Luận án Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ (ICAAP) của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Tên luận án:

KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ (ICAAP) CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

Ngành:

KINH TẾ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG (Mã số: 9340201)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ (ICAAP) tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank), xuất phát từ những thiếu sót của Hiệp ước Basel I và sự cần thiết của Basel II trong điều tiết vốn dựa trên dữ liệu nội bộ và mô hình rủi ro. ICAAP được xác định là công cụ thiết yếu giúp ngân hàng nhận diện, đo lường, kiểm soát rủi ro trọng yếu, tính toán vốn dự phòng, và đảm bảo ổn định tài chính. Đối với các ngân hàng thương mại (NHTM), ICAAP nâng cao năng lực quản lý rủi ro (QLRR), tối ưu hóa sử dụng vốn, hỗ trợ hoạt động kinh doanh và tăng cường sự vững chắc của hệ thống ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu chung là đánh giá thực trạng triển khai ICAAP tại VietinBank, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất hàm ý chính sách nhằm hoàn thiện ICAAP. Cụ thể, luận án hệ thống hóa cơ sở lý luận về ICAAP, bao gồm khái niệm, cấu phần và điều kiện triển khai; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về triển khai ICAAP; phân tích thực trạng triển khai tại VietinBank giai đoạn 2016-2020, làm rõ kết quả đạt được, hạn chế, nguyên nhân và nhận diện mức độ đáp ứng so với yêu cầu của thông lệ quốc tế Basel II; từ đó đề xuất các giải pháp và khuyến nghị cần thiết.

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu quy nạp, kết hợp nghiên cứu lý thuyết thông qua chính sách, thông lệ của Basel II, văn bản quy định của Nhà nước, công trình khoa học trong và ngoài nước, cùng với việc xây dựng bảng hỏi, khảo sát điều tra và phỏng vấn chuyên gia tại VietinBank trong giai đoạn 2016-2021.

Những đóng góp chính của luận án bao gồm: hệ thống hóa lý luận về rủi ro, vốn, cấu phần và điều kiện triển khai ICAAP; hệ thống hóa nội dung triển khai ICAAP (nhận diện, lượng hóa, lập kế hoạch vốn, sử dụng vốn, giám sát, kiểm soát sau, hồ sơ ICAAP); tổng hợp kinh nghiệm triển khai ICAAP tại một số quốc gia trên thế giới và rút ra bài học cho NHTM Việt Nam. Về thực tiễn, luận án đánh giá toàn diện công tác triển khai ICAAP tại VietinBank, phân tích mức độ đáp ứng so với Basel II, và đề xuất các giải pháp cụ thể cho cả cơ quan quản lý và VietinBank nhằm hoàn thiện khung ICAAP. Mục tiêu cuối cùng là giúp VietinBank đảm bảo an toàn vốn, hoạt động hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mục lục chi tiết:

• LỜI MỞ ĐẦU

• 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

• 4. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

  • 4.1. Mục tiêu chung

  • 4.2. Mục tiêu cụ thể

  • 4.3. Câu hỏi nghiên cứu

• 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • 5.1. Đối tượng nghiên cứu

  • 5.2. Phạm vi nghiên cứu

• 6. Phương pháp nghiên cứu

  • 6.1. Cách tiếp cận nghiên cứu

  • 6.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

    • 6.2.1 Thu thập dữ liệu thứ cấp

    • 6.2.2. Thu thập dữ liệu sơ cấp

      • 6.2.2.1. Khảo sát

        • a. Mục đích của khảo sát
        • b. Xây dựng bảng hỏi
        • c. Chọn mẫu và thu thập dữ liệu
        • d. Mô tả đối tượng khảo sát

      • 6.2.2.2. Phỏng vấn

        • a. Mục đích của phỏng vấn
        • b. Quy trình phỏng vấn
        • c. Chọn mẫu

  • 6.3. Phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu

• 7. Những đóng góp của luận án

  • 7.1. Về mặt lý luận

  • 7.2. Về mặt thực tiễn

• 8. Kết cấu Luận án

  • Chương 1: Cơ sở lý luận về Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại Ngân hàng Thương mại

  • Chương 2. Thực trạng Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam

  • Chương 3. Giải pháp hoàn thiện Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ theo chuẩn Basel II tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam

• Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

  • 1.1. TỔNG QUAN VỀ KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ

    • 1.1.1. Khái quát về Basel II và Khung Quản lý rủi ro tổng thể tại Ngân hàng Thương mại

      • 1.1.1.1. Khái quát về Basel II
      • 1.1.1.2. Khung Quản lý rủi ro (Integrated Risk Management)

    • 1.1.2. Khái niệm, ý nghĩa và mục tiêu của Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

      • 1.1.2.1. Khái niệm Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ
      • 1.1.2.2. Ý nghĩa và mục tiêu của Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ
        • a. Ý nghĩa của Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ
        • b. Mục tiêu của Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

    • 1.1.3. Cấu phần Khung đánh giá mức độ an toàn vốn nội bộ

    • 1.1.4. Điều kiện cần thiết để thực hiện Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

      • 1.1.4.1. Điều kiện từ các cơ quan quản lý
      • 1.1.4.2. Điều kiện về phía các Ngân hàng thương mại
        • a. Điều kiện về tổ chức, quản trị
        • b. Phát triển nguồn nhân lực, nâng cao kinh nghiệm, năng lực quản trị của ngân hàng
        • c. Điều kiện về công nghệ và dữ liệu
        • d. Văn hóa kinh doanh và rủi ro
        • e. Công tác truyền thông (Communication) trong ngân hàng

  • 1.2. NỘI DUNG KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ

    • 1.2.1. Nhận diện, đánh giá rủi ro trọng yếu và xác định khẩu vị rủi ro

    • 1.2.2. Lượng hóa và Tổng hợp rủi ro và vốn

      • 1.2.2.1. Xác định phương pháp đo lường rủi ro
      • 1.2.2.2. Tổng hợp các rủi ro trọng yếu và tính toán vốn kinh tế theo yêu cầu của cơ quan quản lý
      • 1.2.2.3. Kiểm tra sức chịu đựng về vốn
      • 1.2.3.2. Các nguồn và khả năng tiếp cận vốn (Capital definition and Availability)
      • 1.2.3.3. Lập kế hoạch về vốn và phân bổ (Capital Planning and Allocation)

    • 1.2.4. Đo lường hiệu quả trên cơ sở điều chỉnh rủi ro

      • 1.2.4.1. Tối ưu hóa danh mục (Portfolio Optimisation)
      • 1.2.4.2. Đo lường lợi nhuận điều chỉnh theo rủi ro và lợi nhuận theo khách hàng (Customer Profitability)
      • 1.2.4.3. Định giá theo rủi ro (Risk based pricing)

    • 1.2.5. Chế độ giám sát và báo cáo về rủi ro và vốn

    • 1.2.6. Kiểm soát sau

    • 1.2.7. Hồ sơ Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ của Ngân hàng

  • 1.3. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ BÀI HỌC CHO NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

    • 1.3.1. Căn cứ lựa chọn trường hợp điển hình

    • 1.3.2. Kinh nghiệm quốc tế về khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

      • 1.3.2.1. Kinh nghiệm quốc tế về khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại Ngân hàng Trung ương
        • a. Kinh nghiệm triển khai Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ đối với cơ quan quản lý (Bafin) tại Đức
        • b. Kinh nghiệm triển khai Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ đối với cơ quan quản lý tại Hungary
        • c. Kinh nghiệm thực hành SREP (Supervisory Review Evaluation Process) đảm bảo việc đánh giá triển khai Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại Áo
      • 1.3.2.2. Kinh nghiệm quốc tế về khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại ngân hàng thương mại
        • a. Kinh nghiệm triển khai Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại ngân hàng Gazprombank (Nga)
        • b. Kinh nghiệm triển khai Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại ngân hàng Tokyo Mitsubishi UFJ (MUFG)
        • c. Kinh nghiệm kiểm tra sức chịu đựng trong quá trình triển khai Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại Ngân hàng thương mại Châu Âu

    • 1.3.3. Bài học kinh nghiệm cho cơ quan quản lý và Ngân hàng thương mại tại Việt Nam

      • 1.3.3.1. Từ phía cơ quan quản lý
      • 1.3.3.2. Từ phía Ngân hàng thương mại

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

• Chương 2. THỰC TRẠNG KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

  • 2.1. KHÁI QUÁT CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO VÀ AN TOÀN VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

    • 2.1.1. Sự hình thành và phát triển của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam

    • 2.1.2. Cơ sở pháp lý thực hiện quản lý rủi ro và an toàn vốn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam

      • 2.1.2.1. Quy định của Ngân hàng Nhà nước
        • a. Thông tư 13/2018/TT-NHNN
        • b. Thông tư 41/2016/TT-NHNN
      • 2.1.2.2. Các văn bản quy định của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam

    • 2.1.3. Thực tế công tác quản lý rủi ro và an toàn vốn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam

  • 2.2. THỰC TRẠNG KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

    • 2.2.1. Phân tích điều kiện cần thiết để thực hiện Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam

      • 2.2.1.1. Tổ chức, quản trị
        • a. Chiến lược kinh doanh và chiến lược rủi ro
        • b. Hệ thống QLRR để quản lý các RR trọng yếu của ngân hàng
      • 2.2.1.2. Nguồn nhân lực, kinh nghiệm, năng lực quản trị ngân hàng
      • 2.2.1.3. Công nghệ và dữ liệu
      • 2.2.1.4. Văn hóa kinh doanh và rủi ro
      • 2.2.1.5. Công tác truyền thông (Communication) trong ngân hàng

    • 2.2.2. Thực trạng Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

      • 2.2.2.1. Thực trạng chung về Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ
      • 2.2.2.2. Nhận diện, đánh giá rủi ro trọng yếu và xác định khẩu vị rủi ro
      • 2.2.2.3. Lượng hóa và Tổng hợp rủi ro và vốn
      • 2.2.2.4. Tổng hợp các rủi ro trọng yếu và tính toán vốn kinh tế theo yêu cầu của cơ quan quản lý
        • a. Tổng hợp các rủi ro trọng yếu
        • b. Tính toán vốn kinh tế
      • 2.2.2.5. Lập kế hoạch và quản lý đảm bảo mức độ đủ vốn
      • 2.2.2.6. Đo lường hiệu quả trên cơ sở điều chỉnh rủi ro
      • 2.2.2.7. Chế độ giám sát và báo cáo về rủi ro và vốn
      • 2.2.2.8. Kiểm soát sau
      • 2.2.2.9. Hồ sơ Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ của Ngân hàng

  • 2.3. Đánh giá chung về khung an toàn vốn nội bộ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam

    • 2.3.1. Kết quả đạt được

    • 2.3.2. Hạn chế

    • 2.3.3. Nguyên nhân của hạn chế

      • 2.3.3.1. Nguyên nhân chủ quan
      • 2.3.3.2. Nguyên nhân khách quan

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

• Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ THEO BASEL II TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

  • 3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ THEO BASEL II TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

  • 3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KHUNG ĐÁNH GIÁ AN TOÀN VỐN NỘI BỘ THEO BASEL II TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

    • 3.2.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện nội dung Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

      • 3.2.1.1. Giải pháp về nhận diện, đánh giá rủi ro trọng yếu và xác định khẩu vị rủi ro
      • 3.2.1.2. Giải pháp về đo lường rủi ro
      • 3.2.1.3. Giải pháp về tổng hợp rủi ro
      • 3.2.1.4. Giải pháp về lập kế hoạch và phân bổ vốn
      • 3.2.1.5. Giải pháp về sử dụng vốn theo nguyên tắc rủi ro
      • 3.2.1.6. Giải pháp về kiểm tra sức chịu đựng
      • 3.2.1.7. Giải pháp về chế độ giám sát và báo cáo về rủi ro và vốn
      • 3.2.1.8. Giải pháp về kiểm soát sau
      • 3.2.1.9. Giải pháp về hồ sơ Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ của Ngân hàng

    • 3.2.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện điều kiện thực hiện Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ

      • 3.2.1.1. Giải pháp về tổ chức, quản trị
        • a. Chiến lược kinh doanh và chiến lược rủi ro
        • b. Giải pháp về mô hình tổ chức và chức năng nhiệm vụ thực hiện Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ
      • 3.2.1.2. Giải pháp về nguồn nhân lực, kinh nghiệm, năng lực quản trị ngân hàng
      • 3.2.1.3. Giải pháp về công nghệ và dữ liệu
      • 3.2.1.4. Giải pháp về thiết lập văn hóa kinh doanh và rủi ro

  • 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ

    • 3.3.1. Kiến nghị đối với Chính phủ

    • 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước

      • 3.3.2.1. Nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản chính sách hướng dẫn triển khai Basel II
      • 3.3.2.2. Nâng cao năng lực giám sát về quản lý rủi ro và an toàn vốn Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ theo Basel II của các ngân hàng thương mại
      • 3.3.2.3. Có cơ chế khuyến khích, tạo động lực cho các Ngân hàng thương mại tuân thủ, triển khai hoàn thiện sớm Khung đánh giá an toàn vốn nội bộ
      • 3.3.2.4. Hoàn thiện các biện pháp, hành động khi Ngân hàng thương mại có sự suy giảm an toàn vốn
      • 3.3.2.5. Hỗ trợ các Ngân hàng thương mại Nhà nước tăng cường năng lực về vốn

• KẾT LUẬN