Luận án Khảo sát mối liên quan giữa biến thể I/D của gen ACE và biến thể F158V của gen FCGR3A với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học của viêm thận lupus

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU BIẾN THỂ I/D CỦA GEN ACE VÀ BIẾN THỂ F158V CỦA GEN FCGR3A VỚI ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA VIÊM THẬN LUPUS

Ngành:

Nội khoa

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Viêm thận lupus (VTL) là một biến chứng nghiêm trọng của lupus ban đỏ hệ thống, có khả năng dẫn đến suy thận mạn giai đoạn cuối, trong đó các yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc tiên đoán diễn tiến của bệnh. Luận án này tập trung vào hai biến thể gen cụ thể: biến thể I/D của gen ACE và biến thể F158V của gen FCGR3A, vốn chưa có nghiên cứu trong nước về tính đa hình của chúng ở bệnh nhân VTL.

Mục tiêu của nghiên cứu bao gồm: mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học ở bệnh nhân VTL (phân loại theo tình trạng suy thận và nhiễm trùng); xác định tần suất các kiểu gen và alen của hai biến thể gen đã nêu; và khảo sát mối liên quan giữa các biến thể gen này với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học của bệnh nhân.

Nghiên cứu cắt ngang mô tả và phân tích này được thực hiện trên 207 bệnh nhân VTL tại Bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 12/2021 đến 12/2023. Các biến thể gen được định danh bằng kỹ thuật Polymerase chain reaction (PCR), và mô bệnh học thận được phân loại theo hệ thống ISN/RPS năm 2018.

Kết quả cho thấy bệnh nhân VTL có biểu hiện lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học đa dạng, với nữ giới chiếm ưu thế (88,5%) và tuổi trung vị là 28. Tỷ lệ tiểu protein ngưỡng thận hư, tiểu protein đơn độc và tiểu máu ở nhóm có eGFR≤60 cao hơn đáng kể so với nhóm eGFR>60. Điểm SLEIDAI-2K trung vị của nhóm là 17. Về mô bệnh học, đa số bệnh nhân thuộc nhóm VTL tăng sinh (class III, IV), kèm theo các tổn thương ngoài cầu thận như hoại tử ống thận cấp (20,2%), viêm thận kẽ cấp (59,5%) và thuyên tắc vi mạch huyết khối (27,8%).

Đối với biến thể I/D của gen ACE, alen I ưu thế hơn alen D, và kiểu gen ID hoặc DD chiếm ưu thế ở nhóm eGFR≤60. Các kiểu gen DD (OR=2,51) và ID (OR=2,01) làm tăng nguy cơ cần chạy thận nhân tạo, trong khi kiểu gen DD (OR=8,26) và ID (OR=2,31) làm tăng nguy cơ suy thận so với kiểu gen II. Bệnh nhân mang kiểu gen DD cũng có tỷ lệ hoại tử ống thận cấp và cầu thận thiếu máu cao hơn. Đối với biến thể F158V của gen FCGR3A, alen F và kiểu gen FF ưu thế bất kể chức năng thận. Kiểu gen FF làm tăng nguy cơ có thể nhiễm trùng (OR=6,49) so với VV. Tuy nhiên, không tìm thấy mối liên quan đáng kể giữa biến thể F158V với suy thận hay hoạt tính lupus.

Nghiên cứu kiến nghị xem xét thực hiện xét nghiệm định danh biến thể I/D của gen ACE cho bệnh nhân VTL, đặc biệt ở nhóm suy thận, nhằm xây dựng chương trình quản lý và theo dõi riêng biệt. Đồng thời, cần mở rộng khảo sát các biến thể khác của gen mã hóa thụ thể Fcy để đánh giá toàn diện tác động đa gen đến nguy cơ nhiễm trùng ở bệnh nhân VTL.

Mục lục chi tiết:

• GIỚI THIỆU LUẬN ÁN

  • 1. Lý do và tính cần thiết của nghiên cứu
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Những đóng góp mới của luận án
  • 4. Bố cục luận án

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1 Viêm thận lupus
  • 1.2 Biến thể I/D của gen Angiotensin-converting enzyme trong viêm thận lupus
  • 1.3 Biến thể F158V của gen FCGR3A trong viêm thận lupus
  • 1.4 Tổng quan y văn trong nước

• CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1 Thiết kế nghiên cứu: cắt ngang mô tả, phân tích.
  • 2.2 Đối tượng nghiên cứu
  • 2.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
  • 2.4 Cỡ mẫu của nghiên cứu
  • 2.5 Xác định các biến số trong nghiên cứu
  • 2.5.3 Định nghĩa biến số di truyền trong nghiên cứu:
  • 2.6 Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu
  • 2.7 Quy trình nghiên cứu
  • 2.8 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
  • 2.9 Vấn đề y đức trong nghiên cứu

• CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ

  • 3.1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học ở bệnh nhân viêm thận lupus
  • 3.1.1 Đặc điểm chung:
  • 3.1.2 Đặc điểm về tổn thương thận:
  • 3.1.3 Đặc điểm về mô bệnh học thận:
  • 3.1.4 Đặc điểm về nhiễm trùng lúc nhập viện:
  • 3.2. Kết quả về phân bố alen, kiểu gen của 2 gen ở bệnh nhân viêm thận lupus
  • 3.2.1. Kết quả về phân bố kiểu gen, alen biến thể I/D của gen ACE:
  • 3.2.2. Kết quả phân bố kiểu gen, alen biến thể F158V gen FCGR3A:
  • 3.3 Khảo sát mối liên quan giữa 2 biến thể của 2 gen với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học của nhóm nghiên cứu
  • 3.3.1 Mối liên quan giữa 2 biến thể của 2 gen với đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng:
  • 3.3.3 Mối liên quan giữa 2 biến thể của 2 gen với nguy cơ suy thận và nguy cơ chạy thận nhân tạo:
  • 3.3.4 Mối liên quan giữa 2 biến thể của 2 gen với nguy cơ nhiễm trùng:

• CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

  • 4.1 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học ở bệnh nhân viêm thận lupus
  • 4.1.1 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân viêm thận lupus:
  • 4.1.1.1 Tuổi, giới và tuổi bệnh viêm thận lupus:
  • 4.1.1.2 Tăng huyết áp:
  • 4.1.1.3 Điểm SLEIDAI-2K:
  • 4.1.1.4 Thể tích nước tiểu 24 giờ:
  • 4.1.1.5 Tiểu protein và tiểu máu:
  • 4.1.1.6 Tổn thương về huyết học:
  • 4.1.2 Đặc điểm mô học ở bệnh nhân viêm thận lupus:
  • 4.1.2.1 Tổn thương cầu thận:
  • 4.1.2.2 Tổn thương ống thận mô kẽ:
  • 4.1.2.3 Tổn thương mạch máu thận:
  • 4.2 Tần suất alen, kiểu gen của 2 biến thể ở bệnh nhân viêm thận lupus
  • 4.2.1 Tần suất alen, kiểu gen biến thể I/D của gen ACE ở bệnh nhân viêm thận lupus:
  • 4.2.2 Tần suất alen, kiểu gen biến thể F158V của gen FCGR3A trong viêm thận lupus:
  • 4.3 Mối liên quan giữa 2 biến thể của 2 gen với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học trong viêm thận lupus:
  • 4.3.1 Biến thể I/D của gen ACE:
  • 4.3.1.1 Suy thận ở BN viêm thận lupus:
  • 4.3.1.2 Tăng huyết áp ở BN viêm thận lupus:
  • 4.3.1.3 Hoạt tính lupus:
  • 4.3.1.4 Đặc điểm mô bệnh học của viêm thận lupus:
  • 4.3.2 Biến thể F158V của gen FCGR3A:
  • 4.3.2.1 Suy thận ở BN viêm thận lupus:
  • 4.3.2.2 Hoạt tính lupus:
  • 4.3.2.3 Nhiễm trùng:
  • 4.3.2.4 Đặc điểm mô bệnh học của viêm thận lupus:

• HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU

• KẾT LUẬN

• KIẾN NGHỊ