NGHIÊN CỨU BIẾN DỊ VÀ KHẢ NĂNG DI TRUYỀN TÍNH TRẠNG SINH TRƯỞNG VÀ TÍNH CHẤT GỖ CỦA KEO LÁ LIỀM (Acacia crassicarpa A.Cunn. ex Benth.) TRONG MỘT SỐ KHẢO NGHIỆM HẬU THẾ
Di truyền và chọn giống cây lâm nghiệp (Mã ngành: 9 62 02 07)
Luận án tập trung nghiên cứu loài Keo lá liềm (Acacia crassicarpa A.Cunn. ex Benth.), một loài cây đa mục đích có khả năng sinh trưởng nhanh, cạnh tranh tốt với cỏ dại và thích nghi trên đất nghèo dinh dưỡng ở Việt Nam. Đề tài được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về việc cải thiện giống Keo lá liềm theo hướng nâng cao năng suất và chất lượng gỗ, đặc biệt là cung cấp gỗ xẻ, đồng thời tăng tính đa dạng di truyền và khả năng chống chịu.
Về mặt khoa học, kết quả luận án đã bổ sung hiểu biết về đặc điểm biến dị, khả năng di truyền của một số tính chất gỗ liên quan chặt chẽ tới gỗ xẻ và mối quan hệ di truyền giữa các tính trạng sinh trưởng với chất lượng thân cây và một số tính chất gỗ, làm cơ sở khoa học cho công tác chọn, tạo giống Keo lá liềm. Về ý nghĩa thực tiễn, đề tài đã chọn lọc được 2 xuất xứ mới là Luncida và Cape Melville từ Queensland, có sinh trưởng nhanh ở tuổi 7-12, cùng với khối lượng riêng và mô đun đàn hồi cao. Đồng thời, đã xác định được 15 gia đình Keo lá liềm ưu việt tại các khảo nghiệm hậu thế thế hệ 2, có sinh trưởng nhanh, chất lượng thân cây và chất lượng gỗ tốt, phục vụ mục tiêu trồng rừng gỗ lớn.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là xác định các đặc điểm biến dị và khả năng di truyền của một số tính trạng quan trọng, làm cơ sở khoa học góp phần cải thiện giống Keo lá liềm có năng suất cao và chất lượng gỗ tốt phục vụ trồng rừng gỗ lớn tại các tỉnh miền Trung. Các mục tiêu cụ thể bao gồm đánh giá biến dị và di truyền của tính trạng sinh trưởng, chất lượng thân cây, và một số tính chất gỗ cho các gia đình Keo lá liềm trong các khảo nghiệm hậu thế thế hệ 2; xác định tương quan giữa các tính trạng và ảnh hưởng của tương tác kiểu gen – hoàn cảnh; xác định tăng thu di truyền lý thuyết và thực tế; và đề xuất một số giải pháp chọn, tạo giống Keo lá liềm ở các thế hệ tiếp theo.
Điểm mới của đề tài là lần đầu tiên nghiên cứu toàn diện về đặc điểm biến dị và khả năng di truyền cho độ chéo thớ gỗ, góc vi thớ sợi gỗ, khối lượng riêng cơ bản, độ co rút và mô đun đàn hồi của các gia đình Keo lá liềm trong các khảo nghiệm hậu thế thế hệ 2. Phạm vi nghiên cứu bao gồm đánh giá biến dị và di truyền cho 186 gia đình thuộc 14 xuất xứ Keo lá liềm tại các khảo nghiệm hậu thế ở Nam Đàn (Nghệ An), Cam Lộ (Quảng Trị) và Hàm Thuận Nam (Bình Thuận) ở các tuổi khác nhau, cùng với nghiên cứu tăng thu di truyền thực tế tại Quảng Trị. Các phương pháp thu thập và xử lý số liệu được thực hiện theo tiêu chuẩn và phần mềm thống kê chuyên dụng như DATAPLUS 3.0, Genstat 12.0 và ASREML 4.1. Kết quả ban đầu cho thấy sự phân hóa rõ rệt về sinh trưởng và chất lượng thân cây giữa các xuất xứ và gia đình, với một số xuất xứ QLD cho thấy tiềm năng vượt trội về sinh trưởng và chất lượng gỗ.