Luận án Đóng góp của các nhà thơ thế hệ Đổi mới trong thơ Việt Nam sau 1986

Tên luận án:

ĐÓNG GÓP CỦA CÁC NHÀ THƠ THẾ HỆ ĐỔI MỚI TRONG THƠ VIỆT NAM SAU 1986

Ngành:

Văn học Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Đóng góp của các nhà thơ thế hệ Đổi mới trong thơ Việt Nam sau 1986" của Phạm Thị Trịnh là một công trình nghiên cứu bao quát và hệ thống, nhằm phân tích đặc điểm và vai trò của thế hệ nhà thơ này trong bối cảnh văn học Việt Nam hiện đại. Đề tài được hình thành từ nhận thức về sự vận động không ngừng của lịch sử văn học, đặc biệt là những chuyển biến mạnh mẽ trong thi ca Việt Nam sau năm 1986, khi chính sách Đổi mới của Đảng và Nhà nước tác động sâu sắc đến đời sống văn hóa, nghệ thuật.

Thế hệ nhà thơ Đổi mới, chủ yếu thuộc thế hệ 5x, 6x, đã xuất hiện và thành danh sau năm 1986, mang đến một quan điểm mĩ học mới cùng những tìm tòi kỹ thuật độc đáo, hướng tới việc hình thành một hệ hình tư duy thơ hiện đại. Các sáng tác của họ, dù đôi khi gây ra ý kiến trái chiều, đã làm phong phú đời sống thi ca đương đại và góp phần đưa thơ ca Việt Nam hội nhập xu thế phát triển chung của nhân loại. Luận án tập trung khảo sát những đóng góp này trên các phương diện tư duy nghệ thuật, quan niệm thẩm mỹ và hệ thống thi pháp, với các tác giả tiêu biểu như Dư Thị Hoàn, Nguyễn Lương Ngọc, Dương Kiều Minh, Nguyễn Quang Thiều, Mai Văn Phấn, Nguyễn Bình Phương, Inrasara.

Cụ thể, luận án làm rõ những đổi mới trong quan niệm về sáng tạo (bản chất thơ, vai trò nhà thơ, mối quan hệ thơ và hiện thực, tính mới của thơ) và bản chất cái tôi trữ tình (cái tôi thân phận, số phận, vô thức, tâm linh, cái tôi sáng tạo). Về hình thức, các nhà thơ thế hệ Đổi mới đã có những cách tân đa dạng về thể loại (phổ biến thơ tự do, thơ văn xuôi), kết cấu (ưu tiên kết cấu mở, làm mờ cái tôi, phá vỡ liên kết logic, tổ chức theo dòng chảy vô thức), và ngôn ngữ (từ đời thường, suồng sã đến tượng trưng, siêu thực).

Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những hạn chế, như việc một số tác giả quá chú trọng kỹ thuật bên ngoài mà chưa sâu sắc về tư tưởng mĩ học, bỏ quên cảm hứng hiện thực xã hội, hoặc sáng tác "đánh đố" người đọc, dẫn đến khó hiểu. Luận án khẳng định vai trò chủ lực và những đóng góp quan trọng của thế hệ Đổi mới, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của ý thức đổi mới liên tục từ cả người sáng tạo và người tiếp nhận để thúc đẩy sự phát triển của thơ Việt Nam đương đại.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Cơ sở lý thuyết của đề tài

    • 1.1.1. Giới thuyết khái niệm

      • 1.1.1.1. Tác giả
      • 1.1.1.2. Thế hệ tác giả/ thế hệ nhà thơ
      • 1.1.1.3. Nhà thơ thế hệ Đổi mới

    • 1.1.2. Tiêu chí nhận diện nhà thơ thế hệ Đổi mới

      • 1.1.2.1. Xác định tiêu chí nhận diện nhà thơ thế hệ Đổi mới
      • 1.1.2.2. Xác định tiêu chí nhận diện sự đổi mới, cách tân trong thơ của thế hệ nhà thơ Đổi mới
      • 1.1.2.3. Xác định tiêu chí nhận diện tác giả tiêu biểu của thế hệ Đổi mới

    • 1.1.3. Một số lý thuyết hữu quan

      • 1.1.3.1. Lý thuyết loại hình học tác giả
      • 1.1.3.2. Lý thuyết về mối quan hệ giữa lịch sử, văn hóa và văn học
      • 1.1.3.3. Lý thuyết thi pháp học
      • 1.1.3.4. Lý thuyết tiếp nhận văn học

  • 1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

    • 1.2.1. Những nghiên cứu trong nước

      • 1.2.1.1. Nghiên cứu về bối cảnh ra đời và đội ngũ sáng tác của thế hệ Đổi mới
      • 1.2.1.2. Nghiên cứu về đóng góp và hạn chế của nhà thơ thế hệ Đổi mới

    • 1.2.2. Những nghiên cứu ở nước ngoài

  • 1.3. Tiểu kết Chương 1

• Chương 2: BỐI CẢNH XUẤT HIỆN CỦA CÁC NHÀ THƠ THẾ HỆ ĐỔI MỚI

  • 2.1. Bối cảnh lịch sử, văn học Việt Nam sau 1986

    • 2.1.1. Về bối cảnh lịch sử

    • 2.1.2. Về bối cảnh văn học

  • 2.2. Sự tiếp nối và song hành của các thế hệ nhà thơ sau 1986

    • 2.2.1. Thế hệ chống Pháp, chống Mỹ

    • 2.2.2. Thế hệ Đổi mới

    • 2.2.3. Thế hệ tiếp nối Đổi mới

  • 2.3. Một số nhà thơ tiêu biểu của thế hệ Đổi mới

  • 2.4. Tiểu kết chương 2

• Chương 3: ĐÓNG GÓP CỦA CÁC NHÀ THƠ THẾ HỆ ĐỔI MỚI TRONG QUAN NIỆM VỀ SÁNG TẠO VÀ BẢN CHẤT CÁI TÔI TRỮ TÌNH

  • 3.1. Đóng góp của các nhà thơ thế hệ Đổi mới trong quan niệm về sáng tạo

    • 3.1.1. Tầm quan trọng của việc xây dựng quan niệm mới về sáng tạo

    • 3.1.2. Sự thay đổi trong quan niệm về thơ và nhà thơ của thế hệ Đổi mới

      • 3.1.2.1. Những tìm tòi, đổi mới trong quan niệm về thơ
      • 3.2.2.2. Đóng góp của các nhà thơ thế hệ Đổi mới trong quan niệm về nhà thơ

    • 3.1.3. Thơ của các tác giả thế hệ Đổi mới - từ quan niệm đến sáng tác

  • 3.2. Đóng góp của các nhà thơ thế hệ Đổi mới trong quan niệm về bản chất cái tôi trữ tình

    • 3.2.1. Tầm quan trọng của việc ý thức về bản chất cái tôi trữ tình

      • 3.2.1.1. Giới thuyết khái niệm
      • 3.2.1.2. Ý nghĩa của việc xác định bản chất cái tôi trữ tình

    • 3.2.2. Sự thay đổi trong quan niệm về cái tôi trữ tình của nhà thơ thế hệ Đổi mới

    • 3.2.3. Đặc điểm cái tôi trữ tình trong thơ thế hệ Đổi mới

      • 3.2.3.1. Cái tôi thân phận, số phận
      • 3.2.3.2. Cái tôi vô thức, tâm linh
      • 3.2.3.3. Cái tôi sáng tạo

  • 3.3. Tiểu kết Chương 3

• Chương 4: ĐÓNG GÓP CỦA CÁC NHÀ THƠ THẾ HỆ ĐỔI MỚI TRÊN PHƯƠNG DIỆN THỂ LOẠI, KẾT CẤU, NGÔN NGỮ

  • 4.1. Những tìm tòi, đổi mới về mặt thể loại

    • 4.1.1. Những tìm tòi đa dạng trong hình thức thể loại

    • 4.1.2. Thơ tự do

    • 4.1.3. Thơ văn xuôi

  • 4.2. Những tìm tòi, cách tân về mặt kết cấu

    • 4.2.1. Kết cấu mở - kiểu kết cấu phổ biến trong thơ hiện đại

    • 4.2.2. Đặc điểm của kết cấu mở trong thơ thế hệ Đổi mới

      • 4.2.2.1. Làm mờ sự hiện diện của cái tôi trên bề mặt văn bản
      • 4.2.2.2. Phá vỡ những dấu hiệu liên kết logic về mặt văn bản
      • 4.2.2.3. Tổ chức bài thơ theo dòng chảy của vô thức, tiềm thức

  • 4.3. Những tìm tòi, đổi mới trong ngôn ngữ

    • 4.3.1. Ngôn ngữ mang tính đời thường, suồng sã

    • 4.3.2. Ngôn ngữ mang tính tượng trưng, siêu thực

  • 4.3. Tiểu kết Chương 4