Luận án Giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới các tỉnh Tây Bắc, Việt Nam

Tên luận án:

GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI CÁC TỈNH TÂY BẮC, VIỆT NAM

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI CÁC TỈNH TÂY BẮC, VIỆT NAM" của Quách Thị Hồng Ngân, thuộc ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Luận án xuất phát từ thực trạng công tác giáo dục pháp luật (GDPL) còn nhiều hạn chế, bất cập, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở khu vực biên giới các tỉnh Tây Bắc – một vùng chiến lược nhưng còn đối mặt với nhiều thách thức về vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội do thiếu hiểu biết.

Mục đích chính của luận án là nghiên cứu toàn diện, có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về GDPL cho đồng bào DTTS sinh sống tại khu vực biên giới của 04 tỉnh Tây Bắc (Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai) trong giai đoạn từ năm 2017 đến nay. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các mục tiêu, quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả GDPL cho nhóm đối tượng đặc thù này. Nghiên cứu sử dụng nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về Nhà nước và pháp luật, cùng lý thuyết quyền con người, kết hợp các phương pháp nghiên cứu logic-lịch sử, hệ thống-cấu trúc, quy nạp, diễn dịch, luật học so sánh và xã hội học pháp luật.

Luận án có những đóng góp khoa học nổi bật: lần đầu tiên xây dựng khái niệm "giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới" phù hợp với đặc thù khu vực; tiến hành phân tích, tổng hợp dữ liệu thực tiễn một cách hệ thống về tình hình GDPL tại các tỉnh biên giới Tây Bắc, làm rõ kết quả, khó khăn và nguyên nhân; đưa ra dự báo khoa học về xu hướng GDPL trong bối cảnh mới (chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, Nghị quyết 66-NQ/TW năm 2025), định hướng GDPL lấy người học làm trung tâm. Cuối cùng, luận án đề xuất hệ thống các giải pháp khả thi, bền vững và kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDPL, chuyển từ mô hình "đẩy" sang "kéo". Công trình này góp phần bổ sung vào hệ thống lý luận chung về GDPL và cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách, pháp luật, cũng như là tài liệu tham khảo giá trị cho các cơ quan hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và các cơ sở đào tạo.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu của luận án
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
    • 4.1. Cơ sở lý luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

  • 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
    • 1.1.1. Các công trình khoa học nghiên cứu về giáo dục pháp luật
    • 1.1.2. Các công trình khoa học nghiên cứu về giáo dục pháp luật cho các nhóm đối tượng xã hội, địa bàn cụ thể
      • 1.1.2.1 Các công trình nghiên cứu về giáo dục pháp luật cho các nhóm đối tượng cụ thể
      • 1.1.2.2 Các công trình nghiên cứu về giáo dục pháp luật ở các địa bàn cụ thể
    • 1.1.3 Các công trình nghiên cứu về đặc trưng của vùng biên giới các tỉnh Tây Bắc
  • 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC
    • 1.2.1 Một số nghiên cứu chung về giáo dục pháp luật
    • 1.2.2 Nghiên cứu giáo dục pháp luật với một số đối tượng cụ thể
  • 1.3. KHÁI QUÁT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Khái quát kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài
    • 1.3.2. Những vấn đề đặt ra tiếp tục nghiên cứu trong đề tài luận án
  • 1.4. GIẢ THUYẾT VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
    • 1.4.1. Giả thuyết nghiên cứu
    • 1.4.2. Câu hỏi nghiên cứu

• Chương 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI CÁC TỈNH TÂY BẮC, VIỆT NAM

  • 2.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
    • 2.1.1. Khái niệm giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số
    • 2.1.2. Đặc điểm của giáo dục pháp luật cho người dân tộc thiểu số khu vực biên giới
    • 2.1.3. Vai trò của giáo dục pháp luật cho người dân tộc thiểu số khu vực biên giới
  • 2.2. CÁC THÀNH TỐ CẤU THÀNH CỦA GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI
    • 2.2.1. Mục đích, nguyên tắc của giáo dục pháp luật cho người dân tộc thiểu số khu vực biên giới
    • 2.2.2. Chủ thể, đối tượng giáo dục pháp luật cho người dân tộc thiểu số khu vực biên giới
    • 2.2.3. Nội dung, hình thức giáo dục pháp luật cho người dân tộc thiểu số khu vực biên giới
  • 2.3. CÁC ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI KHU VỰC BIÊN GIỚI
  • 2.4. GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ VÙNG BIÊN GIỚI Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO CHO VIỆT NAM
    • 2.4.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
    • 2.4.2. Bài học kinh nghiệm đối với giáo dục pháp luật cho người dân tộc thiểu số khu vực biên giới ở nước ta

• Chương 3: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ THỰC TRẠNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI CÁC TỈNH TÂY BẮC, VIỆT NAM

  • 3.1. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI CÁC TỈNH TÂY BẮC, VIỆT NAM
    • 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội khu vực biên giới các tỉnh Tây Bắc
      • 3.1.1.1. Vị trí địa lý
      • 3.1.1.2. Diện tích, địa hình
      • 3.1.1.3 Điều kiện kinh tế, văn hóa - xã hội
      • 3.1.1.4 Về an ninh, quốc phòng
    • 3.1.2 Tình hình đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới các tỉnh Tây Bắc
    • 3.1.3. Khái quát về tình hình giáo dục pháp luật cho người dân khu vực biên giới các tỉnh Tây Bắc, Việt Nam
  • 3.2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NGƯỜI DÂN KHU VỰC BIÊN GIỚI Ở TÂY BẮC
    • 3.2.1 Những kết quả đạt được
      • 3.2.1.1. Công tác quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật
      • 3.2.1.2. Chủ thể giáo dục pháp luật ở Tây Bắc được củng cố, kiện toàn, chất lượng được nâng cao
      • 3.2.1.3. Đối tượng giáo dục pháp luật
      • 3.2.1.4. Nội dung giáo dục pháp luật
      • 3.2.1.5. Hình thức giáo dục pháp luật
      • 3.2.1.6 Nguyên nhân
    • 3.2.2. Những hạn chế bất cập và nguyên nhân
      • 3.2.2.1 Hạn chế bất cập
      • 3.2.2.2 Nguyên nhân

• Chương 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC BIÊN GIỚI CÁC TỈNH TÂY BẮC, VIỆT NAM

  • 4.1. DỰ BÁO TÌNH HÌNH GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TRONG BỐI CẢNH MỚI
  • 4.2. QUAN ĐIỂM
    • 4.2.1. Quán triệt chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Pháp luật Nhà nước về tăng cường giáo dục pháp luật và giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh biên giới Tây Bắc
    • 4.2.2. Đặt Giáo dục pháp luật phải được đặt trong trong tổng thể các giải pháp nâng cao dân trí đồng thời đẩy mạnh đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp và cách thức giáo dục, phổ biến, tuyên truyền pháp luật cho đồng bào dân tộc nói chung và vùng biên giới Tây Bắc nói riêng
    • 4.2.3. Giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh biên giới ở Tây Bắc phải gắn với đặc thù địa phương
    • 4.2.4. Giáo dục pháp luật cho đồng bảo thiểu số vùng Tây Bắc có trọng tâm, trọng điểm, thu hút, phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực và sức sáng tạo của cộng đồng, huy động mọi tiềm năng, nguồn lực xã hội đáp ứng yêu cầu phát triển quốc gia
  • 4.3. GIẢ PHÁP
    • 4.3.1. Giải pháp chung cho giáo dục pháp luật các tỉnh biên giới
    • 4.3.2 Nhóm giải pháp cụ thể về nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh biên giới Tây Bắc
      • 4.3.2.1 Triển khai sâu rộng, hiệu quả và hiệu lực các chương trình và kế hoạch thực hiện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành trên địa bàn các tỉnh Tây Bắc
      • 4.3.2.2 Đổi mới quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật, hoàn thiện hệ thống pháp luật về giáo dục pháp luật
      • 4.3.2.3 Đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp và phương thức giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh biên giới Tây Bắc
      • 4.3.2.4 Nâng cao năng lực, trình độ và kỹ năng giáo dục pháp luật của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên trên địa bàn biên giới Tây Bắc
      • 4.3.2.5 Tăng cường đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, tuyên truyền viên giáo dục pháp luật ở thôn, bản, tăng cường các điều kiện về vật chất đảm bảo cho công tác giáo dục pháp luật cho người dân tộc tại các tỉnh biên giới Tây Bắc
    • 4.3.3 Một số kiến nghị

• KẾT LUẬN

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN