Luận án Giám sát thay đổi sử dụng đất trong bối cảnh biến đổi khí hậu tỉnh Bến Tre

Tên luận án:

GIÁM SÁT THAY ĐỔI SỬ DỤNG ĐẤT TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TỈNH BẾN TRE

Ngành:

Quản lý tài nguyên và môi trường

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Giám sát thay đổi sử dụng đất trong bối cảnh biến đổi khí hậu tỉnh Bến Tre” nhấn mạnh sự cần thiết của việc giám sát nhanh và chính xác sự thay đổi lớp phủ/sử dụng đất, đặc biệt tại Bến Tre – một trong những tỉnh chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Nghiên cứu đặt ra ba mục tiêu chính: đánh giá thay đổi sử dụng đất trong quá khứ thông qua chu chuyển đất đai và các yếu tố tác động; mô phỏng thay đổi sử dụng đất trong tương lai dựa trên biến động và các yếu tố tác động; và đề xuất các giải pháp giám sát phù hợp.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba huyện ven biển của tỉnh Bến Tre (Ba Tri, Bình Đại, Thạnh Phú) trong giai đoạn 2009 – 2019, với các yếu tố tác động được giới hạn là các yếu tố tự nhiên biểu hiện của biến đổi khí hậu. Phương pháp luận tích hợp công nghệ GIS, Viễn thám (RS) và các mô hình toán như LCM (Land Change Modeler), MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation), Markov-CA, cùng với phương pháp hồi quy logistic nhị phân đa biến và mạng nơ-ron thần kinh (ANN) để phân tích và mô phỏng.

Kết quả đánh giá hiện trạng sử dụng đất năm 2019 cho thấy đất nông nghiệp chiếm 75,64% tổng diện tích, trong đó đất trồng cây lâu năm chiếm tỷ lệ lớn nhất (61,48%). Phân tích thay đổi giai đoạn 1999-2019 chỉ ra xu thế giảm của đất cây lâu năm, thủy sản, đất trống và mặt nước, trong khi đất dân cư và đất rừng có xu hướng tăng. Các yếu tố khô hạn và mức độ ngập lụt có tương quan thuận, còn xâm nhập mặn có tương quan nghịch với thay đổi sử dụng đất. Mô phỏng đến năm 2049 dự báo diện tích đất dân cư – xây dựng, đất rừng và đất làm muối sẽ tăng, trong khi đất lúa giảm đều, và đất mặt nước không có biến động.

Luận án đã đề xuất các giải pháp thiết thực như giám sát thay đổi sử dụng đất theo phương án quy hoạch dựa trên cơ sở dữ liệu GIS, xây dựng WebGIS để chia sẻ thông tin, giám sát hạn hán và xâm nhập mặn bằng công nghệ viễn thám và hồi quy logistic, cùng với giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng với biến đổi khí hậu. Nghiên cứu góp phần quan trọng vào công tác quản lý tài nguyên đất bền vững và hỗ trợ địa phương tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
  • Mục tiêu nghiên cứu
  • Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
  • Tính mới trong đề tài nghiên cứu

• CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

  • 1.1. Cơ sở lý luận về sử dụng đất trong bối cảnh biến đổi khí hậu
    • 1.1.1. Sử dụng đất
    • 1.1.2. Thay đổi sử dụng đất
    • 1.1.3. Biến đổi khí hậu
  • 1.2. Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan
    • 1.2.1. Nghiên cứu về thay đổi sử dụng đất
    • 1.2.2. Nghiên cứu ứng dụng mô hình dự báo thay đổi sử dụng đất
    • 1.2.3. Nghiên cứu về thay đổi sử dụng đất trong điều kiện biến đổi khí hậu
  • 1.3. Tổng quan vùng nghiên cứu – Tỉnh Bến Tre

• KẾT LUẬN CHƯƠNG I

• CHƯƠNG II: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Dữ liệu và phần mềm
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu

• KẾT LUẬN CHƯƠNG II

• CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ THẢO LUẬN

  • 3.1. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất năm 2019
  • 3.2. Đánh giá thay đổi sử dụng đất giai đoạn 2009-2019
  • 3.3. Đánh giá các yếu tố tác động đến thay đổi sử dụng đất trong bối cảnh biến đổi khí hậu giai đoạn 2009 – 2019 các huyện ven biển tỉnh Bến Tre
  • 3.4. Đánh giá tiềm năng chuyển đổi và kiểm định mô hình
  • 3.5. Mô phỏng sử dụng đất đến năm 2029, 2039 và 2049
  • 3.6. Đề xuất giải pháp giám sát thay đổi sử dụng đất trong điều kiện BĐKH

• KẾT LUẬN CHƯƠNG III

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ