NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ XẠ PHẪU DAO GAMMA SAU PHẪU THUẬT ADENOMA TUYẾN YÊN
Ngoại khoa
Luận án tập trung nghiên cứu về adenoma tuyến yên, một loại u lành tính chiếm tỉ lệ 10-15% các u nguyên phát trong sọ. Tình trạng u tồn lưu hoặc tái phát sau phẫu thuật có tỉ lệ cao (12,8% - 42%), gây khó khăn trong điều trị lại. Phương pháp xạ phẫu Dao Gamma được xem là một lựa chọn hiệu quả. Đề tài được thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu bức thiết về điều trị xạ phẫu cho các trường hợp adenoma tuyến yên tái phát hoặc tồn dư sau phẫu thuật tại Việt Nam, nơi còn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này.
Nghiên cứu được tiến hành trên 81 người bệnh tại Đơn vị Gamma Knife - Khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 01 năm 2012 đến tháng 03 năm 2017. Đối tượng bao gồm 23 trường hợp u tăng tiết nội tiết tố (28,4%) và 58 trường hợp u không tăng tiết nội tiết tố (71,6%).
Kết quả cho thấy, tuổi trung bình của nhóm bệnh là 43,35 ± 11,9, với tỉ lệ nữ giới chiếm ưu thế (53,1%). Thời gian khởi bệnh trung bình là 32 tháng, và thời gian từ lúc phẫu thuật đến khi xạ phẫu Dao Gamma trung bình là 10 tuần. Các triệu chứng lâm sàng phổ biến nhất là nhức đầu (84%) và rối loạn thị giác (54,3%). Về cận lâm sàng, thể tích trung bình của adenoma tuyến yên là 5553 mm³, với kích thước u trước xạ là 24,49 mm. Tình trạng xâm lấn giao thoa thị được ghi nhận ở 60,5% trường hợp.
Đánh giá kết quả điều trị xạ phẫu Dao Gamma cho thấy hiệu quả khả quan: triệu chứng đau đầu và rối loạn thị giác giảm dần có ý nghĩa thống kê từ tháng thứ 6 sau xạ phẫu. Tỉ lệ kiểm soát u đạt 97,5%, với 13,6% đáp ứng hoàn toàn, 50,6% đáp ứng một phần và 33,3% bệnh ổn định. Nồng độ nội tiết tố giảm dần theo thời gian, với đáp ứng Prolactin từ tháng thứ 6 và GH từ tháng thứ 12. Biến chứng suy tuyến yên mới xuất hiện sau 24 tháng. Các biến chứng sớm như nhức đầu, khô miệng và chán ăn thường thoáng qua.
Luận án là công trình nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam về xạ trị cho adenoma tuyến yên tái phát hoặc tồn dư, đóng góp vào việc mô tả đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá hiệu quả của xạ phẫu Dao Gamma, qua đó khẳng định tính hiệu quả và an toàn của phương pháp này trong kiểm soát kích thước u và điều hòa nội tiết tố.