Luận án Địa vị pháp lý của người bị buộc tội theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh

Tên luận án:

ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngành:

Luật hình sự & Tố tụng hình sự

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Địa vị pháp lý của người bị buộc tội theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh" đi sâu nghiên cứu các khía cạnh lý luận và thực tiễn về địa vị pháp lý của người bị buộc tội. Nghiên cứu này chỉ ra rằng, mặc dù pháp luật Việt Nam, đặc biệt là Hiến pháp 2013 và Bộ luật Tố tụng hình sự, đã có những quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của người bị buộc tội, việc thực thi trên thực tế vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu sót.

Các vấn đề tồn tại bao gồm vi phạm tố tụng, không đảm bảo quyền của người bị buộc tội, và các trường hợp oan sai do lối mòn tư duy pháp lý, áp dụng pháp luật tùy tiện và định kiến tiêu cực. Đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ luật sư tham gia vào các vụ án hình sự vẫn chưa đạt mục tiêu, cho thấy sự thiếu quan tâm đúng mức đến vai trò của luật sư và chất lượng dịch vụ pháp lý.

Mục đích của luận án là góp phần hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự và đề xuất các giải pháp, cơ chế bảo đảm quyền con người cho người bị buộc tội. Để đạt được mục tiêu này, luận án phân tích các vấn đề lý luận về khái niệm, bản chất, chủ thể, quyền và nghĩa vụ của người bị buộc tội trong hệ thống chính sách hình sự và tố tụng hình sự. Đồng thời, nghiên cứu đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại Thành phố Hồ Chí Minh để tìm ra nguyên nhân, hạn chế và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ địa vị pháp lý của họ.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc đặt địa vị pháp lý của người bị buộc tội trong mối tương quan với hệ thống pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự, và phân tích các yếu tố tác động từ thực tiễn hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng. Luận án kiến nghị cần ghi nhận người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp là người bị buộc tội, nâng cao nhận thức về việc thực hiện địa vị pháp lý của người bị buộc tội trong mối quan hệ với các cơ quan và người tiến hành tố tụng, cũng như hoàn thiện lý luận về đặc điểm, khái niệm người bị buộc tội ở các giai đoạn tố tụng hình sự.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
  • 2.1. Mục đích nghiên cứu
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
  • 4.1. Phương pháp luận
  • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
• 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
• 7. Cơ cấu của luận án
• Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu.
  • 1.1.Tình hình nghiên cứu trong nước
    • 1.1.1. Nhóm các công trình liên quan đến cơ sở lý luận của đề tài
      • 1.1.1.1. Liên quan đến chính sách hình sự
      • 1.1.1.2. Liên quan đến chức năng tố tụng
      • 1.1.1.3 Liên quan đến mô hình tố tụng
      • 1.1.1.4. Liên quan đến quyền con người, quyền công dân, quyền bào chữa
    • 1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu tổng quan của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 liên quan đến nội dung luận án
  • 1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
  • 1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án và những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu và giải quyết
    • 1.3.1. Những vấn đề đã thống nhất luận án sẽ kế thừa và phát triển
    • 1.3.2. Những vấn đề còn tranh luận
    • 1.3.3. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
  • 1.4. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
    • 1.4.1 Câu hỏi nghiên cứu
    • 1.4.2 Lý thuyết nghiên cứu
    • 1.4.3 Giả thuyết nghiên cứu
  • Tiểu kết Chương 1
• Chương 2. Những vấn đề lý luận về địa vị pháp lý của người bị buộc tội.
  • 2.1. Khái niệm, đặc điểm địa vị pháp lý của người bị buộc tội
    • 2.1.1. Địa vị và địa vị pháp lý
    • 2.1.2. Địa vị pháp lý của người bị buộc tội
      • 2.1.2.1. Người bị bắt:
      • 2.1.2.2. Người bị tạm giữ:
      • 2.1.2.3. Bị can
      • 2.1.2.4. Bị cáo
      • 2.1.2.5. Người bị buộc tội dưới 18 tuổi:
      • 2.1.2.6. Người bị buộc tội là pháp nhân thương mại phạm tội:
  • 2.2. Phân biệt người bị buộc tội với các chủ thể tố tụng hình sự khác
    • 2.2.1. Phân biệt với cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng
    • 2.2.2. Phân biệt với người bào chữa và người tham gia tố tụng khác
  • 2.3. Cơ sở xác định địa vị pháp lý của người bị buộc tội
    • 2.3.1. Cơ sở xã hội
    • 2.3.2. Cở sở chính trị - tư tưởng
    • 2.3.3. Cơ sở hiến định
    • 2.3.4. Truyền thống tư pháp hình sự và chính sách pháp luật tố tụng hình sự
    • 2.3.5. Tiêu chuẩn pháp luật quốc tế về quyền con người của người bị buộc tội và quy định địa vị pháp lý của người bị buộc tội của một số quốc gia
  • Tiểu kết Chương 2
• Chương 3. Thực trạng quy định địa vị pháp lý của người bị buộc tội và thực tiễn thi hành tại thành phố Hồ Chí Minh.
  • 3.1. Thực trạng địa vị pháp lý của người bị buộc tội tại Thành phố Hồ Chí Minh
    • 3.1.1. Khái quát tình hình tội phạm tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2009-2019
    • 3.1.2. Địa vị pháp lý của người bị buộc tội trước năm 2015
    • 3.1.3. Địa vị pháp lý của người bị buộc tội theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015
  • 3.2. Thực tiễn thi hành địa vị pháp lý của người bị buộc tội tại Thành phố Hồ Chí Minh
    • 3.2.1. Địa vị pháp lý của người bị buộc tội ở giai đoạn điều tra, khởi tố
    • 3.2.2. Địa vị pháp lý của người bị buộc tội ở giai đoạn truy tố
    • 3.2.3. Địa vị pháp lý của người bị buộc tội ở giai đoạn xét xử
      • 3.2.3.1. Xét xử sơ thẩm
      • 3.2.3.2. Xét xử phúc thẩm
      • 3.2.3.3. Giám đốc thẩm, tái thẩm
    • 3.2.4. Áp dụng pháp luật đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
    • 3.2.5. Áp dụng pháp luật đối với pháp nhân thương mại phạm tội
  • 3.3. Hạn chế, thiếu sót trong thực hiện địa vị pháp lý của người bị buộc tội và nguyên nhân
  • Tiểu kết Chương 3
• Chương 4. Yêu cầu và giải pháp bảo đảm địa vị pháp lý của người bị buộc tội.
  • 4.1. Các yêu cầu bảo đảm địa vị pháp lý của người bị buộc tội
    • 4.1.1. Yêu cầu tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân
    • 4.1.2. Yêu cầu bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội
  • 4.2. Các giải pháp bảo đảm địa vị pháp lý của người bị buộc tội
    • 4.2.1. Các giải pháp về pháp luật
    • 4.2.2. Các giải pháp về tổ chức
      • 4.2.2.1. Đối với các chủ thể tiến hành tố tụng
      • 4.2.2.2. Đối với các chủ thể tham gia tố tụng khác
    • 4.2.3. Các giải pháp khác
  • Tiểu kết Chương 4
• KẾT LUẬN