Luận án – Kiến thức để dạy học đạo hàm và năng lực nghiệp vụ của giáo viên toán tương lai

Tên luận án:

KIẾN THỨC ĐỂ DẠY HỌC ĐẠO HÀM VÀ NĂNG LỰC NGHIỆP VỤ CỦA GIÁO VIÊN TOÁN TƯƠNG LAI

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN TOÁN

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung vào việc đánh giá và phát triển kiến thức cũng như năng lực dạy học của giáo viên Toán tương lai (GVTTL) tại Việt Nam về chủ đề đạo hàm trong chương trình Toán phổ thông. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị kiến thức toán học cần thiết cho việc giảng dạy hiệu quả và áp dụng mô hình Kiến thức toán học cho dạy học (MKT) của Ball và cộng sự, cùng với tiếp cận tình huống (mô hình PID), để phân tích năng lực của GVTTL.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng đa số GVTTL còn gặp hạn chế về các kiểu kiến thức để dạy học, đặc biệt là kiến thức nội dung đặc thù (SCK), kiến thức về việc học của học sinh (KCS) và kiến thức về việc dạy (KCT) liên quan đến ý nghĩa đạo hàm. Nhiều GVTTL thiếu hiểu biết chính xác về khái niệm và các ý nghĩa khác nhau của đạo hàm, khó khăn trong việc giải thích lỗi sai của học sinh và thiết kế bài toán để làm sâu sắc hơn ý nghĩa của đạo hàm. Các kỹ năng tình huống đặc thù (tri nhận, lý giải, ra quyết định) của GVTTL cũng được khảo sát, cho thấy khả năng quan sát chưa toàn diện và thiếu sự kết nối với kiến thức nội dung và sư phạm. Mối liên hệ giữa kiến thức dạy học và năng lực đặc thù trong tình huống còn lỏng lẻo và không có tương quan mạnh mẽ.

Nghiên cứu đã đóng góp bằng cách cụ thể hóa mô hình MKT vào dạy học đạo hàm ở phổ thông, đề xuất điều chỉnh mô hình MKT phù hợp với bối cảnh giáo dục Việt Nam, và xây dựng khung phân tích bài học MKT-PID dựa trên video để đánh giá năng lực dạy học của GVTTL. Luận án cũng đưa ra những gợi ý quan trọng để đổi mới nội dung đào tạo và phát triển nghiệp vụ cho GVTTL, chú trọng tăng cường các kiểu kiến thức dạy học và kỹ năng đặc thù trong tình huống dạy học.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Nghiên cứu về kiến thức của giáo viên để dạy học
    • 1.1.1. Nghiên cứu của Shulman (1986)
    • 1.1.2. Nghiên cứu của Fennema và Franke
    • 1.1.3. Nghiên cứu của Ball và cộng sự
  • 1.2. Ảnh hưởng của kiến thức của giáo viên đến kết quả học tập của học sinh
  • 1.3. Nghiên cứu về năng lực nghiệp vụ của giáo viên
  • 1.4. Nghiên cứu về năng lực nghiệp vụ của giáo viên ở Việt Nam
  • 1.5. Chương trình đào tạo giáo viên toán trung học hiện nay
  • 1.6. Chương trình giáo dục phổ thông mới
  • 1.7. Đặt vấn đề nghiên cứu

• Chương 2. KHUNG LÝ THUYẾT THAM CHIẾU

  • 2.1. Mô hình MKT phân loại các kiểu kiến thức của giáo viên để dạy học
    • 2.1.1. Kiến thức nội dung chung (Common content knowledge, CCK)
    • 2.1.2. Kiến thức nội dung đặc thù (Specialized content knowledge, SCK)
    • 2.1.3. Kiến thức nội dung theo chiều ngang (Horizon content knowledge, HCK)
    • 2.1.4 Kiến thức về việc học của học sinh (Knowledge of content and student, KCS)
    • 2.1.5. Kiến thức về việc dạy (Knowledge of content and teaching, KCT)
    • 2.1.6. Kiến thức về nội dung chương trình (Knowledge of Content and Curriculum, KCC)
  • 2.2. Năng lực dạy học theo tiếp cận nhận thức
  • 2.3. Năng lực dạy học theo tiếp cận tình huống
    • 2.3.1. Khái niệm năng lực
    • 2.3.2. Năng lực dạy học theo tiếp cận tình huống
  • 2.4. Đánh giá năng lực dạy học theo tiếp cận tình huống dựa trên phân tích video
    • 2.4.1. Năng lực ghi chú của giáo viên
    • 2.4.2. Khung phân tích bài học dựa trên tiếp cận video của Santagata
    • 2.4.3. Đề xuất khung đánh giá năng lực dạy học theo tiếp cận tình huống dựa trên phân tích video

• Chương 3. KIẾN THỨC VÀ NĂNG LỰC CỦA GIÁO VIÊN ĐỂ DẠY HỌC ĐẠO HÀM

  • 3.1. Sơ lược lịch sử và tri thức luận của khái niệm đạo hàm
  • 3.2. Ý nghĩa của đạo hàm
    • 3.2.1. Ý nghĩa hình học
    • 3.2.2. Ý nghĩa vật lý
    • 3.2.3. Ý nghĩa giải tích
    • 3.2.4 Ý nghĩa của đạo hàm trong kinh tế
  • 3.3. Kiến thức để dạy học ý nghĩa của đạo hàm
    • 3.3.1. Kiến thức nội dung chung về ý nghĩa của đạo hàm
    • 3.3.2. Kiến thức nội dung đặc thù về ý nghĩa của đạo hàm
    • 3.3.3. Kiến thức nội dung theo chiều ngang về ý nghĩa của đạo hàm
    • 3.3.4. Kiến thức về việc học ý nghĩa đạo hàm của học sinh
    • 3.3.5. Kiến thức về việc dạy ý nghĩa đạo hàm của giáo viên
    • 3.3.6. Kiến thức nội dung chương trình về ý nghĩa của đạo hàm
  • 3.4. Năng lực dạy học ứng dụng của đạo hàm trong kinh tế theo tiếp cận tình huống
  • 3.5. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3.6. Câu hỏi nghiên cứu

• Chương 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 4.1. Ngữ cảnh
  • 4.2. Mục tiêu của các thực nghiệm
  • 4.3. Quy trình thu thập dữ liệu
  • 4.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
    • 4.4.1. Thực nghiệm 1, 2 và 3
    • 4.4.2. Thực nghiệm 4
  • 4.5 Công cụ nghiên cứu
    • 4.5.1. Thực nghiệm 1
    • 4.5.2. Thực nghiệm 2
    • 4.5.3. Thực nghiệm 3
    • 4.5.4. Thực nghiệm 4

• Chương 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 5.1. Định hướng phân tích kết quả nghiên cứu
  • 5.2. Phân tích kiến thức để dạy học ý nghĩa của đạo hàm của GVTTL
    • 5.2.1. Kiến thức nội dung đặc thù để dạy học ý nghĩa đạo hàm
    • 5.2.2. Kiến thức về việc học ý nghĩa đạo hàm của học sinh
    • 5.2.3. Kiến thức về việc dạy nội dung của GV
  • 5.3. So sánh kiến thức nội dung CK và kiến thức nội dung sư phạm PCK
  • 5.4. Phân tích năng lực dạy học theo tiếp cận tình huống dựa trên video của giáo viên toán tương lai
    • 5.4.1. Kỹ năng tri nhận trong tình huống dạy học
    • 5.4.2. Kỹ năng lý giải trong tình huống dạy học
    • 5.4.3. Kỹ năng ra quyết định trong tình huống dạy học
  • 5.5. Phân tích mối quan hệ giữa kiến thức để dạy học và kỹ năng đặc thù trong tình huống dạy học của GVTTL

• Chương 6. THẢO LUẬN VÀ KẾT LUẬN

  • 6.1. Trả lời và kết luận cho các câu hỏi nghiên cứu
  • 6.2. Tóm tắt kết quả của nghiên cứu
  • 6.3. Lý giải và bàn luận
  • 6.4. Đóng góp của nghiên cứu
  • 6.5. Hạn chế của nghiên cứu và hướng phát triển của đề tài