GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG TIẾP CẬN THỊ TRƯỜNG CHO CÁC HỘ NÔNG DÂN NGHÈO TỈNH PHÚ THỌ
Kinh tế nông nghiệp
Luận án "Giải pháp tăng cường tiếp cận thị trường cho các hộ nông dân nghèo tỉnh Phú Thọ" được thực hiện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam vào năm 2017 bởi Trần Văn Cường, thuộc chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc hỗ trợ các hộ nông dân nghèo tại Phú Thọ - một tỉnh trung du miền núi với kinh tế chưa đồng đều, thu nhập thấp và tỷ lệ hộ nghèo cao (12,52%), nơi các giải pháp tiếp cận thị trường hiện có chưa mang lại hiệu quả cao.
Mục tiêu chung của luận án là đánh giá thực trạng tiếp cận thị trường của các hộ nông dân nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, chỉ ra những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường tiếp cận thị trường. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về tiếp cận thị trường của hộ nông dân nghèo; đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng; và đề xuất giải pháp góp phần giúp hộ nông dân thoát nghèo. Nghiên cứu tập trung vào thực trạng tiếp cận thị trường đầu vào và đầu ra trong sản xuất nông nghiệp (trồng trọt) tại ba huyện đại diện của tỉnh Phú Thọ (Thanh Sơn, Cẩm Khê, Lâm Thao) trong giai đoạn 2013-2016.
Luận án đã đóng góp về mặt lý luận bằng cách tổng hợp, phân tích có hệ thống và làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về tiếp cận thị trường của hộ nông dân nghèo. Về thực tiễn, đề tài đánh giá đầy đủ thực trạng sản xuất nông nghiệp và tiếp cận các thị trường vốn tín dụng, đất đai, lao động, vật tư nông nghiệp và tiêu thụ sản phẩm của hộ nghèo, làm rõ nguyên nhân và yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp xóa đói giảm nghèo bền vững.
Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động sản xuất nông nghiệp của hộ nghèo chủ yếu tập trung vào các loại cây trồng chủ lực với quy mô nhỏ, manh mún. Nhu cầu tham gia thị trường của người dân tập trung vào thị trường vốn, tín dụng (81,8%) và vật tư (100%). Hộ nghèo chủ yếu tìm hiểu thông tin kinh tế và chủ động tiếp cận các tác nhân thị trường trực tiếp hoặc gián tiếp. Tuy nhiên, kết quả tiếp cận không cao: 74,4% hộ thành công với thị trường vốn, tín dụng; 37,8% với thị trường đất nông nghiệp và chỉ 14,5% với thị trường lao động. Giá mua vật tư thường cao hơn và giá bán nông sản thấp hơn so với hộ không nghèo. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm trình độ học vấn, diện tích đất sản xuất, số lao động, các tổ chức chính trị xã hội tham gia, cũng như thể chế, chính sách Nhà nước, cơ sở hạ tầng và vị trí địa lý.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất sáu nhóm giải pháp chính để tăng cường tiếp cận thị trường cho các hộ nông dân nghèo tỉnh Phú Thọ: (i) Nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh; (ii) Chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa; (iii) Phát triển thị trường nông nghiệp; (iv) Tăng cường cơ sở hạ tầng kỹ thuật; (v) Tăng cường dịch vụ công; và (vi) Hoàn thiện cơ chế chính sách. Các kiến nghị bao gồm tập trung đào tạo, tập huấn, đầu tư cơ sở hạ tầng và hoàn thiện cơ chế chính sách để phát triển thị trường nông nghiệp.