NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM ĐỘT BIẾN GEN EGFR VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ PHỔI BIỂU MÔ THỌC
Luận án “NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM ĐỘT BIẾN GEN EGFR VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ PHỔI BIỂU MÔ THỌC” được hoàn thành tại Học viện Quân y vào năm 2017. Nghiên cứu do GS. TS. ĐỒNG KHẮC HƯNG và GS. TS. MAI TRỌNG KHOA hướng dẫn khoa học.
Mục tiêu chính của luận án là xác định các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đột biến gen EGFR liên quan đến tính đáp ứng thuốc điều trị đích, đồng thời xác định mối liên quan giữa đột biến gen EGFR với các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân ung thư phổi biểu mô tuyến.
Nghiên cứu được thực hiện trên cỡ mẫu 152 bệnh nhân, lớn hơn cỡ mẫu lý thuyết là 138. Bệnh nhân được làm xét nghiệm xác định đột biến gen EGFR và nhuộm hóa mô miễn dịch để phát hiện sự biểu lộ protein EGFR. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm bệnh nhân ung thư phổi không phải typ biểu mô tuyến, đã điều trị hóa chất hoặc xạ trị, hoặc có bệnh ung thư khác kèm theo. Nội dung nghiên cứu bao gồm xét nghiệm mô bệnh học, tế bào học để chẩn đoán ung thư phổi biểu mô tuyến và xác định sự biểu lộ protein EGFR trên màng tế bào, nghiên cứu đặc điểm tỷ lệ và các loại đột biến gen EGFR, cũng như mối liên quan giữa đột biến gen EGFR với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy các triệu chứng hô hấp thường gặp nhất là đau ngực (52,6%), ho khan (38,2%) và khó thở (28,3%). Tỷ lệ bệnh nhân có biểu lộ quá mức protein EGFR (2+ và 3+) trên màng tế bào là 38,2%. Tỷ lệ đột biến gen EGFR ở nhóm bệnh nhân không hút thuốc (51,8%) cao hơn đáng kể so với nhóm hút thuốc (23,9%) (p = 0,0006), và chỉ số hút thuốc là yếu tố tiên lượng độc lập ảnh hưởng đến tình trạng đột biến gen EGFR (p = 0,037). Nữ giới có khả năng đột biến cao hơn (OR 2,93; p=0,0032). Tràn dịch màng phổi cũng được xác định là yếu tố tiên lượng độc lập ảnh hưởng đến tình trạng đột biến gen EGFR. Tỷ lệ đột biến gen EGFR ở khối u thùy trên (47,9%) cao hơn ở thùy giữa/dưới (31,6%) (p=0,0411). Mối liên quan giữa đột biến gen EGFR và biểu lộ protein EGFR dương tính cũng rõ ràng (50,0% so với 33,0%; p=0,0382). Chỉ số maxSUV trung vị cao nhất ở u nguyên phát và giảm dần ở hạch và mô di căn ở cả hai nhóm. Tuy nhiên, không có mối liên quan giữa sự thay đổi nồng độ CEA, Cyfra 21-1 với tình trạng đột biến gen EGFR. Đa số bệnh nhân (78,3%) được phát hiện ở giai đoạn IV. Nghiên cứu cũng chứng minh hiệu quả điều trị bằng các EGFR TKI ở bệnh nhân ung thư phổi biểu mô tuyến có đột biến gen EGFR, với tỷ lệ đáp ứng từ 60-80%, trung vị thời gian sống không bệnh (PFS) khoảng 8-13 tháng và thời gian sống toàn bộ (OS) khoảng 15-20 tháng. Tình trạng đột biến gen EGFR không liên quan đến tình trạng di căn.