NGHIÊN CỨU BÁN TỔNG HỢP MỘT SỐ DẪN CHẤT CURCUMIN NHẰM CẢI THIỆN ĐỘ TAN TRONG NƯỚC HƯỚNG ỨNG DỤNG TRONG DƯỢC PHẨM
Công nghệ Dược phẩm và Bào chế thuốc
Luận án tập trung vào nghiên cứu bán tổng hợp các dẫn chất curcumin nhằm cải thiện độ tan trong nước và thăm dò ứng dụng trong dược phẩm. Curcumin, một polyphenol có tác dụng dược lý phong phú, bị hạn chế bởi sinh khả dụng thấp do độ tan kém trong nước (<0,1 µg/mL). Luận án đề xuất phương pháp hóa học để cải thiện tính tan, ổn định và tiềm năng tạo ra các hợp chất có hoạt tính mới, độc tính thấp, đây là hướng nghiên cứu có nhiều triển vọng.
Nghiên cứu đã bán tổng hợp thành công 14 dẫn chất mục tiêu của curcumin, trong đó 12 dẫn chất là mới hoàn toàn và được xác nhận cấu trúc bằng các phương pháp phổ. Tất cả 14 dẫn chất đều cho thấy độ tan trong nước cải thiện đáng kể so với curcumin ban đầu. Về hoạt tính sinh học in vitro, các dẫn chất mới được đánh giá về khả năng chống oxy hóa, chống viêm và gây độc tế bào ung thư. Hầu hết các hợp chất đều thể hiện hoạt tính tốt. Đặc biệt, dẫn chất PH9 (mono-O-(2-(succinyloxy)ethyl)-curcumin) nổi bật với hoạt tính chống oxy hóa mạnh nhất trong số các dẫn chất mới, hoạt tính chống viêm mạnh hơn curcumin gấp 1,3 lần, và hoạt tính gây độc tế bào ung thư mạnh hơn curcumin trên tất cả các dòng tế bào thử nghiệm (Hela, HepG2, K562, MCF7).
Luận án đã lựa chọn PH9 làm dẫn chất tiềm năng và xây dựng thành công quy trình tổng hợp ở quy mô phòng thí nghiệm (20 g/mẻ) với hiệu suất 72,83% từ PH6, và PH6 đạt hiệu suất 42,96% từ curcumin. Các đặc tính sinh dược học của PH9 cũng được đánh giá chi tiết, bao gồm cấu trúc phổ 2 chiều, độ tinh khiết (96,38% HPLC), độ tan theo pH và hệ số phân bố dầu/nước. PH9 cho thấy độ tan và tính thấm được cải thiện rõ rệt so với curcumin trong tất cả các môi trường thử nghiệm.
Trong đánh giá in vivo, PH9 ở liều 2 mg/20 µL/tai đã chứng minh hoạt tính kháng viêm hiệu quả trên tai chuột theo đường bôi ngoài da, vượt trội hơn curcumin ở cùng liều. Đặc biệt, PH9 được xác định không gây độc tính cấp theo đường uống với mức liều tối đa 10 g/kg thể trọng trên chuột nhắt trắng, cho thấy tiềm năng an toàn cao. Những đóng góp này mở ra hướng ứng dụng đầy hứa hẹn cho các dẫn chất curcumin trong dược phẩm.