Định hướng xây dựng chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam đáp ứng xu thế hội tụ kế toán quốc tế
Kế toán
Luận án "Định hướng xây dựng chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam đáp ứng xu thế hội tụ kế toán quốc tế" được thực hiện trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế đòi hỏi sự thống nhất về ngôn ngữ kế toán để đảm bảo tính so sánh của thông tin tài chính trên phạm vi quốc tế. Tại Việt Nam, mặc dù đã nỗ lực thiết lập hành lang pháp lý về kế toán, kiểm toán theo thông lệ quốc tế, vẫn còn tồn tại những cản trở do sự song song của hệ thống chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán, cùng với quy trình soạn thảo chuẩn mực chưa chuyên nghiệp.
Mục đích chính của luận án là đề xuất định hướng xây dựng hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam phù hợp với xu thế hội tụ kế toán quốc tế. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã làm rõ xu thế tất yếu và các đặc điểm của hội tụ kế toán quốc tế, khẳng định đây là một quá trình không thể đảo ngược, trong đó mỗi quốc gia lựa chọn phương thức phù hợp. Luận án cũng đánh giá thực trạng hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam, chỉ ra những thành quả đạt được và các tồn tại về nội hàm, khả năng áp dụng thực tiễn, tính tuân thủ và chất lượng thông tin.
Nghiên cứu khảo sát sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, đặc biệt là các vấn đề về đánh giá và trình bày thông tin, cũng như đánh giá các chuẩn mực còn thiếu cần ban hành. Luận án cũng khái quát cách thức hội tụ kế toán quốc tế của một số quốc gia lớn và trong khu vực châu Á, phân loại thành ba cách thức cơ bản: hội tụ toàn bộ, hội tụ theo hướng tiệm cận và hội tụ từng phần.
Dựa trên cơ sở phân tích thực tiễn các quốc gia và ý kiến chuyên gia, tác giả đề xuất Việt Nam nên áp dụng cách thức hội tụ từng phần, với luận điểm Việt Nam chưa có đủ điều kiện để hội tụ toàn bộ và tránh những bất lợi của cách thức tiệm cận. Luận án cũng đưa ra định hướng phương thức triển khai và lộ trình hội tụ, phân chia đối tượng doanh nghiệp thành hai nhóm: nhóm áp dụng toàn bộ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (bao gồm các công ty đại chúng quy mô lớn, tổ chức tín dụng, bảo hiểm, tập đoàn, tổng công ty nhà nước) và nhóm chuyển đổi dần.
Bên cạnh đó, luận án đề xuất các giải pháp về thể chế và cơ sở hạ tầng để hỗ trợ quá trình hội tụ, bao gồm việc hình thành Hội đồng Chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam, đổi mới quy trình ban hành chuẩn mực, hoàn thiện môi trường pháp lý, phát triển tổ chức nghề nghiệp kế toán, đổi mới đào tạo kế toán và phát triển nền tảng nghiên cứu kế toán. Kết luận khẳng định hội tụ kế toán quốc tế là một xu thế tất yếu và Việt Nam cần có định hướng, lộ trình, giải pháp đồng bộ để đạt hiệu quả cao nhất trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.