Luận án – Nghiên Cứu Đánh Giá Và Dự Báo Tác Động Do Thiên Tai Đến Trồng Trọt Trên Địa Bàn Tỉnh Nghệ An Có Xét Đến Yếu Tố Biến Đổi Khí Hậu

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ VÀ DỰ BÁO TÁC ĐỘNG DO THIÊN TAI ĐẾN TRỒNG TRỌT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN CÓ XÉT ĐẾN YẾU TỐ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Ngành:

Kỹ thuật tài nguyên nước

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ kỹ thuật này, với tựa đề "NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ VÀ DỰ BÁO TÁC ĐỘNG DO THIÊN TAI ĐẾN TRỒNG TRỌT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN CÓ XÉT ĐẾN YẾU TỐ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU", tập trung vào việc giải quyết những thách thức nghiêm trọng do thiên tai và biến đổi khí hậu gây ra cho sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Nghệ An. Tỉnh Nghệ An được xác định là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ các loại thiên tai như bão, hạn hán, xâm nhập mặn, cùng với sự thay đổi của các yếu tố khí hậu như nhiệt độ và lượng mưa, dẫn đến thiệt hại kinh tế - xã hội đáng kể, đặc biệt đối với hoạt động trồng trọt của các hộ gia đình.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là lượng hóa thiệt hại do thiên tai đến trồng trọt và dự báo tác động này có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (nhiệt độ, mưa) tại Nghệ An, đồng thời lượng hóa tác động của các biện pháp ứng phó đến doanh thu của hộ trồng trọt. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, sử dụng các mô hình kinh tế lượng như mô hình Ricardo dạng dữ liệu chéo và mô hình hồi quy tuyến tính OLS. Dữ liệu được thu thập từ năm 2001 đến 2020, bao gồm cả số liệu thứ cấp và khảo sát trực tiếp 531 phiếu từ các hộ nông dân tại Nghệ An.

Các kết quả chính cho thấy thiên tai (hạn hán, bão, mặn) và biến đổi khí hậu (nhiệt độ lớn nhất vụ đông xuân và hè thu) có tác động tiêu cực đáng kể đến doanh thu trồng trọt. Ngược lại, nhiệt độ nhỏ nhất vụ đông xuân và lượng mưa vụ hè thu có thể có tác động tích cực. Nghiên cứu cũng đánh giá các biện pháp ứng phó như thay đổi thời vụ canh tác, củng cố hệ thống thủy lợi, và chọn giống cây trồng chống chịu, cho thấy chúng có khả năng giảm thiểu thiệt hại. Luận án đã đề xuất các giải pháp chính sách và công cụ cụ thể nhằm phòng chống, ứng phó và giảm thiểu tác động tiêu cực của thiên tai và biến đổi khí hậu tại tỉnh Nghệ An, góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và cung cấp căn cứ thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách và khoa học.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Sự cần thiết phải nghiên cứu của đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1 Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2 Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1 Cách tiếp cận
    • 4.2 Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Khung phân tích lý thuyết của luận án
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
    • 6.1 Ý nghĩa khoa học
    • 6.2 Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Cấu trúc của luận án

• CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG DO THIÊN TAI VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TRỒNG TRỌT

  • 1.1 Cơ sở lý luận về thiên tai và biến đổi khí hậu tác động đến trồng trọt
    • 1.1.1 Khái niệm về sản xuất nông nghiệp, trồng trọt
    • 1.1.2 Tác động do thiên tai đến trồng trọt
      • 1.1.2.1 Khái niệm thiên tai
      • 1.1.2.2 Tác động do thiên tai đến trồng trọt
    • 1.1.3 Tác động của biến đổi khí hậu đến trồng trọt
      • 1.1.3.1 Khái niệm biến đổi khí hậu
      • 1.1.3.2 Nguyên nhân dẫn tới BĐKH
      • 1.1.3.3 Tác động của Biến đổi khí hậu đến trồng trọt
      • 1.1.3.4 Các kịch bản biến đổi khí hậu tại Việt Nam
  • 1.2 Tổng quan các nghiên cứu liên quan
    • 1.2.1 Tổng quan các nghiên cứu về tác động do thiên tai và biến đổi khí đến trồng trọt
    • 1.2.2 Tổng quan nghiên cứu các phương pháp đánh giá tác động do thiên tai và biến đổi khí hậu đến trồng trọt
    • 1.2 Kinh nghiệm quốc tế trong ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu
  • 1.3 Khoảng trống nghiên cứu của luận án
    • 1.3.1 Khoảng trống về nội dung nghiên cứu
    • 1.3.2 Khoảng trống về không gian nghiên cứu
  • 1.4 Giới thiệu vùng nghiên cứu
    • 1.4.1 Lựa chọn địa điểm vùng nghiên cứu
    • 1.4.2 Phân tích, lựa chọn lĩnh vực, đối tượng nghiên cứu
      • 1.4.2.1. Lựa chọn lĩnh vực trồng trọt và 3 loại cây trồng
      • 1.4.2.2. Lựa chọn đối tượng nghiên cứu thiên tai và biến đổi khí hậu
  • 1.5 Các vấn đề luận án cần giải quyết
  • 1.6 Kết luận chương 1

• CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1 Lựa chọn phương pháp nghiên cứu và Quy trình nghiên cứu
    • 2.1.1 Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
      • 2.1.1.1 Phương pháp kế thừa
      • 2.1.1.2 Phương pháp chuyên gia
      • 2.1.1.3 Phương pháp phân tích tổng hợp
      • 2.1.1.4 Phương pháp mô hình hoá
    • 2.1.2 Quy trình nghiên cứu
    • 2.1.3 Phương pháp thu thập xử lý số liệu
      • 2.1.3.1 Điều tra khảo sát
      • 2.1.3.2 Thu thập số liệu thứ cấp
      • 2.1.3.3 Thu thập số liệu sơ cấp
      • 2.1.3.4 Phương pháp tổng hợp số liệu
  • 2.2 Phương pháp ứng dụng mô hình kinh tế để lượng hóa tác động do thiên tai đến trồng trọt có xét đến biến đổi khí hậu
    • 2.2.1 Mô hình Ricardo trong đo lường tác động do thiên tai đến trồng trọt có xét đến biến đổi khí hậu
      • 2.2.1.1 Phương pháp nghiên cứu định tính
      • 2.2.1.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng
    • 2.2.2 Ứng dụng mô hình Ricardo đo lường tác động do thiên tai đến trồng trọt có xét đến biến đổi khí hậu
    • 2.2.3 Phương pháp nghiên cứu đo lường thiệt hại do thiên tai và biến đổi khí hậu theo các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau
  • 2.3 Mô hình phân tích tác động của các biện pháp ứng phó với thiên tai có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu của hộ nông dân
    • 2.3.1 Mô hình hồi quy tuyến tính OLS
    • 2.3.2 Mô hình thực nghiệm đánh giá tác động các biện pháp ứng phó với thiên tai tại Nghệ An
  • 2.4 Kết luận chương 2

• CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ, DỰ BÁO TÁC ĐỘNG DO THIÊN TAI ĐẾN TRỒNG TRỌT CÓ XÉT ĐẾN YẾU TỐ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI TỈNH NGHỆ AN

  • 3.1 Thực trạng tác động do thiên tai đến trồng trọt tại tỉnh Nghệ An có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu
  • 3.2 Kết quả đánh giá và dự báo tác động do thiên tai đến trồng trọt có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu
    • 3.2.1 Kết quả đánh giá tác động do thiên tai đến hoạt động trồng trọt có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu
    • 3.2.2 Kết quả dự báo tác động do thiên tai và biến đổi khí hậu đến trồng trọt theo các kịch bản biến đổi khí hậu
  • 3.3 Kết quả phân tích tác động của các biện pháp ứng phó với thiên tai có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu của hộ nông dân trồng trọt tại tỉnh Nghệ An

• CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU TÁC ĐỘNG DO THIÊN TAI VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TRỒNG TRỌT TẠI TỈNH NGHỆ AN

  • 4.1 Cơ sở đề xuất giải pháp
  • 4.2 Một số đề xuất giải pháp cho tỉnh Nghệ An
  • 4.3 Giải pháp phòng chống thiên tai và BĐKH đối với các hộ gia đình trồng trọt
  • 4.4 Kết luận chương 4

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Những kết quả đạt được
  • 2. Những đóng góp mới
  • 3. Một số tồn tại và hướng nghiên cứu mới
    • 1) Một số tồn tại:
    • 2) Hướng nghiên cứu mới
  • 4. Kiến nghị

• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ