Tên luận án:
GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ TOÁN HỌC CHO HỌC SINH DỰ BỊ ĐẠI HỌC Ở VÙNG TÂY NGUYÊN
Ngành:
Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề phát triển ngôn ngữ toán học (NNTH) cho học sinh Dự bị đại học (HS DBĐH) ở vùng Tây Nguyên, xuất phát từ thực trạng các em gặp nhiều khó khăn trong việc làm chủ NNTH, ảnh hưởng đến khả năng suy nghĩ, lập luận, giải toán và tiếp thu kiến thức. Mặc dù giáo viên đã nỗ lực, chương trình môn Toán hiện hành cho HS DBĐH chưa có nội dung riêng biệt để giảng dạy về NNTH, khiến các em dân tộc thiểu số tại khu vực này càng gặp trở ngại.
Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các biện pháp sư phạm nhằm phát triển NNTH, qua đó nâng cao chất lượng dạy học môn Toán cho HS DBĐH ở Tây Nguyên. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã tiến hành nghiên cứu lí luận về ngôn ngữ, NNTH, tư duy, tư duy toán học và mối quan hệ giữa chúng, đồng thời khảo sát thực trạng và phân tích chương trình môn Toán. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập, phân tích, tổng hợp thông tin, tài liệu và xử lí số liệu thống kê từ thực nghiệm sư phạm.
Các đóng góp chính của luận án bao gồm việc hệ thống hóa các vấn đề lí luận liên quan, phân tích thực trạng NNTH của HS DBĐH ở Tây Nguyên, và đề xuất một thang đánh giá cấp độ phát triển NNTH. Luận án đã xây dựng 15 biện pháp sư phạm cụ thể, được nhóm thành 4 nhóm chính: (1) Củng cố vốn tri thức NNTH và bồi dưỡng năng lực chuyển đổi ngôn ngữ; (2) Phát triển NNTH qua luyện tập trong các tình huống dạy học điển hình; (3) Phát triển NNTH qua rèn luyện các kĩ năng giao tiếp toán học (nghe, nói, đọc, viết); và (4) Phát triển NNTH qua các phương pháp dạy học tích cực (giải quyết vấn đề, đóng vai, trò chơi, làm việc nhóm). Các biện pháp này được xây dựng dựa trên 4 nguyên tắc và 4 định hướng cụ thể, đảm bảo tính khoa học, thực tiễn và phù hợp với đặc điểm của đối tượng học sinh.
Kết quả thực nghiệm sư phạm được tiến hành qua hai đợt (2018, 2019) tại Khoa Dự bị đại học, Trường Đại học Tây Nguyên, đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất. NNTH của HS được cải thiện rõ rệt, chứng minh giả thuyết khoa học của luận án là chấp nhận được, góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán cho HS DBĐH.
Mục lục chi tiết:
- Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn
- 1. Lí do chọn đề tài
- 2. Mục đích nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 5. Phương pháp nghiên cứu
- 5.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
- 5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- 5.3. Phương pháp xử lí thông tin
- 6. Giả thuyết khoa học
- 7. Những đóng góp của luận án
- 8. Những nội dung đưa ra bảo vệ
- 9. Cấu trúc của luận án
- 1.1. Cơ sở lí luận
- 1.1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
- 1.1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
- 1.1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
- 1.1.2. Ngôn ngữ
- 1.1.2.1. Khái niệm ngôn ngữ
- 1.1.2.2. Chức năng của ngôn ngữ
- 1.1.2.3. Bản chất của ngôn ngữ
- 1.1.2.4. Đặc trưng của ngôn ngữ
- 1.1.3. Ngôn ngữ toán học
- 1.1.3.1. Sơ lược về lịch sử phát triển ngôn ngữ toán học
- 1.1.3.2. Khái niệm ngôn ngữ toán học
- 1.1.3.3. Chức năng của ngôn ngữ toán học
- 1.1.3.4. Vai trò của ngôn ngữ toán học trong chương trình môn Toán dùng cho học sinh Dự bị đại học
- 1.1.4. Tư duy và tư duy toán học
- 1.1.4.1. Tư duy
- 1.1.4.2. Tư duy toán học
- 1.1.5. Mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy, ngôn ngữ toán học và tư duy toán học
- 1.1.5.1. Mối quan hệ ngôn ngữ và tư duy
- 1.1.5.2. Mối quan hệ ngôn ngữ toán học và tư duy toán học
- 1.1.6. Kĩ năng giao tiếp và kĩ năng giao tiếp toán học
- 1.1.6.1. Kĩ năng giao tiếp
- 1.1.6.2. Kĩ năng giao tiếp toán học
- 1.1.7. Phát triển và phát triển ngôn ngữ toán học
- 1.1.7.1. Khái niệm phát triển
- 1.1.7.2. Phát triển ngôn ngữ toán học
- 1.1.7.3. Thang đánh giá cấp độ phát triển ngôn ngữ toán học của học sinh Dự bị đại học ở vùng Tây Nguyên
- 1.2. Cơ sở thực tiễn
- 1.2.1. Chương trình môn Toán dùng cho học sinh Dự bị đại học [2]
- 1.2.1.1. Mục tiêu, yêu cầu
- 1.2.1.2. Nội dung
- 1.2.2. Nhận xét chương trình môn Toán hệ Dự bị đại học
- 1.2.3. Đặc điểm học sinh Dự bị đại học
- 1.2.4. Khảo sát thực trạng phát triển ngôn ngữ toán học của học sinh Dự bị đại học
- 1.2.5. Kết luận của thực trạng phát triển ngôn ngữ toán học của học sinh Dự bị đại học
- Chương 2. Phát triển ngôn ngữ toán học cho học sinh Dự bị đại học ở vùng Tây Nguyên
- 2.1. Một số nguyên tắc trong việc xây dựng và thực hiện biện pháp
- 2.2. Một số định hướng trong việc xây dựng và thực hiện biện pháp
- 2.3. Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ toán học cho học sinh Dự bị đại học ở vùng Tây Nguyên
- 2.3.1. Nhóm biện pháp 1: Củng cố vốn tri thức ngôn ngữ toán học và bồi dưỡng năng lực chuyển đổi ngôn ngữ cho học sinh
- 2.3.2. Nhóm biện pháp 2: Phát triển ngôn ngữ toán học qua luyện tập sử dụng trong các tình huống dạy học điển hình
- 2.3.3. Nhóm biện pháp 3: Phát triển ngôn ngữ toán học qua rèn luyện các kĩ năng giao tiếp toán học (nghe, nói, đọc và viết)
- 2.3.4. Nhóm biện pháp 4: Phát triển ngôn ngữ toán học qua các phương pháp dạy học tích cực
- Chương 3. Thực nghiệm sư phạm
- 3.1. Mục đích thực nghiệm
- 3.2. Tổ chức và nội dung thực nghiệm
- 3.2.1. Tổ chức thực nghiệm
- 3.2.2. Nội dung thực nghiệm
- 3.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm
- 3.3.1. Đánh giá định tính
- 3.3.2. Đánh giá định lượng