Luận án – Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 qua trò chơi

Tên luận án:

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC: GIÁO DỤC KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO HỌC SINH LỚP 5 QUA TRÒ CHƠI

Ngành:

Chuyên ngành: Giáo dục học

Mã số: 9 14 01 01

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 qua trò chơi" của Trần Thị Lan được thực hiện trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học 4.0, nơi vai trò của kỹ năng giao tiếp (KNGT) trở nên cực kỳ quan trọng. Đề tài tập trung giải quyết thực trạng giáo dục KNGT ở cấp tiểu học, đặc biệt là cho học sinh lớp 5, còn hạn chế và chưa được đặt thành mục tiêu rõ ràng trong các môn học hay hoạt động ngoại khóa. Mặc dù trò chơi được công nhận là phương pháp giáo dục hiệu quả, tự nhiên và thú vị để phát triển KNGT, nhưng lý luận về việc sử dụng trò chơi trong giáo dục KNGT cho học sinh tiểu học còn mơ hồ và ít được nghiên cứu chuyên sâu.

Mục đích của luận án là nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng để đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục KNGT cho học sinh lớp 5 thông qua trò chơi. Giả thuyết khoa học được đặt ra là nếu các biện pháp giáo dục KNGT dựa vào trò chơi được thiết kế và thực hiện phù hợp, tạo môi trường khuyến khích giao tiếp và trải nghiệm, chúng sẽ góp phần phát triển KNGT và cải thiện kết quả học tập của học sinh.

Các đóng góp mới của đề tài bao gồm làm rõ quan niệm khoa học về KNGT ở lứa tuổi tiểu học, xác định những tồn tại và hạn chế trong quá trình giáo dục KNGT qua trò chơi tại các trường tiểu học ở Hà Nội, đồng thời đề xuất các biện pháp cụ thể. Những biện pháp này bao gồm xây dựng quy trình thiết kế, lựa chọn trò chơi giáo dục KNGT, kỹ thuật thiết kế kế hoạch bài dạy/hoạt động giáo dục tích hợp trò chơi, và tổ chức môi trường khuyến khích rèn luyện KNGT. Luận án đã lựa chọn 3 kỹ năng giao tiếp cụ thể để tập trung giáo dục và đánh giá: kỹ năng lắng nghe đối tượng giao tiếp, kỹ năng diễn đạt cụ thể, dễ hiểu, và kỹ năng tự chủ cảm xúc, hành vi.

Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính khoa học và khả thi của các biện pháp đề xuất. Trò chơi được khẳng định là phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 5, giúp các em trải nghiệm, hứng thú, hợp tác và giao tiếp hiệu quả hơn, cải thiện đáng kể KNGT (cả 3 kỹ năng được chọn) và nâng cao kết quả học tập. Điều này khẳng định giả thuyết khoa học của đề tài là đúng đắn và các biện pháp giáo dục KNGT qua trò chơi có tác động tích cực đến sự phát triển KNGT của học sinh tiểu học.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lí do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
    • 3.1. Khách thể nghiên cứu
    • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
    • 5.1. Xác định cơ sở lí luận và trực trạng của việc giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi ở tiểu học.
    • 5.2. Đề xuất các biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5 qua trò chơi.
    • 5.3. Thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả nghiên cứu bằng thực nghiệm sư phạm.
  • 6. Phương pháp nghiên cứu
    • 6.1. Phương pháp luận và cách tiếp cận nghiên cứu
      • 6.1.1. Quan điểm hệ thống - cấu trúc
      • 6.1.2. Quan điểm tích hợp
      • 6.1.3. Quan điểm hoạt động
      • 6.1.4. Quan điểm tiếp cận năng lực
      • 6.1.5. Quan điểm tiếp cận kĩ năng sống
    • 6.2. Phương pháp nghiên cứu
      • 6.2.1. Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết
      • 6.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
      • 6.2.3. Các phương pháp khác
  • 7. Phạm vi nghiên cứu
  • 8. Các luận điểm cần bảo vệ
  • 9. Đóng góp mới của đề tài
  • 10. Cấu trúc của luận án

• Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO HỌC SINH LỚP 5 QUA TRÒ CHƠI

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về giao tiếp, kĩ năng và kĩ năng giao tiếp
      • 1.1.1.1. Những nghiên cứu về giao tiếp
      • 1.1.1.2. Những nghiên cứu về kĩ năng
    • 1.1.2. Nghiên cứu về giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 1.1.3. Đánh giá chung những kết quả đạt được và hướng triển khai nghiên cứu tiếp theo
      • 1.1.3.1. Đánh giá về tổng quan vấn đề nghiên cứu
      • 1.1.3.2. Những vấn đề luận án cần giải quyết
  • 1.2. Kĩ năng giao tiếp ở tiểu học
    • 1.2.1. Một số khái niệm về giao tiếp và kĩ năng giao tiếp và giáo dục kĩ năng giao tiếp
      • 1.2.1.1. Khái niệm kĩ năng
      • 1.2.1.2. Khái niệm kĩ năng giao tiếp
      • 1.2.1.3. Giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 1.2.2. Một số kĩ năng giao tiếp của học sinh tiểu học
      • 1.2.2.1. Những kĩ năng giao tiếp cơ bản
      • 1.2.2.2. Những kĩ năng giao tiếp cần giáo dục qua trò chơi
    • 1.2.3. Đặc điểm giao tiếp của học sinh lớp 5
  • 1.3. Trò chơi ở tiểu học
    • 1.3.1. Một số khái niệm về trò chơi
      • 1.3.1.1. Chơi, trò chơi
      • 1.3.1.2. Trò chơi giáo dục
    • 1.3.2. Những yêu cầu của trò chơi
    • 1.3.3. Phân loại trò chơi ở tiểu học
      • 1.3.3.1. Nguyên tắc chung phân loại trò chơi
      • 1.3.3.2. Phân loại trò chơi
    • 1.3.4. Cấu trúc chung của trò chơi
    • 1.3.5. Nguyên tắc thiết kế và tiêu chí lựa chọn trò chơi
      • 1.3.5.1. Những nguyên tắc thiết kế trò chơi
      • 1.3.5.2. Những tiêu chí lựa chọn, thiết kế trò chơi
    • 1.3.6. Vai trò của trò chơi trong việc giáo dục kĩ năng giao tiếp và dạy học trong nhà trường
  • 1.4. Giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi ở tiểu học
    • 1.4.1. Khái niệm giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 1.4.2. Nguyên tắc giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 1.4.3. Mục tiêu giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 1.4.4. Nội dung giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 1.4.5. Hình thức giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
      • 1.4.3.1. Giáo dục thông qua trò chơi ở môn học trên lớp
      • 1.4.3.2. Giáo dục KNGT thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp
    • 1.4.6. Đánh giá quá trình giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
  • Kết luận chương 1

• CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG GIAO TIẾP QUA TRÒ CHƠI CHO HỌC SINH LỚP 5

  • 2.1. Khái quát tình hình kinh tế, văn hóa, giáo dục của quận Cầu Giấy, huyện Mê Linh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
  • 2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng
    • 2.1.1.1. Mục đích khảo sát
    • 2.1.1.2. Đối tượng khảo sát
    • 2.1.1.3. Địa bàn khảo sát
    • 2.1.1.4. Nội dung khảo sát
    • 2.1.1.5. Phương pháp khảo sát
    • 2.1.1.6. Tiêu chí và thang đánh giá kết quả khảo sát
  • 2.3. Phân tích kết quả khảo sát thực trạng
    • 2.3.1. Nhận thức về giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 2.3.2. Thực trạng giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 2.3.3. Thực trạng kĩ năng giao tiếp của học sinh lớp 5
    • 2.3.4. Một số khó khăn của giáo viên trong quá trình giáo kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5
  • 2.4. Đánh giá chung về thực trạng
    • 2.4.1. Những mặt mạnh
    • 2.4.2. Những mặt hạn chế và nguyên nhân
  • Kết luận chương 2

• Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO HỌC SINH LỚP 5 QUA TRÒ CHƠI

  • 3.1. Những nguyên tắc cơ bản của biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 3.1.1. Nguyên tác đảm bảo phát triển kĩ năng giao tiếp cho học sinh qua tổ chức trò chơi
    • 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo vừa sức, phù hợp với học sinh lớp 5
    • 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả trong việc giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
  • 3.2. Các biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
    • 3.2.1. Xây dựng quy trình thiết kế và lựa chọn trò chơi giáo dục kĩ năng giao tiếp
      • 3.2.1.1. Quy trình chung thiết kế trò chơi
      • 3.2.1.2. Quy trình chung lựa chọn trò chơi
    • 3.2.2. Xây dựng kĩ thuật thiết kế kế hoạch bài dạy/ hoạt động giáo dục nhằm giáo dục kĩ năng giao tiếp qua trò chơi
      • 3.2.2.1. Kĩ thuật thiết kế hoạt động giáo dục kĩ năng giao tiếp với trò chơi trong môn học
      • 3.2.2.2. Kĩ thuật thiết kế hoạt động giáo dục KNGT với trò chơi trong hoạt động NGLL
    • 3.2.3. Tổ chức giáo dục kĩ năng giao tiếp qua một số trò chơi giáo dục kĩ năng giao tiếp
      • 3.2.3.1. Sử dụng trò chơi trong hoạt động cung cấp mẫu giáo dục kĩ năng giao tiếp
      • 3.2.3.2. Sử dụng trò chơi trong môn học và trong hoạt động ngoài giờ lên lớp
        • 3.2.3.2.1. Trò chơi trong môn học
        • 3.2.3.2.2. Trò chơi trong hoạt động ngoài giờ lên lớp
    • 3.2.4. Thiết kế và tổ chức môi trường khuyến khích rèn luyện kĩ năng giao tiếp
  • 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh qua trò chơi
  • Kết luận chương 3

• Chương 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

  • 4.1. Khái quát về thực nghiệm
    • 4.1.1. Mục đích
    • 4.1.2. Quymô, địa bàn thực nghiệm
    • 4.1.3. Nội dung thực nghiệm
      • 4.1.3.1. Đối tượng thực nghiệm
      • 4.1.3.2. Phương pháp đo đạc, đánh giá
    • 4.1.4. Tiến trình, phương pháp thực nghiệm
      • 4.1.4.1. Tiến trình thực nghiệm
      • 4.1.4.2. Kết quả khảo sát trước thực nghiệm
      • 4.1.4.3. Phương pháp thực nghiệm
      • 4.1.4.4. Kết thúc thực nghiệm
    • 4.1.5. Phương pháp đo đạc, đánh giá kết quả
      • 4.1.5.1. Đánh giá kết quả học tập
      • 4.1.5.2. Phương pháp đánh giá hiệu quả tác động của các biện pháp
  • 4.2. Phân tích kết quả thực nghiệm
    • 4.2.1. Phân tích so sánh mức độ tích cực giao tiếp trước thực nghiệm ở nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng
    • 4.2.2. Phân tích so sánh mức độ tích cực giao tiếp sau thực nghiệm ở nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng
    • 4.2.3. Phân tích kết quả sự tiến bộ về kĩ năng giao tiếp của học sinh qua trò chơi
    • 4.2.4. Phân tích trường hợp cải thiện kĩ năng giao tiếp
  • 4.3. Đánh giá chung kết quả thực nghiệm
    • 4.3.1. Về tác dụng của trò chơi
    • 4.3.2. Về sự cải thiện kĩ năng giao tiếp
  • Kết luận chương 4

• KẾT LUẬN

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN