Tên luận án:
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI ĐẾN BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƯNG YÊN
Ngành:
Quản lý đất đai
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội đến biến động sử dụng đất (SDĐ) nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, một khu vực trọng điểm kinh tế phía Bắc đang chịu tác động mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa. Đề tài nhằm mục tiêu xác định các yếu tố tác động, dự báo xu hướng biến động SDĐ nông nghiệp giai đoạn 2022-2032 và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả nhằm bảo vệ diện tích đất nông nghiệp phì nhiêu.
Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc thu thập số liệu thứ cấp về đất đai, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội (2012-2022) tại Hưng Yên, cùng với ảnh vệ tinh Landsat. Luận án ứng dụng GIS và viễn thám (Google Earth Engine) để đánh giá biến động SDĐ, kết hợp phân tích thống kê (hệ số tương quan Pearson, EFA, hồi quy Binary Logistic) để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Đặc biệt, mô hình mạng nơron học sâu đa lớp MLP được sử dụng để dự báo biến động SDĐ nông nghiệp.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Hưng Yên có tổng diện tích tự nhiên là 93.019,8 ha, với 61,78% là đất nông nghiệp. Giai đoạn 2012-2022, diện tích đất trồng lúa giảm 10767,39 ha, đất trồng cây hàng năm khác giảm 209,18 ha, đất mặt nước giảm 872,87 ha; trong khi đất xây dựng tăng 2040,34 ha và đất trồng cây lâu năm tăng 9809,1 ha. Yếu tố chính sách đất đai có ảnh hưởng mạnh nhất đến biến động SDĐ nông nghiệp ở cả hai vùng Bắc và Nam của tỉnh. Các yếu tố kinh tế, phát triển cơ sở hạ tầng và vị trí cũng đóng vai trò quan trọng, với mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa hai vùng.
Dự báo đến năm 2032, mô hình MLP cho thấy diện tích đất trồng lúa tiếp tục giảm xuống 18825,08 ha, đất trồng cây hàng năm khác giảm xuống 20495,84 ha, đất mặt nước giảm xuống 2180,22 ha; trong khi đất xây dựng tăng mạnh lên 47206,17 ha. Luận án đã đề xuất các giải pháp quản lý SDĐ nông nghiệp dựa trên chính sách, tổ chức thực hiện, đào tạo nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin và tuyên truyền pháp luật đất đai, nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và phát triển bền vững.
Mục lục chi tiết:
- PHẦN 1: MỞ ĐẦU
- 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
- 1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
- 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
- 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- 1.5.1. Ý nghĩa khoa học
- 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
- PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
- 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
- 2.1.1. Tổng quan về biến động sử dụng đất và các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất
- 2.1.1.1. Các khái niệm liên quan về sử dụng đất, biến động sử dụng đất
- a. Đất đai
- b. Đất nông nghiệp
- c. Sử dụng đất và sử dụng đất nông nghiệp
- 2.1.1.2. Biến động sử dụng đất
- 2.1.2.3. Hệ thống phân loại sử dụng đất
- a. Một số hệ thống phân loại sử dụng đất trên Thế giới
- b. Hệ thống phân loại sử dụng đất ở Việt Nam
- 2.1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp
- a. Nhóm các yếu tố tự nhiên
- b. Nhóm các yếu tố kinh tế - xã hội
- 2.1.2. Phương pháp mô hình hóa dự báo biến động sử dụng đất
- 2.1.2.1. Khái niệm mô hình, mô hình hóa và mô hình hóa không gian
- 2.1.2.2. Mô hình hóa dự báo biến động sử dụng đất
- 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
- 2.2.1. Sử dụng đất và biến động sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam
- 2.2.1.1. Hiện trạng sử dụng đất trên thế giới
- 2.2.1.2. Tình hình biến động sử dụng đất trên thế giới
- 2.2.2.3. Hiện trạng sử dụng đất ở Việt Nam
- 2.2.2.4. Tình hình biến động sử dụng đất ở Việt Nam
- 2.3. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
- 2.3.1. Các công trình nghiên cứu về biến động sử dụng đất và mối quan hệ với các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội trên thế giới
- 2.3.2. Các công trình nghiên cứu về biến động sử dụng đất và mối quan hệ với các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội ở Việt Nam
- 2.3.3. Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu có liên quan đến biến động sử dụng đất và mối quan hệ với các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội
- 2.4. TÓM TẮT TỔNG QUAN VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU
- PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
- 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.2.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp
- 3.2.2. Phương pháp phân vùng nghiên cứu
- 3.2.3. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp
- 3.2.3.1. Phương pháp lấy mẫu thực địa
- 3.2.3.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
- 3.2.3.3. Phương pháp thảo luận nhóm
- 3.2.4. Phương pháp xử lý dữ liệu viễn thám Phương pháp giải đoán ảnh viễn thám trên nền tảng điện toán đám mây Google Earth Engine (GEE)
- 3.2.4.1. Xử lý ảnh
- 3.2.4.2. Xây dựng bộ mẫu giải đoán
- 3.2.4.3. Huấn luyện mẫu
- 3.2.4.4. Phân loại ảnh
- 3.2.4.5. Phương pháp đánh giá độ chính xác
- 3.2.4.6. Điều tra bổ sung ngoại nghiệp
- 3.2.5 Phương pháp phân tích không gian trong GIS và thành lập bản đồ sử dụng đất, bản đồ biến động sử dụng đất nông nghiệp
- 3.2.6. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
- 3.2.7. Phương pháp mô hình mạng nơron học sâu đa lớp MLP trong dự báo biến động sử dụng đất
- 3.2.8. Phương pháp SWOT
- PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 4.1. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÀ TÌNH HÌNH QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT TẠI TỈNH HƯNG YÊN
- 4.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Hưng Yên
- 4.1.2. Tình hình quản lý nhà nước về đất đai tỉnh Hưng Yên
- 4.1.3. Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Hưng Yên
- 4.2. NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT TỈNH HƯNG YÊN GIAI ĐOẠN 2012 - 2022
- 4.2.1. Thành lập bản đồ sử dụng đất tỉnh Hưng Yên năm 2012, 2017, 2022
- 4.2.1.1. Thu thập và xử lý ảnh viễn thám
- 4.2.1.2. Giải đoán ảnh viễn thám trên nền tảng Google Earth Engine (GEE)
- 4.2.2. Đánh giá biến động sử dụng đất nông nghiệp tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2012 – 2017, 2017 - 2022, 2012 – 2022
- 4.3. NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VỚI MỘT SỐ YẾU TỐ TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƯNG YÊN
- 4.3.1. Xác định các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp tại khu vực nghiên cứu
- 4.3.2. Phân tích mức độ ảnh hưởng của các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hưng Yên
- 4.4. DỰ BÁO BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TỈNH HƯNG YÊN
- 4.4.1. Thiết lập số liệu đầu vào cho mô hình mạng nơron học sâu đa lớp MLP, dự báo biến động sử dụng đất tỉnh Hưng Yên
- 4.4.2. Mô hình hóa biến động SDĐ nông nghiệp tại tỉnh Hưng Yên
- 4.4.3. Đánh giá độ chính xác của bản đồ dự báo từ mô hình MLP
- 4.4.4. Dự báo biến động sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hưng Yên
- 4.4.5. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý biến động sử dụng đất nông nghiệp tại tỉnh Hưng Yên
- 4.4.5.1. Thuận lợi và khó khăn trong công tác nghiên cứu
- 4.4.5.2. Cơ sở xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý biến động sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hưng Yên
- 4.4.5.3. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý biến động sử dụng đất nông nghiệp tỉnh Hưng Yên
- a. Giải pháp phân tích SWOT
- b. Nhóm các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý và sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh
- PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- 5.1. KẾT LUẬN
- 5.2. KIẾN NGHỊ