Tên luận án:
KHÁC BIỆT GIỚI TRONG ỨNG PHÓ VỚI THIÊN TAI CỦA NÔNG DÂN NAM TRUNG BỘ (Nghiên cứu trường hợp xã Phước Nam, huyện Thuận Nam tỉnh Ninh Thuận)
Ngành:
Xã hội học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Khác biệt giới trong ứng phó với thiên tai của nông dân Nam Trung Bộ (Nghiên cứu trường hợp xã Phước Nam, huyện Thuận Nam tỉnh Ninh Thuận)" là một nghiên cứu chuyên sâu trong ngành Xã hội học. Đề tài tập trung phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến sự khác biệt giới trong hoạt động và quyết định ứng phó với thiên tai của nông dân, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp (trồng trọt và chăn nuôi) tại xã Phước Nam, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Nghiên cứu được tiến hành trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2019.
Việt Nam, một trong những quốc gia dễ bị tổn thương bởi thiên tai như hạn hán và lũ lụt, đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng, đặc biệt đối với nông dân. Luận án chỉ ra rằng phụ nữ nông dân, do đặc điểm sinh kế và vai trò giới truyền thống, thường dễ bị tổn thương hơn và gặp nhiều khó khăn hơn nam giới trong ứng phó với thiên tai.
Kết quả nghiên cứu cho thấy thiên tai, đặc biệt là hạn hán và ngập lụt, gây tác động tiêu cực nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp tại Phước Nam, làm giảm diện tích canh tác, năng suất, sản lượng và tăng chi phí, từ đó làm gia tăng hộ nghèo. Nông dân địa phương đã áp dụng nhiều biện pháp ứng phó ở cả ba giai đoạn: trước, trong và sau thiên tai, bao gồm phòng ngừa, chuẩn bị, điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng/vật nuôi và phương thức chăn nuôi. Tuy nhiên, có sự khác biệt rõ rệt về giới trong các hoạt động này. Các hoạt động ứng phó vẫn chịu ảnh hưởng của mô hình phân công lao động truyền thống, với nam giới thường đảm nhiệm công việc đòi hỏi sức lực, kỹ thuật, còn nữ giới thường làm công việc chăm sóc và nội trợ. Quyền quyết định cuối cùng trong các vấn đề quan trọng liên quan đến ứng phó thiên tai thường nghiêng về nam giới.
Luận án cũng xác định các yếu tố tác động đến khác biệt giới trong ứng phó với thiên tai, bao gồm tuổi, học vấn, nghề phụ, vai trò chủ hộ, dân tộc và mức độ tham gia các buổi họp, tập huấn về phòng chống thiên tai và sản xuất nông nghiệp. Từ đó, nghiên cứu khẳng định giới là yếu tố xuyên suốt và quan trọng trong quá trình ứng phó với thiên tai.
Trên cơ sở các phát hiện này, luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách và giải pháp thực tiễn. Đối với chính quyền địa phương, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới, thay đổi khuôn mẫu xã hội, thúc đẩy sự tham gia bình đẳng của cả nam và nữ vào công tác lập kế hoạch phòng chống thiên tai, cải thiện công tác dự báo sớm, và phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Đối với người dân, khuyến khích chủ động tiếp cận thông tin, tham gia tập huấn và tăng cường mạng lưới xã hội để nâng cao năng lực ứng phó. Luận án đóng góp vào việc cung cấp luận chứng khoa học để giảm thiểu bất bình đẳng giới và nâng cao hiệu quả ứng phó với thiên tai, hướng tới phát triển bền vững.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Khách thể nghiên cứu
- 3.3. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu
- 4.1. Câu hỏi nghiên cứu
- 4.2. Giả thuyết nghiên cứu
- 5. Đóng góp của luận án
- 6. Ý nghĩa thực tiễn của luận án
- Ý nghĩa khoa học
- Ý nghĩa thực tiễn
- 7. Nội dung, kết cấu của luận án
- 8. Hạn chế của luận án
-
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
- 1.1. Chiều cạnh giới trong tác động của thiên tai đến sản xuất nông nghiệp
- 1.2. Giới trong ứng phó với thiên tai
- 1.3. Các yếu tố tác động đến khác biệt giới trong ứng phó với thiên tai
- Sở hữu nguồn lực vật chất để ứng phó với thiên tai
- Cơ hội tiếp cận thông tin, kiến thức và nhận thức về thiên tai
- Trình độ học vấn
- Quyền quyết định trong gia đình
- Phân công lao động theo giới trong gia đình
- Mạng lưới xã hội
- Thu nhập, mức sống
- Yếu tố thể chế, văn hóa
- 1.4. Giới trong các chính sách liên quan đến ứng phó với thiên tai
-
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. Một số khái niệm, thuật ngữ và nội dung liên quan
- 2.1.1. Khái niệm Giới
- 2.1.2. Khái niệm Khác biệt giới
- 2.1.3. Khái niệm Thiên tai
- 2.1.4. Khái niệm ứng phó với thiên tai
- 2.1.5. Khái niệm khác biệt giới trong ứng phó với thiên tai
- 2.1.6. Khái niệm nông dân
- 2.1.7. Khái niệm nông nghiệp
- 2.2. Một số cách tiếp cận lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
- Cách tiếp cận giới
- Cách tiếp cận theo lý thuyết nguồn lực
- Cách tiếp cận văn hóa
- 2.3. Khung phân tích
- 2.4. Địa bàn nghiên cứu
- 2.5. Phương pháp nghiên cứu của luận án
- Phương pháp phân tích tài liệu
- Phương pháp nghiên cứu định tính
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
- Phương pháp xử lý và phân tích thông tin
- Phân tích định lượng
- Phân tích định tính
-
Chương 3: TÁC ĐỘNG CỦA THIÊN TAI VÀ KHÁC BIỆT GIỚI TRONG ỨNG PHÓ VỚI THIÊN TAI CỦA NÔNG DÂN XÃ PHƯỚC NAM
- 3.1. Tác động của thiên tai đến hoạt động sản xuất nông nghiệp ở xã Phước Nam.
- 3.1.1. Tác động của thiên tai đến trồng trọt
- 3.1.2. Tác động của thiên tai đến chăn nuôi
- 3.2. Thực trạng ứng phó và khác biệt giới trong ứng phó với thiên tai trong sản xuất nông nghiệp của nông dân xã Phước Nam
- 3.2.1. Ứng phó trước thiên tai
- 3.2.2. Ứng phó trong thiên tai
- 3.2.3. Phục hồi sau thiên tai
-
Chương 4: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHÁC BIỆT GIỚI TRONG ỨNG PHÓ VỚI THIÊN TAI CỦA NÔNG DÂN XÃ PHƯỚC NAM
- 4.1. Một số yếu tố tác động đến khác biệt giới trong ứng phó Ở GIAI ĐOẠN TRƯỚC KHI XẢY RA THIÊN TAI trong sản xuất nông nghiệp của nông dân xã Phước Nam
- 4.2. Một số yếu tố tác động đến khác biệt giới trong ứng phó TRONG GIAI ĐOẠN XẢY RA THIÊN TAI trong sản xuất nông nghiệp của nông dân xã Phước Nam
- 4.3. Một số yếu tố tác động đến khác biệt giới trong ứng phó Ở GIAI ĐOẠN PHỤC HỒI SAU THIÊN TAI trong sản xuất nông nghiệp của nông dân xã Phước Nam
-
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 2. Khuyến nghị
- Đối với chính quyền địa phương:
- Đối với người dân: