Tên luận án:
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA NGẬP LỤT VÀ HẠN HÁN ĐẾN SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN QUẢNG ĐIỀN, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Ngành:
QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Nghiên cứu ảnh hưởng của ngập lụt và hạn hán đến sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế trong bối cảnh biến đổi khí hậu" của Nguyễn Bích Ngọc là một công trình khoa học tập trung vào việc đánh giá tác động của hai thảm họa thiên nhiên này lên hoạt động nông nghiệp tại một khu vực duyên hải thường xuyên chịu ảnh hưởng. Đề tài làm rõ cơ sở lý luận về ảnh hưởng của hạn hán và ngập lụt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đồng thời khẳng định vai trò của công nghệ GIS trong nghiên cứu rủi ro thiên tai.
Nghiên cứu được thực hiện tại huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, trong giai đoạn 2016-2019, với dữ liệu từ năm 2005-2019 và dự báo đến năm 2030-2035. Các nội dung chính bao gồm khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội và tình hình thiệt hại do thiên tai; đánh giá hiện trạng và biến động sử dụng đất nông nghiệp; xác định các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp, trong đó biến đổi khí hậu (ngập lụt và hạn hán) là yếu tố tác động đáng kể (thứ 3 trong 5 yếu tố được nghiên cứu).
Điểm mới của luận án là sự kết hợp kiến thức khoa học, phương pháp nghiên cứu tiên tiến (ứng dụng GIS, ảnh viễn thám, chỉ số SPI) với kiến thức thực tiễn của người dân địa phương để đánh giá ảnh hưởng. Luận án đã thành công trong việc thành lập các bản đồ phân vùng ngập lụt (năm 2017 và 2019) và hạn hán (năm 2015), chỉ rõ mức độ và phân bố ảnh hưởng đến các loại đất nông nghiệp chính như đất trồng lúa, đất trồng cây hàng năm khác và đất nuôi trồng thủy sản. Kết quả cho thấy, đất trồng lúa chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi ngập lụt, trong khi đất lâm nghiệp và đất trồng cây hàng năm khác bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi hạn hán.
Dựa trên các kịch bản biến đổi khí hậu, luận án còn đưa ra dự báo về diện tích đất nông nghiệp bị ngập lụt (tăng 13 cm mực nước biển đến năm 2030) và hạn hán (đến năm 2035) tại huyện. Cuối cùng, đề tài đã đề xuất các nhóm giải pháp sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả, thích ứng với điều kiện ngập lụt và hạn hán, cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho chính quyền địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch và lập kế hoạch ứng phó, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU..................................................................................................1
- 1. Tính cấp thiết của đề tài........................................................................1
- 2. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN...........................................2
- 3. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI....................................................2
- Chương 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU...........................3
- 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU................3
- 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU...........3
- 1.3. MỘT SỐ CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN...............3
- Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...........................................................................................................4
- 2.1. PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.........................................4
- 2.1.1. Phạm vi nghiên cứu...................................................................4
- 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.............................................................4
- 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.....................................................4
- 2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp......................................4
- 2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp......................................5
- 2.3.2.1. Phương pháp thảo luận nhóm tập trung...........................5
- 2.3.2.2. Phương pháp phỏng vấn hộ.............................................5
- 2.2.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu..................................5
- 2.2.4. Phương pháp ứng dụng GIS và viễn thám..............................6
- 2.2.4.2. Phương pháp phân vùng hạn hán, dự báo hạn hán dựa vào GIS và viễn thám.......................................................................7
- Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN............................9
- 3.1. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÀ TÌNH HÌNH THIỆT HẠI DO THIÊN TAI Ở HUYỆN QUẢNG ĐIỀN, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ...........................................................9
- 3.1.2. Tình hình thiệt hại do thiên tai ở huyện Quảng Điền...............9
- 3.1.2.1. Các hiện tượng thời tiết cực đoan ở địa bàn nghiên cứu....9
- 3.1.2.2. Tình hình thiệt hại do ngập lụt.........................................9
- 3.1.2.3. Tình hình thiệt hại do hạn hán..........................................9
- 3.2. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN QUẢNG ĐIỀN, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ.........................10
- 3.2.1. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp........................10
- 3.2.2. Phân tích biến động sử dụng đất nông nghiệp giai đoạn 2005-2019.........................................................................................10
- 3.2.3. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế................11
- 3.2.3.3. Phân tích tương quan các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp.........................................................11
- 3.2.3.4. Phân tích hồi quy đa biến trong xác định các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp.......................12
- 3.3. ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA NGẬP LỤT VÀ HẠN HÁN ĐẾN SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN QUẢNG ĐIỀN, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ.........................................................12
- 3.3.1. Đánh giá ảnh hưởng của ngập lụt đến sử dụng đất nông nghiệp.............................................................................................12
- 3.3.1.1. Thành lập bản đồ phân vùng ảnh hưởng của ngập lụt đến sử dụng đất nông nghiệp.........................................................12
- 3.3.1.2. Đánh giá ảnh hưởng của ngập lụt đến sử dụng đất nông nghiệp.....................................................................................13
- 3.3.2. Đánh giá ảnh hưởng của hạn hán đến sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Quảng Điền...........................................................14
- 3.3.2.1. Thành lập bản đồ phân vùng ảnh hưởng của hạn hán đến sử dụng đất nông nghiệp.........................................................14
- 3.3.2.2. Đánh giá ảnh hưởng của hạn hán đến sử dụng đất nông nghiệp.....................................................................................16
- 3.3.3. Dự báo ảnh hưởng của ngập lụt và hạn hán đến sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.............16
- 3.3.1.1. Dự báo ảnh hưởng của ngập lụt đến sử dụng đất nông nghiệp.....................................................................................16
- 3.3.3.2. Dự báo ảnh hưởng của hạn hán đến sử dụng đất nông nghiệp.....................................................................................18
- 3.4. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP THÍCH ỨNG VỚI NGẬP LỤT VÀ HẠN HÁN TẠI HUYỆN QUẢNG ĐIỀN, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ.........................................19
- 3.4.2. Đề xuất các giải pháp sử dụng đất nông nghiệp thích ứng với ngập lụt và hạn hán theo từng loại hình sử dụng đất....................19
- 3.4.2.1. Thích ứng với điều kiện ngập lụt...................................19
- 3.4.2.2. Thích ứng với điều kiện hạn hán....................................19
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ....................................................................21
- 1. KẾT LUẬN.......................................................................................21
- 2. KIẾN NGHỊ.......................................................................................21