Tên luận án:
GIỚI HẠN XÉT XỬ SƠ THẨM TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
Ngành:
Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Tài liệu này là bản tóm tắt luận án tiến sĩ luật học của Trần Thị Ánh, tập trung nghiên cứu về "Giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam" thuộc chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự. Luận án đặt ra vấn đề cấp thiết về việc hoàn thiện chế định giới hạn xét xử sơ thẩm (GHXX sơ thẩm) trong pháp luật tố tụng hình sự (TTHS) Việt Nam, một chế định pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm công lý và bảo vệ quyền con người, phù hợp với các chiến lược cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước.
Nghiên cứu chỉ ra rằng việc nhận thức, xây dựng pháp luật và thực tiễn áp dụng GHXX sơ thẩm vẫn còn nhiều bất cập và chưa thống nhất, đặc biệt trong việc hài hòa ba chức năng buộc tội, bào chữa và xét xử. Mục tiêu chính của luận án là làm rõ bản chất, nội dung, cơ sở lý luận của GHXX sơ thẩm, phân tích và so sánh các quy định pháp luật liên quan qua các thời kỳ (Bộ luật TTHS 1988, 2003, 2015), đồng thời đánh giá thực trạng áp dụng từ năm 2015 đến 2023 để xác định những hạn chế, vướng mắc và nguyên nhân.
Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu đa dạng, từ phân tích - tổng hợp, so sánh, phân tích tình huống đến khảo sát thực tế, tiếp cận theo hướng liên ngành. Những đóng góp khoa học chính bao gồm việc xây dựng khái niệm khoa học về GHXX sơ thẩm, làm rõ cơ sở lý luận và mối quan hệ của nó với các quy định khác trong TTHS, nghiên cứu kinh nghiệm lập pháp quốc tế và đánh giá lịch sử pháp luật TTHS Việt Nam về vấn đề này. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng quy định GHXX sơ thẩm, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, nâng cao chất lượng giải quyết vụ án hình sự và đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Mục lục chi tiết:
-
Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
- 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
- 1.1.1. Nghiên cứu về chức năng cơ bản trong tố tụng hình sự
- 1.1.2. Công trình nghiên cứu về xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
- 1.1.3. Công trình, bài viết nghiên cứu về giới hạn xét xử sơ thẩm
- 1.1.4. Công trình, bài viết nghiên cứu về các nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự liên quan đến giới hạn xét xử sơ thẩm
- 1.2. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước
- 1.2.1. Nghiên cứu về chức năng cơ bản trong tố tụng hình sự
- 1.2.2. Nghiên cứu về giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự
- 1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án
- 1.4. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
-
Chương 2. Những vấn đề lý luận về giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự
- 2.1. Khái niệm, nội dung và ý nghĩa giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự
- 2.1.1. Khái niệm giới hạn xét xử sơ thẩm
- 2.1.2. Nội dung của giới hạn xét xử sơ thẩm
- 2.1.3. Ý nghĩa của giới hạn xét xử sơ thẩm
- 2.2. Cơ sở lý luận về giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự
- 2.2.1. Cơ sở triết học của giới hạn xét xử sơ thẩm
- 2.2.2. Cơ sở chính trị - xã hội của giới hạn xét xử sơ thẩm
- 2.2.3. Cơ sở từ mối quan hệ biện chứng giữa các chức năng cơ bản trong tố tụng hình sự tại phiên toà sơ thẩm
- 2.3. Mối quan hệ giữa giới hạn xét xử sơ thẩm với một số nội dung khác liên quan trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 2.3.1. Giới hạn xét xử sơ thẩm với các nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự
- 2.3.2. Mối quan hệ giữa nội dung giới hạn xét xử sơ thẩm với phạm vi xét xử phúc thẩm vụ án hình sự
- 2.4. Kinh nghiệm lập pháp về giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự của một số nước trên thế giới
- 2.4.1. Giới hạn xét xử sơ thẩm của một số mô hình tố tụng trong lịch sử phát triển tố tụng hình sự thế giới
- 2.4.2. Pháp luật tố tụng hình sự của một số nước về giới hạn xét xử sơ thẩm
-
Chương 3. Quy định pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam về giới hạn xét xử sơ thẩm và thực tiễn áp dụng
- 3.1. Thực trạng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
- 3.1.1. Quy định pháp luật Việt Nam về giới hạn xét xử sơ thẩm trước khi ban hành Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015
- 3.1.2. Quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015
- 3.2. Thực tiễn áp dụng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 3.2.1. Kết quả xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ năm 2015 đến năm 2023
- 3.2.2. Thực trạng áp dụng quy định giới hạn xét xử trong xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
- 3.2.3. Một số hạn chế, vướng mắc trong việc áp dụng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam và nguyên nhân
-
Chương 4. Yêu cầu và giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện đúng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.1. Yêu cầu hoàn thiện và bảo đảm thực hiện đúng quy định giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.1.1. Yêu cầu cải cách tư pháp ở Việt Nam
- 4.1.2. Yêu cầu của Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015
- 4.1.3. Yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 4.1.4. Yêu cầu bảo đảm, bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự
- 4.2. Giải pháp hoàn thiện và bảo đảm thực hiện đúng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.2.1. Giải pháp hoàn thiện quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.2.1.1. Xây dựng mô hình lý luận về giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.2.1.2. Hoàn thiện những quy định pháp lý liên quan đến chế định giới hạn xét xử sơ thẩm
- 4.2.2. Giải pháp bảo đảm thực hiện đúng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.2.2.1. Nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức công vụ của đội ngũ xây dựng pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.2.2.2. Nâng cao năng lực chủ thể áp dụng pháp luật về giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 4.2.2.3. Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Tòa án và Viện kiểm sát trong việc áp dụng quy định giới hạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự
- 4.2.2.4. Các giải pháp khác