Luận án Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới Việt – Trung

Tên luận án:

“Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới Việt – Trung”

Ngành:

Kinh tế học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu về lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới với Trung Quốc, đối tác thương mại song phương lớn nhất của Việt Nam. Đề tài xuất phát từ thực trạng quan hệ thương mại hai nước còn tồn tại vấn đề nhập siêu của Việt Nam và sự quan tâm của xã hội đối với xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là làm rõ và bổ sung cơ sở khoa học về lợi thế cạnh tranh, từ đó đề xuất các định hướng, chính sách và giải pháp nhằm khai thác hiệu quả lợi thế này. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa lý luận và thực tiễn, phân tích thực trạng, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát huy lợi thế cạnh tranh.

Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề lý luận và thực tiễn về lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới dưới góc độ quản lý vĩ mô của Nhà nước. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các loại hình cửa khẩu, các tỉnh biên giới Việt – Trung, hoạt động xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ hỗ trợ, thương nhân Việt Nam và hàng hóa của Việt Nam/nước thứ ba. Số liệu thứ cấp được thu thập cho giai đoạn 2006-2014, số liệu sơ cấp năm 2013-2014, và các giải pháp đề xuất cho đến năm 2020, tầm nhìn 2025.

Luận án sử dụng các phương pháp thu thập thông tin thứ cấp (báo cáo, thống kê, website, hội nghị, điều ước quốc tế) và sơ cấp (quan sát, phỏng vấn, thảo luận nhóm). Các phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, thống kê so sánh, phân tích tổng hợp, xác định lợi thế cạnh tranh, duy vật lịch sử và biện chứng, cũng như phương pháp chuyên gia.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn về lợi thế cạnh tranh, đồng thời vận dụng mô hình “hình thoi” của M. Porter để xây dựng khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng. Về mặt thực tiễn, luận án chỉ ra lợi thế cạnh tranh về chi phí thấp (cửa ngõ trực tiếp, cầu nối tuyến đường ngắn, chi phí thuế/phí/lệ phí thấp hơn) và sự khác biệt (thương nhân, hàng hóa, thanh toán, loại hình cửa khẩu) so với xuất khẩu qua cảng biển, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp phát huy.

Các phát hiện chính từ nghiên cứu xác định sáu nhân tố ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh: điều kiện về cửa khẩu, điều kiện về cầu của thị trường Trung Quốc, dịch vụ hỗ trợ thương mại tại cửa khẩu, môi trường cạnh tranh của thương nhân, vai trò của Chính phủ và chính sách của Trung Quốc. Luận án cũng chỉ ra những hạn chế về cơ chế quản lý, điều hành và việc triển khai các điều ước song phương chưa hiệu quả.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát huy lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới đất liền.
• Chương 2: Thực trạng lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới Việt – Trung.
• Chương 3: Định hướng giải pháp phát huy lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới Việt – Trung.