Luận án Nghiên cứu đa dạng loài và thành phần hóa học tinh dầu của một số loài trong các chi: Hồng bì (Clausena), Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis), Muồng truổng (Zanthoxylum) thuộc họ Cam (Rutaceae) ở Nghệ An.

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG LOÀI VÀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC TINH DẦU CỦA MỘT SỐ LOÀI TRONG CÁC CHI HỒNG BÌ (CLAUSENA), BA CHẠC (EUODIA), CƠM RƯỢU (GLYCOSMIS), MUỒNG TRUỒNG (ZANTHOXYLUM) THUỘC HỌ CAM (RUTACEAE) Ở NGHỆ AN

Ngành:

SINH HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu đa dạng loài và thành phần hóa học tinh dầu của một số loài thuộc các chi Hồng bì (Clausena), Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis) và Muồng truổng (Zanthoxylum) thuộc họ Cam (Rutaceae) tại Nghệ An. Việt Nam, với đặc điểm địa lý và khí hậu nhiệt đới gió mùa, sở hữu tính đa dạng sinh học cao, đặc biệt là các loài thực vật chứa tinh dầu. Họ Cam (Rutaceae) là một trong những họ thực vật có khả năng tích lũy tinh dầu phong phú. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về 4 chi được đề cập tại Nghệ An vẫn còn hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng sẵn có.

Mục tiêu của đề tài là đánh giá tính đa dạng về thành phần loài, thành phần hóa học tinh dầu, từ đó góp phần điều tra và tìm kiếm dữ liệu nguồn tài nguyên. Về mặt khoa học, đây là công trình đầu tiên nghiên cứu tương đối đầy đủ về đặc điểm sinh học và hóa học tinh dầu của các chi này ở Nghệ An, cung cấp những dẫn liệu mới về đa dạng thực vật chứa tinh dầu. Về mặt thực tiễn, đề tài cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn, khai thác hợp lý và hiệu quả nguồn tài nguyên thực vật chứa tinh dầu, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Các đóng góp mới của luận án bao gồm việc cung cấp các dẫn liệu đầy đủ và có hệ thống về 31 loài thực vật thuộc 4 chi nghiên cứu ở Nghệ An. Tác giả đã ghi nhận mới vùng phân bố cho 8 loài và lần đầu tiên xác định hàm lượng, thành phần hóa học tinh dầu ở lá, thân, rễ, vỏ, quả của 15 loài, trong đó có 6 loài được xác định lần đầu tiên. Kết quả nghiên cứu đã thu mẫu và định loại 31 loài, mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái và lập bản đồ phân bố. Ngoài ra, luận án đã bước đầu thử hoạt tính kháng vi sinh vật, các dòng tế bào ung thư và chống oxy hóa của tinh dầu loài Ba chạc (Euodia lepta), cho thấy khả năng kháng 2 dòng vi sinh vật kiểm định và 1 dòng tế bào ung thư. Các kết quả này định hướng tiềm năng ứng dụng tinh dầu thực tế của loài này ở Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài

  • 2. Mục tiêu

  • 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

  • 4. Đóng góp mới của Luận án

  • 5. Bố cục của luận án

• CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1. Tình hình nghiên cứu họ Cam (Rutaceae)

    • 1.1.1. Trên thế giới

    • 1.1.2. Ở Việt Nam

    • 1.1.3. Ở Nghệ An

  • 1.2. Tinh dầu và đặc tính của tinh dầu

    • 1.2.1. Khái niệm chung về cây tinh dầu

    • 1.2.2. Khái niệm về tinh dầu

    • 1.2.3. Phân bố cây tinh dầu trong hệ thực vật Việt Nam

  • 1.3. Giá trị sử dụng của tinh dầu các loài trong họ Cam (Rutaceae)

  • 1.4. Nghiên cứu về thành phần hóa học tinh dầu họ Cam (Rutaceae)

    • 1.4.1. Trên thế giới

    • 1.4.2. Ở Việt Nam

    • 1.4.3. Ở Nghệ An

  • 1.5. Điều kiện tự nhiên và xã hội ở khu vực nghiên cứu

• CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • 2.2. Nội dung nghiên cứu

  • 2.3. Phương pháp nghiên cứu

    • 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu thực vật

      • 2.3.1.1. Phương pháp điều tra thực địa

      • 2.3.1.2. Xử lý và trình bày mẫu

      • 2.3.1.3. Phương pháp định loại

      • 2.3.1.4. Tìm hiểu về giá trị sử dụng của các loài

      • 2.3.1.5. Đánh giá về tính đa dạng của các loài trong các chi phân bố ở Nghệ An

    • 2.3.2. Phương pháp xây dựng bản đồ phân bố của các loài

    • 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu tinh dầu

      • 2.3.3.1. Thu mẫu cho chưng cất tinh dầu

      • 2.3.3.2. Phương pháp định lượng tinh dầu

      • 2.3.3.3. Phương pháp phân tích thành phần hoá học tinh dầu

      • 2.3.3.4. Phương pháp thử hoạt tính sinh học

• CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. Đa dạng thành phần loài trong các chi Hồng bì (Clausena), Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis) và Muồng truổng (Zanthoxylum) ở Nghệ An

    • 3.1.1. Danh lục thành phần loài

    • 3.1.2. Đa dạng về dạng thân

    • 3.1.3. Bổ sung vùng phân bố cho các loài trong các chi Hồng bì (Clausena), Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis) và Muồng truổng (Zanthoxylum)

    • 3.1.4. Giá trị sử dụng của các loài trong các chi Hồng bì (Claussena), Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis) và Muồng truổng (Zanthoxylum) ở Nghệ An

    • 3.1.5. Đặc điểm sinh học của các chi và các loài trong chi Hồng bì (Clausena), Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis) và Muồng truổng (Zanthoxylum) ở Nghệ An

  • 3.2. Thành phần hóa học tinh dầu một số loài thuộc các chi Hồng bì (Clausena) Ba chạc (Euodia), Cơm rượu (Glycosmis) và Muồng truổng (Zanthoxylum) ở Nghệ An

    • 3.2.1. Chi Hồng bì (Clausena)

    • 3.2.2. Chi Ba chạc (Euodia)

    • 3.2.3. Chi Cơm rượu (Glycosmis)

    • 3.2.4. Chi Muồng truổng (Zanthoxylum)

  • 3.3. Kết quả thử hoạt tính sinh học tinh dầu của loài Ba chạc (Euodia lepta)

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận

  • 2. Kiến nghị

• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI