Mô hình chủ sở hữu nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam
Quản lý Kinh tế
Luận án "Mô hình chủ sở hữu nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam" của Hoàng Trường Giang, chuyên ngành Quản lý Kinh tế, năm 2022, tập trung nghiên cứu sự cần thiết của việc hoàn thiện mô hình chủ sở hữu nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước (DNCVNN) ở Việt Nam. Luận án được thực hiện tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
Mở đầu, luận án nhấn mạnh vai trò quan trọng của DNCVNN trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong 30 năm đổi mới, đóng góp vào ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, DNCVNN chưa phát huy hết tiềm năng, còn tồn tại nhiều hạn chế như năng lực cạnh tranh thấp, hiệu quả kinh doanh giảm sút, thất thoát. Nguyên nhân chính được chỉ ra là mô hình cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước chưa hoàn thiện, hoạt động kém hiệu quả và chưa thực hiện tốt chức năng chủ sở hữu. Mặc dù chủ trương tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu đã có từ năm 2001, nhưng việc thành lập Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp vào năm 2018 vẫn bộc lộ những bất cập, hạn chế.
Mục đích của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về mô hình chủ sở hữu nhà nước tại DNCVNN, phân tích thực trạng ở Việt Nam và đề xuất quan điểm, giải pháp hoàn thiện mô hình này đến năm 2030. Để đạt được mục tiêu, luận án thực hiện các nhiệm vụ: phân tích, hệ thống hóa lý luận; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế; đánh giá thực trạng tại Việt Nam; và đề xuất giải pháp cụ thể. Phạm vi nghiên cứu của luận án tập trung vào mô hình chủ sở hữu nhà nước tại DNCVNN, đặc biệt là cơ quan đại diện chủ sở hữu, bao gồm các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối (trên 50%). Thời gian nghiên cứu từ 1995 đến nay, với các giải pháp và khuyến nghị cho giai đoạn đến năm 2030. Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật lịch sử và duy vật biện chứng, cùng các phương pháp thu thập, xử lý, phân tích dữ liệu đa dạng.
Luận án đóng góp mới bằng việc làm rõ khái niệm DNCVNN, củng cố khung lý thuyết về mô hình chủ sở hữu nhà nước với hai loại hình chính, đồng thời thiết lập các yếu tố cấu thành và tiêu chí đánh giá hiệu quả. Từ đó, luận án giúp nhận diện các mô hình chủ sở hữu trong nước và quốc tế, rút ra bài học kinh nghiệm. Đặc biệt, luận án đi sâu phân tích thực trạng, chỉ ra những điểm hợp lý, chưa hợp lý và nguyên nhân hạn chế của mô hình hiện hành, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện mô hình chủ sở hữu nhà nước tại DNCVNN, bao gồm cả hoàn thiện mô hình Ủy ban Quản lý vốn nhà nước và các cơ quan quản lý khác đến năm 2030.