Tên luận án:
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE VÀ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH GIÁM SÁT CHỦ ĐỘNG VEC TƠ TRUYỀN BỆNH TẠI TỈNH BÌNH PHƯỚC
Ngành:
Y TẾ CÔNG CỘNG
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD) và hiệu quả của mô hình giám sát chủ động véc tơ truyền bệnh tại tỉnh Bình Phước. Trong nhiều thập kỷ qua, SXHD đã trở thành một bệnh truyền nhiễm gây dịch lan rộng, đặc biệt tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới như Đông Nam Á, với ước tính 390 triệu ca mắc hàng năm trên toàn cầu. Bình Phước là một tỉnh có tỷ lệ lưu hành SXHD cao, nơi bệnh thường xuyên phát sinh và lan rộng.
Nghiên cứu được tiến hành dựa trên giả thuyết rằng việc xây dựng mạng lưới tình nguyện viên tại cộng đồng và y tế cơ sở có thể thay thế mô hình cộng tác viên truyền thống, nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống SXHD. Mục tiêu chính của đề tài là mô tả đặc điểm dịch tễ SXHD tại Bình Phước giai đoạn 2008-2016 và đánh giá hiệu quả của mô hình tình nguyện viên giám sát véc tơ truyền bệnh tại cộng đồng giai đoạn 2013-2016.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, từ năm 2008 đến 2016, SXHD liên tục lưu hành tại Bình Phước, với chu kỳ dịch thay đổi từ 3 năm lên 4 năm. Bệnh có tính chất mùa rõ rệt, cao điểm từ tháng 5 đến tháng 11, đặc biệt vào các tháng 7, 8, 9. Số ca mắc đạt đỉnh vào năm 2012 với trên 5.000 trường hợp, sau đó giảm mạnh và thấp nhất vào năm 2014, rồi lại tăng lên vào năm 2015-2016. Mặc dù mọi lứa tuổi đều có nguy cơ, nhóm 16-20 tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất, và tỷ lệ mắc ở nhóm dưới 15 tuổi có xu hướng giảm. Type virus gây bệnh chủ yếu là DEN-1.
Mô hình giám sát véc tơ dựa vào đội ngũ tình nguyện viên tại tuyến y tế cơ sở đã được xây dựng thành công. Mô hình này góp phần nâng cao kiến thức, thái độ và thực hành của người dân về nhận biết sớm bệnh, thay đổi hành vi nguy cơ. Sau can thiệp, nguồn thông tin về SXHD từ tranh ảnh, loa phát thanh, cán bộ y tế và chính quyền đoàn thể tăng cao đáng kể ở nhóm can thiệp (p < 0,05). Tỷ lệ người dân có kiến thức xử lý đúng khi có người thân mắc bệnh tăng gấp đôi. Hơn 80% đối tượng sau can thiệp kiểm tra bọ gậy thường xuyên, cho thấy hiệu quả can thiệp rõ rệt trong kiểm soát véc tơ, dẫn đến tỷ lệ mắc SXHD ở các xã can thiệp thấp hơn đáng kể so với nhóm đối chứng (p < 0,05).
Mục lục chi tiết:
-
ĐẶT VẤN ĐỀ
-
Bố cục của luận án
- Phần đặt vấn đề 3 trang
- Tổng quan tài liệu 30 trang
- Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 21 trang
- Kết quả nghiên cứu 35 trang
- Bàn luận 31 trang
- Kết luận và kiến nghị 3 trang
-
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
- 1.1. Lịch sử phát hiện virus Dengue và vec tơ truyền bệnh
- 1.1.1. Khái niệm sốt xuất huyết Dengue
- 1.1.2. Lịch sử phát hiện virus và vec tơ truyền bệnh
- 1.2. Dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết
- 1.3. Một số phương pháp kiểm soát vec tơ truyền bệnh sốt xuất huyết
- 1.3.1. Biện pháp hóa học:
- 1.3.2. Biện pháp sinh học
- 1.3.3. Mô hình cộng đồng tham gia phòng chống sốt xuất huyết
- 1.4. Các nghiên cứu về đánh giá hiệu quả hoạt động phòng chống SXHD dựa vào cộng đồng thông qua hoạt động CTV.
-
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. Đối tượng nghiên cứu
- Giai đoạn 1: nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học
- Giai đoạn 2: nghiên cứu can thiệp cộng đồng
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu
- 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu can thiệp cộng đồng trước sau có đối chứng, kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng
- 2.2.1.1. Nghiên cứu dịch tễ học mô tả:
- 2.2.1.2. Nghiên cứu can thiệp cộng đồng có đối chứng trước sau
- 2.2.2. Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu
- 2.2.3. Các kỹ thuật áp dụng trong nghiên cứu:
- 2.3.4. Xử lý số liệu:
-
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 3.2. Xây dựng đội ngũ giám sát véc tơ truyền bệnh SXHD tại tuyến y tế cơ sở và đánh giá hiệu quả can thiệp
- 3.2.1. Xây dựng đội ngũ giám sát vec tơ
- 3.2.2. Hiệu quả cải thiện kiến thức, thái độ, thực hành của người dân
- 3.2.3. Hiệu quả cải thiện chỉ số giám sát
-
CHƯƠNG IV. BÀN LUẬN
- 4.1. Đặc điểm dịch tễ Sốt xuất huyết Dengue tại Bình Phước giai đoạn 2008-2016
- 4.2. Xây dựng đội ngũ giám sát véc tơ truyền bệnh SXHD tại tuyến y tế cơ sở và hiệu quả can thiệp giai đoạn 2013-2016
-
KẾT LUẬN
- 1. Đặc điểm dịch tễ Sốt xuất huyết Dengue tại Bình Phước giai đoạn 2008- 2016
- 2. Xây dựng đội ngũ giám sát véc tơ truyền bệnh SXH tại tuyến y tế cơ sở và đánh giá hiệu quả can thiệp giai đoạn 2013-2016
-
KIẾN NGHỊ
- Với chu kỳ dịch 4 năm/ lần, tỉnh Bình Phước cần xây dựng các biểu đồ dự báo để có kế hoạch chủ động trong phòng chống SXH tại cộng đồng.
- Mở rộng mô hình giám sát, quản lý vectơ truyền bệnh SXH bằng cách huy động nguồn lực cộng đồng, nâng cao trách nhiệm, tính chủ động của cộng đồng trong phòng chống dịch tại địa phương.