NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ TRÊN ÁO LỄ PHỤC CUNG ĐÌNH TRIỀU NGUYỄN (1802 - 1945)
Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật
Luận án "Nghệ thuật trang trí trên áo lễ phục cung đình triều Nguyễn (1802 - 1945)" được thực hiện nhằm nghiên cứu sâu vào nghệ thuật trang trí trên áo lễ phục của triều đại này, một lĩnh vực còn nhiều khoảng trống trong các công trình nghiên cứu trước đây. Mục tiêu tổng quát của đề tài là khẳng định vị trí của nghệ thuật trang trí trên áo lễ phục cung đình triều Nguyễn trong dòng chảy mỹ thuật truyền thống Việt Nam và mỹ thuật trang trí cung đình nói riêng.
Cụ thể, luận án đánh giá đặc điểm tạo hình, ý nghĩa biểu hiện và nhận diện nét đặc trưng riêng biệt của nghệ thuật trang trí này, đồng thời khẳng định sự kế thừa các giá trị mỹ thuật truyền thống và phát huy tư tưởng thẩm mỹ có chọn lọc trong giai đoạn 1802-1945. Đối tượng nghiên cứu bao gồm nghệ thuật trang trí trên các đồ án và hình tượng của các loại áo lễ phục cung đình như Hoàng bào, Long bào, áo tế lễ Nam Giao của vua, cùng Mãng bào, Hoa bào, Giao bào, áo thường triều của các quan đại thần, được lưu giữ tại các bảo tàng và từ các nhà sưu tầm trong khoảng thời gian từ 1802 đến 1945.
Luận án giả thuyết rằng nghệ thuật trang trí này phản ánh biểu tượng của chế độ quân chủ phong kiến tập quyền, lấy Nho giáo làm gốc, với ngôn ngữ tạo hình chính là hình tượng và màu sắc mang yếu tố linh thiêng. Sự kết hợp tinh tế giữa tạo hình trang trí và kỹ thuật may, thêu, dệt cầu kỳ đã tạo nên một không gian chuyên biệt, góp phần làm nên diện mạo đa sắc màu cho mỹ thuật nước nhà, đồng thời kế thừa và phát triển các quan điểm thẩm mỹ riêng của triều Nguyễn, phản ánh đạo lý văn hóa dân tộc trong hệ tư tưởng tam giáo (Phật - Nho - Lão).
Về kết quả và đóng góp, luận án bổ khuyết những nghiên cứu sâu về nghệ thuật trang trí trên áo lễ phục triều Nguyễn, làm rõ diện mạo mỹ thuật cung đình, đưa ra luận điểm mới về dấu ấn nghệ thuật trang trí hàm chứa ý nghĩa biểu tượng văn hóa dân tộc. Luận án cũng đánh giá, giải mã biểu tượng mỹ thuật truyền thống và xác định vai trò của đồ án trang trí trong việc hình thành diện mạo lễ phục và phong cách mỹ thuật thời Nguyễn. Đây sẽ là cơ sở khoa học quan trọng cho việc nghiên cứu, phát hiện, phục dựng hệ thống lễ phục, bảo tồn các giá trị phi vật thể của quần thể Huế, và ứng dụng trong đào tạo, giảng dạy chuyên ngành. Luận án khẳng định giá trị thẩm mỹ, văn hóa, lịch sử và góp phần bảo tồn, nâng cao nhận thức về di sản này.