NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT, THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ MỘT SỐ TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA CÂY GẠO (Bombax malabaricum DC., họ Gạo Bombacaceae)
Dược học cổ truyền
Cây Gạo (Bombax malabaricum DC.), còn được gọi là Mộc miên hay Anh hùng thụ, là loài cây quen thuộc và được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác để điều trị các bệnh như tiêu chảy, kiết lỵ, bỏng, tiểu đường, bó gãy xương, cầm máu và rắn cắn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học về đặc điểm thực vật, thành phần hóa học và tác dụng sinh học của loài cây này còn hạn chế, đặc biệt là về thành phần hóa học.
Luận án này được thực hiện với mục tiêu nghiên cứu chi tiết đặc điểm thực vật, thành phần hóa học và đánh giá độc tính cấp cùng một số tác dụng sinh học của cây Gạo (Bombax malabaricum DC., họ Gạo Bombacaceae) thu hái tại Hà Nội. Về thực vật, nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm hình thái và vi học của lá, hoa, vỏ thân, đồng thời giám định tên khoa học của loài. Về hóa học, luận án đã định tính sự có mặt của 9 nhóm chất trong vỏ thân và 11 nhóm chất trong lá và hoa. Đặc biệt, đã phân lập và nhận dạng 8 hợp chất từ vỏ thân và 7 hợp chất từ lá. Trong đó, Momor cerebroside I và 7α-hydroxysitosterol là hai hợp chất lần đầu tiên được phân lập từ họ Bombacaceae; friedelin, epicatechin và catechin là ba hợp chất lần đầu tiên được phân lập từ chi Bombax L. Luận án cũng đã xây dựng và thẩm định thành công phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để định lượng đồng thời các hợp chất phân lập, góp phần tiêu chuẩn hóa dược liệu. Kết quả sơ bộ xác định hàm lượng của 6 hợp chất trong vỏ thân và 7 hợp chất trong lá.
Về tác dụng sinh học, các cao nước vỏ thân và lá cây Gạo ở liều 100-300g/kg không gây độc cấp tính trên chuột nhắt trắng, trong khi cao nước hoa Gạo có LD50 là 500,71 g/kg. Cao nước vỏ thân và cắn phân đoạn ethyl acetat chiết xuất từ vỏ thân thể hiện tác dụng giảm đau ngoại vi, chống viêm cấp và mạn tính, cùng với khả năng giảm thời gian chảy máu. Cao nước lá cây Gạo có tác dụng bảo vệ gan thông qua giảm hoạt độ ASAT, ALAT, hạn chế tổn thương cấu trúc gan và có tác dụng chống oxy hóa bằng cách giảm nồng độ MDA.
Những đóng góp của luận án bao gồm việc xác định rõ nguồn gốc dược liệu, cung cấp dữ liệu vi học để tiêu chuẩn hóa, phát hiện các hợp chất mới và xây dựng phương pháp định lượng tin cậy, từ đó củng cố cơ sở khoa học cho việc ứng dụng cây Gạo trong điều trị bệnh và định hướng nghiên cứu tiếp theo.
2.1. Nguyên vật liệu nghiên cứu
2.2. Phương pháp nghiên cứu
3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ MẶT THỰC VẬT
3.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC
3.3. ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH CẤP VÀ THỬ TÁC DỤNG SINH HỌC