Luận án – Mô hình và giải pháp quản lý hồ điều hòa nhằm điều tiết nước mưa, giảm thiểu ngập úng cho Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội

Tên luận án:

MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỒ ĐIỀU HÒA NHẰM ĐIỀU TIẾT NƯỚC MƯA, GIẢM THIỂU ÚNG NGẬP ĐÔ THỊ TRUNG TÂM THÀNH PHỐ HÀ NỘI.

Ngành:

CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH (Mã số: 62.58.01.06)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Mô hình và giải pháp quản lý hồ điều hòa nhằm điều tiết nước mưa, giảm thiểu úng ngập đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội" của Chu Mạnh Hà được hoàn thành tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội vào năm 2021. Đề tài xuất phát từ thực trạng hồ điều hòa là yếu tố quan trọng trong hệ thống thoát nước đô thị, góp phần giảm thiểu ngập úng, cải tạo vi khí hậu và cảnh quan. Tuy nhiên, việc quản lý các hồ điều hòa tại Đô thị Trung tâm Hà Nội còn tồn tại nhiều bất cập như cơ cấu tổ chức chồng chéo, công tác kiểm tra chưa nghiêm minh, cơ chế chính sách chậm đổi mới, và hạn chế trong huy động cộng đồng.

Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất mô hình và các giải pháp quản lý hồ điều hòa nhằm nâng cao khả năng điều tiết nước mưa, từ đó giảm thiểu úng ngập cho khu vực Đô thị Trung tâm Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hồ điều hòa trong khu vực này theo Quyết định số 1259/QĐ-TTg. Luận án sử dụng các phương pháp điều tra khảo sát, phân tích tổng hợp, kế thừa, chuyên gia và dự báo.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm đề xuất giải pháp kỹ thuật gia tăng khả năng điều tiết nước mưa bằng kỹ thuật thoát nước bền vững và điều chỉnh quy hoạch theo hướng bố trí phân tán hồ điều hòa. Đặc biệt, luận án đề xuất thành lập Trung tâm Quản lý hồ điều hòa trực thuộc UBND thành phố Hà Nội để làm đầu mối quản lý thống nhất, cùng với các cơ chế chính sách khuyến khích xã hội hóa đầu tư xây dựng mới và duy tu cải tạo hồ cũ.

Luận án đã phân tích thực trạng hệ thống hồ điều hòa tại Hà Nội, các vấn đề ô nhiễm, lấn chiếm làm giảm diện tích mặt nước và khả năng điều hòa. Đồng thời, nghiên cứu các cơ sở khoa học, pháp lý, và kinh nghiệm quốc tế, trong nước về quản lý hồ điều hòa. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp cụ thể như cải tạo khu vực tiếp giáp hồ thành khu vực tự thấm, xây dựng bể chứa nước và hầm chứa nước thông minh để tái sử dụng nước mưa, cũng như mô hình tổ chức quản lý mới và cơ chế chính sách huy động sự tham gia của cộng đồng. Các kiến nghị đưa ra nhằm sớm hiện thực hóa các giải pháp, bao gồm việc thiết lập phạm vi ranh giới quản lý, xây dựng đề án Trung tâm Quản lý hồ, và ban hành Quy chế quản lý hồ điều hòa.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • Tính cấp thiết của đề tài
  • Mục đích nghiên cứu
  • Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • Phương pháp nghiên cứu
  • Những đóng góp mới của Luận án
  • Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
  • Các khái niệm và thuật ngữ được sử dụng trong luận án
  • Cấu trúc của luận án

• PHẦN NỘI DUNG

  • CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ HỒ ĐIỀU HÒA ĐIỀU TIẾT NƯỚC MƯA GIẢM THIỂU ÚNG NGẬP CHO ĐÔ THỊ TRUNG TÂM THÀNH PHỐ HÀ NỘI

    • 1.1. Tổng quan về quản lý hồ điều hòa trên nhằm điều tiết nước mưa giảm thiểu úng ngập cho đô thị trên thế giới và Việt Nam
      • 1.1.1. Tổng quan về quản lý hồ điều hòa trên thế giới
      • 1.1.2. Tổng quan về quản lý hồ điều hòa một số đô thị của Việt Nam
    • 1.2. Giới thiệu về Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 1.2.1. Vị trí và giới hạn địa lý
      • 1.2.2. Điều kiện tự nhiên
      • 1.2.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
    • 1.3. Thực trạng về hồ điều hòa trong hệ thống thoát nước Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 1.3.1. Hiện trạng về hồ điều hòa Đô thị Trung tâm TP Hà Nội
      • 1.3.2. Thực trạng về phân vùng lưu vực điều tiết nước mưa của hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
    • 1.4. Thực trạng quản lý hồ điều hòa nhằm điều tiết nước mưa giảm thiểu úng ngập Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 1.4.1. Khái quát về hệ thống thoát nước và tình trạng ngập úng của Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội.
      • 1.4.2. Thực trạng đầu tư xây dựng, tôn tạo, sử dụng hồ điều hòa
      • 1.4.3. Thực trạng công tác quản lý các chức năng của hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội.
      • 1.4.4. Thực trạng về cơ chế, chính sách và cơ cấu tổ chức quản lý hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội.
      • 1.4.5. Thực trạng về xã hội hóa và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 1.4.6. Đánh giá công tác quản lý HĐH Đô thị Trung tâm TP. Hà Nội
    • 1.5. Tổng quan về các công trình khoa học liên quan đến đề tài luận án ở trong và ngoài nước
      • 1.5.1. Các nghiên cứu trong nước liên quan đến quản lý hồ điều hòa
      • 1.5.2. Các nghiên cứu nước ngoài liên quan đến quản lý hồ điều hòa
    • 1.6. Đánh giá tổng hợp các vấn đề đã nghiên cứu liên quan đến luận án và những vấn đề tồn tại cần nghiên cứu của luận án
      • 1.6.1. Đánh giá tổng hợp các vấn đề đã nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
      • 1.6.2. Những vấn đề tồn tại cần nghiên cứu của luận án

  • CHƯƠNG II: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ HỒ ĐIỀU HÒA NHẰM ĐIỀU TIẾT NƯỚC MƯA GIẢM THIỂU NGẬP ÚNG CHO ĐÔ THỊ TRUNG TÂM THÀNH PHỐ HÀ NỘI

    • 2.1. Cơ sở lý luận trong quản lý hồ điều hòa nhằm điều tiết nước mưa giảm thiểu úng ngập cho đô thị
      • 2.1.1. Phân loại hồ điều hòa và hệ thống thoát nước đô thị
      • 2.1.2. Đặc điểm, vai trò của hồ điều hòa trên hệ thống thoát nước
      • 2.1.3. Các mô hình cơ cấu tổ chức quản lý và các nhân tố quyết định cơ cấu tổ chức quản lý hồ điều hòa
      • 2.1.4. Các yêu cầu trong quản lý hồ điều hòa
      • 2.1.5. Xã hội hóa và sự tham gia, giám sát của cộng đồng trong quản lý hồ điều hòa của hệ thống thoát nước
      • 2.1.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hồ điều hòa, nhằm điều tiết nước mưa, giảm thiểu úng ngập Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
    • 2.2. Cơ sở pháp lý trong quản lý hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 2.2.1. Văn bản pháp luật do cơ quan Nhà nước Trung ương ban hành
      • 2.2.2. Các văn bản do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành
      • 2.2.3. Các Quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan
      • 2.2.4. Các Quy hoạch liên quan đến thoát nước và hồ điều hòa
      • 2.2.5. Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2016 (phần dự báo cho TP. Hà Nội)
    • 2.3. Kinh nghiệm nước ngoài và Việt Nam trong quản lý hồ điều hòa điều tiết nước mưa nhằm giảm thiểu úng ngập cho đô thị
      • 2.3.1. Kinh nghiệm nước ngoài
      • 2.3.2. Kinh nghiệm trong nước về quản lý hồ điều hòa nhằm điều tiết nước mưa giảm thiểu úng ngập cho đô thị

  • CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỒ ĐIỀU HÒA NHẰM ĐIỀU TIẾT NƯỚC MƯA, GIẢM THIỂU ÚNG NGẬP CHO ĐÔ THỊ TRUNG TÂM THÀNH PHỐ HÀ NỘI

    • 3.1. Quan điểm, mục tiêu, và nguyên tắc quản lý hồ điều hòa của Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 3.1.1. Quan điểm quản lý hồ điều hòa
      • 3.1.2. Mục tiêu, yêu cầu quản lý hồ điều hòa
      • 3.1.3. Nguyên tắc quản lý hồ điều hòa
    • 3.2. Đề xuất giải pháp điều chỉnh quy hoạch bố trí hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 3.2.1. Giải pháp điều chỉnh quy hoạch theo hướng phân tán hồ điều hòa cho từng lưu vực thoát nước
      • 3.2.2. Đề xuất về tiêu chí lựa chọn vị trí hồ điều hòa và hình thức kết nối với hệ thống thoát nước đô thị
    • 3.3. Giải pháp quản lý kỹ thuật hồ điều hòa nhằm điều tiết nước mưa giảm thiểu úng ngập cho Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 3.3.1. Giải pháp gia tăng dung tích điều tiết của hồ điều hòa, hỗ trợ điều tiết nước mưa giảm thiểu úng ngập Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 3.3.2. Giải pháp xây dựng hồ điều hòa thông minh và bể ngầm chứa nước mưa
    • 3.4. Đề xuất mô hình tổ chức quản lý HĐH Đô thị Trung tâm TP Hà Nội
      • 3.4.1. Đề xuất thiết lập Trung tâm Quản lý hồ điều hòa, trực thuộc UBND thành phố Hà Nội.
        • 3.4.1.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy Trung tâm Quản lý hồ thành phố
        • 3.4.1.2. Mối quan hệ phối hợp trong công tác giữa Trung tâm Quản lý hồ thành phố với các Sở, Ngành khác
      • 3.4.2. Đề xuất cơ chế chính sách trong quản lý hồ điều hòa
      • 3.4.3. Đề xuất giải pháp huy động sự tham gia của cộng đồng trong quản lý vận hành hồ và các công trình trong phạm vi ranh giới QL hồ điều hòa
    • 3.5. Bàn luận về kết quả nghiên cứu
      • 3.5.1. Tính khả thi của đề xuất điều chỉnh quy hoạch theo hướng bố trí phân tán hồ điều hòa theo từng lưu vực thoát nước.
      • 3.5.2. Tính khả thi của nhóm các giải pháp kỹ thuật
      • 3.5.3. Bàn luận về đề xuất cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý hồ điều hòa Đô thị Trung tâm thành phố Hà Nội
      • 3.5.4. Bàn luận về đề xuất cơ chế chính sách quản lý hồ điều hòa
      • 3.5.5. Đề xuất về sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hồ điều hòa

• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Kiến nghị