NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT, THÀNH PHẦN HÓA HỌC, TÁC DỤNG CẢI THIỆN TRÍ NHỚ TRÊN MÔ HÌNH RUỒI GIẤM CHUYỂN GEN hAPP CỦA LOÀI VIỄN CHÍ BA SỪNG (Polygala karensium Kurz) THU HÁI Ở SA PA, LÀO CAI
Dược liệu- Dược học cổ truyền, Mã số 972.02.06
Luận án "NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT, THÀNH PHẦN HÓA HỌC, TÁC DỤNG CẢI THIỆN TRÍ NHỚ TRÊN MÔ HÌNH RUỒI GIẤM CHUYỂN GEN hAPP CỦA LOÀI VIỄN CHÍ BA SỪNG (Polygala karensium Kurz) THU HÁI Ở SA PA, LÀO CAI" tập trung vào việc làm rõ các khía cạnh về thực vật, hóa học và tác dụng sinh học của cây Viễn chí ba sừng. Loài thực vật này, phân bố ở các quốc gia Châu Á như Việt Nam, Bhutan, Trung Quốc và chủ yếu ở vùng núi cao trên 1000m tại Việt Nam (như Sapa, Tam Đảo), đã được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian để tăng cường sinh lực, trí nhớ, chữa đau nhức xương khớp và bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học về thành phần hóa học và tác dụng chống suy giảm trí nhớ của nó còn hạn chế.
Nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm hình thái thực vật và đặc điểm vi phẫu của thân, rễ, lá cây Viễn chí ba sừng, góp phần vào việc tiêu chuẩn hóa dược liệu. Về hóa học, rễ cây được xác định chứa các nhóm hợp chất như saponin, flavonoid, đường khử, acid hữu cơ, chất béo, sterol và có thể có hợp chất có gốc OH- phenol. Đặc biệt, luận án đã phân lập và xác định cấu trúc 17 hợp chất từ rễ, trong đó có 3 hợp chất mới là karensucrose A (VC2), karensucrose B (VC3) và karenxanthon (VC11) lần đầu tiên được phân lập từ thiên nhiên. Thêm vào đó, 9 hợp chất khác cũng được báo cáo lần đầu tiên từ loài này.
Về tác dụng sinh học, luận án đã đánh giá hiệu quả của cao chiết toàn phần và các phân đoạn cao chiết từ rễ cây Viễn chí ba sừng trên mô hình ruồi giấm chuyển gen hAPP mang bệnh Alzheimer. Kết quả cho thấy cao chiết ethanol toàn phần và cao chiết phân đoạn ethyl acetate có tác dụng cải thiện hành vi di chuyển của ấu trùng bậc ba và ruồi giấm trưởng thành. Đồng thời, các phân đoạn cao chiết ethanol toàn phần, ethyl acetate và cắn phân đoạn nước cũng cải thiện đáng kể sự suy giảm trí nhớ ngắn hạn trên ấu trùng. Những phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để giải thích các công dụng truyền thống của Viễn chí ba sừng và mở ra tiềm năng phát triển dược liệu này trong điều trị bệnh Alzheimer.