Luận án Hoạt động bảo trợ của Giáo hội Công giáo cho nhóm người mẹ đơn thân tại Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh

Tên luận án:

HOẠT ĐỘNG BẢO TRỢ CỦA GIÁO HỘI CÔNG GIÁO CHO NHÓM NGƯỜI MẸ ĐƠN THÂN TẠI TỔNG GIÁO PHẬN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngành:

XÃ HỘI HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ của Vũ Mạnh Quân tập trung nghiên cứu hoạt động bảo trợ của Giáo hội Công giáo (GHCG) dành cho nhóm người mẹ đơn thân (NMĐT) tại Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (TGP TPHCM). Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng xã hội Việt Nam sau gần 50 năm đổi mới, khi các giá trị truyền thống gia đình đối mặt với nhiều thách thức, dẫn đến sự gia tăng các vấn đề xã hội như ly thân, ly dị, và đặc biệt là tình trạng phụ nữ trẻ mang thai, sinh con ngoài ý muốn và phải nuôi con một mình, hình thành nhóm NMĐT yếu thế, dễ bị tổn thương. Trong bối cảnh đó, GHCG tại TGP TPHCM đã thể hiện sự quan tâm và hỗ trợ thông qua việc thiết lập các mô hình "Mái ấm".

Mục tiêu của luận án là phân tích thực trạng các hoạt động bảo trợ này và khảo sát nhận thức xã hội của các thiết chế, cũng như các nhóm xã hội liên quan về hoạt động bảo trợ. Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận đa chiều bao gồm lý thuyết Hành động xã hội, Hòa nhập và Tách biệt xã hội, và Tương tác biểu trưng, kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng như phân tích tài liệu, quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, và khảo sát bằng bảng hỏi với mẫu nghiên cứu gồm 598 NMĐT tại 4 Mái ấm và 113 người tham gia nghiên cứu định tính.

Các kết quả nghiên cứu khẳng định ba giả thuyết chính. Thứ nhất, tinh thần Bác ái Kitô giáo là động lực cốt lõi thúc đẩy GHCG thực hiện các hoạt động bảo trợ cho NMĐT thông qua các Mái ấm. Thứ hai, các hoạt động bảo trợ bao gồm đón tiếp, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần, giáo dục kỹ năng làm mẹ, nuôi con, hỗ trợ kỹ năng nghề nghiệp, và kết nối NMĐT với gia đình, xã hội, góp phần giúp họ lấy lại quân bình, tự tin và ổn định cuộc sống. Thứ ba, nhận thức của các bên liên quan, từ NMĐT, GHCG đến chính quyền, tổ chức xã hội và công chúng, đều đồng thuận và đánh giá tích cực về ý nghĩa trọn vẹn của hoạt động bảo trợ, giúp NMĐT chữa lành và tái hòa nhập. Luận án không chỉ góp phần thu hẹp khoảng trống nghiên cứu về nhóm NMĐT mà còn gợi mở các hướng nghiên cứu mới về vai trò của thiết chế tôn giáo trong lĩnh vực an sinh xã hội tại Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

  • 1.1. Những nghiên cứu quốc tế
  • 1.2. Những nghiên cứu trong khu vực
  • 1.3. Những nghiên cứu trong nước
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

• CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

  • 2.1. Một số khái niệm cơ bản
  • 2.1.1. NMĐT tại Mái ấm thuộc TGP TPHCM
  • 2.1.2. Hoạt động bảo trợ của GHCG
  • 2.1.3. Hoạt động bảo trợ của GHCG cho NMĐT tại TGP TPHCM
  • 2.1.4. Giáo hội Công giáo (GHCG)
  • 2.2. Cơ sở lý luận và hướng tiếp cận nghiên cứu
  • 2.3. Các nhóm yếu thế và chính sách trợ giúp xã hội ở Việt Nam
  • 2.4. Địa bàn nghiên cứu
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

• CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG CÁC HOẠT ĐỘNG BẢO TRỢ CỦA GHCG CHO NHÓM NGƯỜI MẸ ĐƠN THÂN TẠI TỔNG GIÁO PHẬN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

  • 3.1. Địa bàn nghiên cứu
  • 3.2. Giáo hội với phẩm giá con người và sứ mệnh bảo vệ sự sống
  • 3.3. GHCG tại TGP TPHCM và các hoạt động Bác ái xã hội
  • 3.4. Tổng quan các Mái ấm đang bảo trợ cho NMĐT của GHCG tại TGP TPHCM
  • 3.4.1. Xuất xứ và “xuất thân” đa dạng của những NMĐT
  • 3.4.2. Lược sử bốn Mái ấm trong nghiên cứu
  • 3.5. “Chân dung xã hội” của nhóm NMĐT - khách thể và là đối tượng của các hoạt động bảo trợ
  • 3.5.1. Đặc điểm cơ cấu mẫu nghiên cứu nhóm NMĐT
  • 3.5.2. Hoàn cảnh dẫn đến quyết định làm mẹ đơn thân
  • 3.5.3. Những khó khăn trong quá trình mang thai trước khi vào Mái ấm
  • 3.5.4. Những khó khăn trong quá trình mang thai khi sống trong Mái ấm
  • 3.5.5. Về những nguồn giúp đỡ NMĐT ngoài sự bảo trợ của các Mái ấm
  • 3.6. Các dạng thức hoạt động bảo trợ cho nhóm NMĐT
  • 3.6.1. Tiếp nhận
  • 3.6.2. Chăm sóc thể chất, tinh thần và hỗ trợ kỹ năng sinh kế
  • 3.6.3. Kết nối và tái hòa nhập cộng đồng
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 3

• CHƯƠNG 4. THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO TRỢ CỦA GIÁO HỘI CÔNG GIÁO DÀNH CHO NHÓM NMĐT TẠI TỔNG GIÁO PHẬN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

  • 4.1. Nhận thức của chủ thể - GHCG tại TGP TPHCM về hoạt động bảo trợ dành cho NMĐT
  • 4.1.1. Những hoạt động khó khăn nhưng đầy ý nghĩa
  • 4.1.2. Những hoạt động hỗ trợ rất thiết thực đối với mỗi NMĐT
  • 4.1.3. Những hoạt động kết nối mọi người trong hạnh phúc
  • 4.2. Nhận thức của khách thể - NMĐT - đối tượng được bảo trợ
  • 4.2.1. Cảm nhận của chị em về người phụ trách Mái ấm
  • 4.2.2. Cảm nhận về bản thân, về bầu không khí trong Mái ấm
  • 4.2.3. Cảm nhận của chị em về không gian sinh hoạt trong Mái ấm
  • 4.2.4. Định hướng của NMĐT sau khi sinh con và rời khỏi Mái ấm
  • 4.3. Đánh giá của các bên liên quan về hoạt động bảo trợ của GHCG cho NMĐT
  • 4.3.1. Sự nhận biết của công chúng về hoạt động bảo trợ NMĐT
  • 4.3.2. Thái độ của một số nhóm xã hội
  • 4.3.3. Ý kiến từ đại diện các bên liên quan
  • 4.3.4. Thông tin từ truyền thông
  • 4.4. Ý nghĩa xã hội và các vấn đề liên quan đến hoạt động bảo trợ
  • 4.4.1. Ý nghĩa xã hội
  • 4.4.2. Một số đề xuất của các nhóm xã hội về hoạt động bảo trợ NMĐT
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 4

• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. KẾT LUẬN
  • 2. KHUYẾN NGHỊ