Tên luận án:
GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC TÂY NGUYÊN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ngành:
Lý luận và lịch sử giáo dục
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học người dân tộc thiểu số khu vực Tây Nguyên thông qua hoạt động dạy học" của Hoàng Văn Chi, được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên vào năm 2022, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong giáo dục hiện nay. Đề tài xuất phát từ thực trạng sự phát triển kinh tế - xã hội đã làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến thế hệ trẻ, đặc biệt là sự thiếu hụt các Kĩ năng sống (KNS) có thể dẫn đến hành vi tiêu cực và phát triển nhân cách lệch lạc. Mặc dù Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trương đưa KNS vào nhà trường, song việc giáo dục KNS vẫn còn nhiều hạn chế, nặng tính lý thuyết, chưa gắn kết với nhu cầu người học và xã hội, đặc biệt đối với học sinh tiểu học (HSTH) người dân tộc thiểu số (DTTS) khu vực Tây Nguyên, nơi KNS của các em còn yếu và thiếu do đặc điểm văn hóa, rào cản ngôn ngữ và điều kiện sống.
Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các biện pháp giáo dục KNS cho HSTH người DTTS khu vực Tây Nguyên thông qua hoạt động dạy học, nhằm đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện. Luận án xác định đối tượng nghiên cứu là hoạt động giáo dục KNS cho HSTH người DTTS khu vực Tây Nguyên thông qua hoạt động dạy học, với phạm vi nghiên cứu tập trung vào con đường dạy học, khai thác nội dung môn học và tăng cường sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực. Địa bàn khảo sát bao gồm ba tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, với đối tượng khảo sát là HSTH người DTTS khối lớp 4 và 5.
Các phương pháp nghiên cứu được áp dụng bao gồm tiếp cận hệ thống - cấu trúc, hoạt động - nhân cách, xã hội - lịch sử, thực tiễn, cùng với các phương pháp cụ thể như phân tích, so sánh, tổng hợp lý thuyết, và các phương pháp thực tiễn như quan sát, điều tra, phỏng vấn, chuyên gia, thực nghiệm sư phạm và toán thống kê. Luận án bảo vệ luận điểm về vai trò quan trọng nhưng còn hạn chế của GDKNS cho HSTH người DTTS và đề xuất năm biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả giáo dục KNS thông qua hoạt động dạy học. Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc hệ thống hóa khung lý luận về KNS, GDKNS cho HSTH người DTTS phù hợp với đặc điểm vùng, xây dựng các khái niệm và xác lập lý luận GDKNS qua hoạt động dạy học, đồng thời phân tích thực trạng, xác định nguyên nhân và đề xuất các biện pháp khả thi, khoa học.
Cấu trúc luận án gồm ba chương. Chương 1 trình bày tổng quan lịch sử nghiên cứu, các khái niệm về KNS, GDKNS, đặc điểm tâm lý - xã hội của HSTH người DTTS, mục tiêu, nội dung, nguyên tắc, phương pháp tiếp cận và các yếu tố ảnh hưởng. Chương 2 khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giáo dục tiểu học khu vực Tây Nguyên và tổ chức điều tra thực trạng giáo dục KNS.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 1.1. Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội...
- 1.2. Trong những năm gần đây Bộ GD&ĐT đã thực hiện chủ trương...
- 1.3. Cấp tiểu học là cấp học nền tảng...
- 1.4. Qua khảo sát thực tiễn quá trình dạy học...
- 1.5. Trong bối cảnh tương quan hiện nay...
- 2. Mục đích nghiên cứu
- 3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- 3.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình GDKNS cho HSTH.
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động GDKNS cho HSTH người DTTS khu vực Tây Nguyên thông qua hoạt động dạy học.
- 6. Phạm vi nghiên cứu
- 6.1. Về nội dung nghiên cứu:
- 6.2. Về đối tượng khảo sát:
- 6.3. Về địa bàn khảo sát:
- 7. Phương pháp nghiên cứu
- 7.1. Phương pháp luận:
- 7.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
- 7.2.1. Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết:
- 7.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- 8. Những luận điểm cần bảo vệ
- 9. Đóng góp mới của luận án
- 9.1. Về lý luận
- 9.2. Về thực tiễn
- 10. Cấu trúc của luận án
- 1.1.1.1. Trên thế giới
- 1.1.1.2. Ở Việt Nam
- 1.1.2. Những nghiên cứu về giáo dục kĩ năng sống qua hoạt động dạy học
- 1.1.2.1. Trên thế giới
- 1.1.2.2. Ở Việt Nam
- 1.2.3. Giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động dạy học
- 1.2.3.1 Giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động dạy học thực chất là thực hiện chức năng giáo dục của dạy học
- 1.2.3.2. Các giai đoạn hình thành kĩ năng sống thông qua hoạt động dạy học
- 1.3.1. Đặc điểm tâm lý - xã hội của HSTH người DTTS
- 1.3.1.1. Đặc điểm về nhận thức
- 1.3.1.2. Đặc điểm về giao tiếp
- 1.3.1.3. Đặc điểm về tính cách
- 1.3.4. Nguyên tắc GDKNS cho HSTH người DTTS khu vực Tây Nguyên:
- 1.3.5. Phương pháp tiếp cận GDKNS cho học sinh tiểu học người dân tộc thiểu số thông qua hoạt động dạy học
- 1.3.5.1. Tiếp cận nội dung giáo dục kĩ năng sống đối với những môn học chiếm ưu thế.
- 1.3.5.2. Giáo dục kĩ năng sống theo tiếp cận phương pháp dạy học tích cực trong dạy học các môn học
- 1.3.6. Các con đường GDKNS cho HSTH người DTTS thông qua hoạt động dạy học
- 1.3.6.1. GDKNS thông qua dạy học các môn học chiếm ưu thế
- 1.3.6.2. GDKNS thông qua sử dụng các PP&KTDH tích cực
- 1.3.6.3. GDKNS thông qua các chủ đề chuyên biệt trong các môn học
- 1.3.6.4. GDKNS qua các hoạt động trải nghiệm trong môn học.
- 1.3.7. Đánh giá kết quả GDKNS cho HSTH người DTTS thông qua hoạt động dạy học
- 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình GDKNS cho HSTH người DTTS khu vực Tây Nguyên
- 1.4.1. Nhận thức của CBQL, GV về sự cần thiết của GDKNS cho HSTH người DTTS
- 1.4.3. Ảnh hưởng từ giáo dục gia đình và xã hội
- 1.4.4 Ảnh hưởng từ môi trường sống
- 1.4.5. Ảnh hưởng từ chính thể chất, tính tích cực, chủ động của HS trong quá trình GDKNS cho HSTH người DTTS khu vực Tây Nguyên
- Kết luận chương 1
- 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề GDKNS cho HS nói chung...
- 2. Theo tiếp cận hệ thống - cấu trúc...
- 3. HSTH người DTTS ở Tây nguyên có những đặc điểm riêng...
- Chương 2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC TÂY NGUYÊN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
- 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục tiểu học của khu vực Tây Nguyên
- 2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực Tây Nguyên
- 2.1.2. Khái quát về giáo dục tiểu học khu vực Tây Nguyên
- 2.2. Tổ chức điều tra thực trạng