cứu.
4.1.2 Thống kê lựa chọn phương tiện sử dụng theo các chỉ tiêu định lượng
4.1.3 Lựa chọn phương tiện theo các kịch bản chính sách quản lý phương tiện
4.1.4 Thống kê mô tả các chỉ tiêu định tính.
4.2 Phân tích hồi quy đa thức Multinomial logistic regression và kiểm định giả thiết
4.2.1 Phân tích mô hình hành vi lựa chọn sử dụng xe buýt.
4.2.4 Phân tích mô hình hành vi lựa chọn sử dụng đường sắt đô thị
4.2.3 Phân tích mô hình hành vi lựa chọn sử dụng phương tiện cạnh tranh với PTVT HKCC khối lượng lớn.
a. Mô hình hành vi lựa chọn ô tô con cá nhân
4.2.4 Phân tích mô hình hành vi lựa chọn sử dụng xe đạp
4.3 Một số kết luận về hành vi lựa chọn PTVT HK trong đô thị
4.3.1 Tác động của các yếu tố định lượng.
4.3.2 Tác động của các yếu tố định tính.
4.3.3 Các yếu tố không tìm thấy sự tác động
4.3.4 Xu hướng nổi trội trong lựa chọn PTVT HK trong đô thị.
a. ĐSĐT đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi từ PTCN sang PTCC.
b. Xu hướng lựa chọn ô tô cá nhân và các động lực dẫn đến nhu cầu sử dụng ô tô cá nhân ngày càng ra tăng
4.4 Vận dụng kết quả nghiên cứu trong quản lý và phát triển vận tải HK trong đô thị theo hướng bền vững.
4.4.1 Nhận định động lực và rào cản
4.4.2 Định hướng giải pháp quản lý và phát triển bền vững vận tải HK trong đô thị
4.4.2.1 Giải pháp đối với các nhà quản lý và hoạch định chính sách về VTHK trong đô thị
4.4.2.2 Giải pháp đối với doanh nghiệp cung ứng dịch vụ vận tải HK trong đô thị.
a. Đối với doanh nghiệp kinh doanh VTHKCC bằng xe buýt
b. Đối với doanh nghiệp kinh doanh VTHKCC bằng ĐSĐT
c. Đối với doanh nghiệp kinh doanh VTHKCC bằng hình thức cho thuê xe đạp
KẾT LUẬN
KIẾN NGHỊ
Với các nhà quản lý và hoạch định chính sách
Với doanh nghiệp kinh doanh và cung ứng dịch vụ VTHKCC
Với các nhà nghiên cứu