Tên luận án:
DI SẢN VĂN HỌC CỦA DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU (HÀ TĨNH) TỪ GÓC NHÌN VĂN HÓA
Ngành:
Văn học Việt Nam
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tập trung nghiên cứu di sản văn học của dòng văn Trường Lưu (Hà Tĩnh) từ góc nhìn văn hóa, một vấn đề có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng. Dòng họ Nguyễn Huy thuộc làng Trường Lưu, xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, được biết đến là một dòng họ khoa bảng nổi tiếng với khối di sản văn hóa đồ sộ, trong đó có hai di sản được UNESCO ghi danh là Mộc bản Trường Lưu và Hoàng Hoa sứ trình đồ. Luận án xác định đối tượng nghiên cứu là di sản văn học của dòng văn này, bao gồm sự hình thành, diễn trình, các mối liên hệ văn hóa, văn học, vị thế, đóng góp, giá trị, ý nghĩa và hướng khai thác, phát huy trong bối cảnh hiện nay, dựa trên tất cả các tác phẩm đã sưu tầm, tập hợp và công bố.
Mục đích nghiên cứu là phân tích rõ quá trình hình thành, phát triển và đặc điểm của dòng văn Trường Lưu, xác định vai trò của nó trong lịch sử văn học dân tộc, sự hình thành "Văn phái Hồng Sơn" và phát triển văn hóa địa phương Hà Tĩnh, đồng thời đề xuất hướng bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của di sản này. Luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu di sản văn học của Dòng văn Trường Lưu từ góc nhìn văn hóa một cách chuyên biệt và hệ thống. Công trình này làm rõ bối cảnh sinh thành, diện mạo, quá trình vận động, phát triển của dòng văn Trường Lưu, mối liên hệ giữa dòng văn họ Nguyễn Huy (Trường Lưu) và dòng văn họ Nguyễn (Tiên Điền) trong việc tạo nên "Văn phái Hồng Sơn".
Luận án cũng đi sâu phân tích một số hiện tượng tiêu biểu của dòng văn Nguyễn Huy (Trường Lưu), khái quát và minh định các giá trị văn hóa của di sản văn học mà họ để lại. Trong khối di sản này, các tác phẩm như Phụng sứ Yên Đài tổng ca, Hoàng Hoa sứ trình đồ, Hoa Tiên, Mai đình mộng ký, Chung Sơn di thảo, Nguyễn thị gia tàng, Mộc bản Trường Lưu, Thạc đình di cảo, Quảng Thuận đạo sử tập... được đánh giá cao, không chỉ trong nước mà cả quốc tế, cho thấy sức hấp dẫn và ý nghĩa nhiều mặt. Đặc biệt, Hoa tiên được coi là tác phẩm mở đầu cho thể loại truyện Nôm bác học, còn Mai đình mộng ký mang đậm dấu ấn bản địa Việt Nam. Các tác phẩm này có giá trị văn hóa, xã hội, thẩm mỹ sâu sắc, cần được tiếp tục tìm hiểu và xuất bản rộng rãi.
Di sản văn học dòng văn Trường Lưu được nhận định là khối tư liệu văn hiến khổng lồ, góp phần bổ trợ cho nghiên cứu về chính sử, lịch sử ngoại giao, giáo dục, khoa cử, văn học, nghệ thuật của dân tộc, xứng đáng được tôn vinh là di sản tư liệu ký ức thế giới. Các tác giả dòng văn Trường Lưu đã tạo ra những giá trị văn hóa, văn học có ý nghĩa lâu dài, bền vững, thể hiện tinh thần hiếu học, nhân văn và ý thức kiến tạo, lưu giữ di sản văn hóa truyền thống.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- KẾT LUẬN
- TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Chương 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI
- 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
- 1.1.1. Việc ghi nhận, giới thiệu một số tác giả, tác phẩm của dòng văn Trường Lưu trong thư tịch cổ (thế kỷ XVII – XIX)
- 1.1.2. Việc tìm hiểu, nghiên cứu di sản văn học của dòng văn Trường Lưu
- 1.1.3. Vấn đề nghiên cứu di sản văn học của dòng văn Trường Lưu từ góc nhìn văn hóa
- 1.2. Cơ sở lý thuyết của đề tài
- 1.2.1. Khái niệm văn hóa
- 1.2.2. Khái niệm “dòng họ” và “văn hóa dòng họ”
- 1.2.3. Văn hóa học và lý thuyết nghiên cứu văn học từ góc nhìn văn hóa
- Chương 2. SỰ HÌNH THÀNH VÀ QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU
- 2.1. Sự hình thành dòng văn Trường Lưu
- 2.1.1. Giới thuyết một số khái niệm liên quan
- 2.1.2. Bối cảnh hình thành dòng văn Trường Lưu
- 2.1.2.1. Bối cảnh lịch sử, xã hội
- 2.1.2.2. Bối cảnh văn hóa
- 2.2. Quá trình vận động, phát triển của dòng văn Trường Lưu
- 2.2.1. Thời kỳ phôi thai
- 2.2.2. Thời kỳ phát triển
- 2.2.3. Thời kỳ kết thúc
- 2.3. Dòng văn Trường Lưu trong mối liên hệ với dòng văn Tiên Điền và sự hình thành “văn phái Hồng Sơn”
- 2.3.1. Dòng văn Trường Lưu
- 2.3.2. Dòng văn Tiên Điền
- 2.3.3. Mối liên hệ giữa hai dòng họ - dòng văn
- 2.3.4. Sự hợp lưu của hai dòng văn và vấn đề tên gọi Văn phái Hồng Sơn
- Chương 3. MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG TIÊU BIỂU CỦA DI SẢN VĂN HỌC DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU
- 3.1. Phụng sứ Yên Đài tổng ca và Hoàng Hoa sứ trình đồ của Nguyễn Huy Oánh
- 3.1.1. Phụng sứ Yên Đài tổng ca
- 3.1.1.1. Tình hình văn bản của tác phẩm
- 3.1.1.2. Giá trị và ý nghĩa nhiều mặt của Phụng sứ Yên đài tổng ca
- 3.1.2. Hoàng Hoa sứ trình đồ
- 3.1.2.1. Tình hình văn bản Hoàng Hoa sứ trình đồ
- 3.1.2.2. Giá trị và ý nghĩa nhiều mặt của Hoàng Hoa sứ trình đồ
- 3.2. Hoa tiên của Nguyễn Huy Tự
- 3.2.1. Tình hình văn bản truyện Hoa tiên
- 3.2.2. Đặc sắc nội dung cảm hứng và nghệ thuật thể hiện của Hoa tiên
- 3.3. Mai đình mộng ký của Nguyễn Huy Hổ
- 3.3.1. Sự ra đời Mai đình mộng ký và tình hình văn bản tác phẩm
- 3.3.2. Nội dung và giá trị nghệ thuật của Mai đình mộng ký
- 3.4. Chung Sơn di thảo của Nguyễn Huy Vinh
- 3.4.1. Hoàn cảnh ra đời và tình hình văn bản tác phẩm
- 3.4.2. Một số đặc điểm nổi bật về nội dung và nghệ thuật thể hiện của Chung Sơn di thảo
- 3.5. Nguyễn thị gia tàng
- 3.5.1. Tình hình văn bản Nguyễn thị gia tàng
- 3.5.2. Nội dung và giá trị văn hóa - văn học của Nguyễn thị gia tàng
- 3.6. Mộc bản Trường Lưu
- 3.6.1. Mộc bản Trường Lưu - một loại sách đặc biệt do nhiều thế hệ tác giả dòng văn Trường Lưu tạo lập
- 3.6.2. Mộc bản Trường Lưu được cấu thành bởi nhiều thành tố văn hóa và có giá trị tổng hợp
- Chương 4. GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA DI SẢN VĂN HỌC DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU VÀ HƯỚNG TIẾP CẬN, KHAI THÁC
- 4.1. Giá trị văn hóa của di sản văn học dòng văn Trường Lưu
- 4.1.1. Tư tưởng đề cao “đạo học”, tìm cách đưa con người đến với đạo học
- 4.1.2. Ý thức sống và hành xử theo “đạo nhân”, gắn mọi hoạt động với việc bồi dưỡng nhân cách, lẽ sống cho con người
- 4.1.3. Lòng thủy chung với tiền nhân và ý thức kiến tạo, lưu giữ di sản văn hóa truyền thống
- 4.1.4. Ý thức tạo dựng, bồi đắp văn hóa dòng họ gắn với văn hóa làng và quê hương xứ sở
- 4.1.5. Tinh thần tự tôn dân tộc, ý thức kiến tạo bản sắc và thái độ tôn trọng nét riêng vùng miền trong trước thuật và sáng tác
- 4.2. Hướng tiếp cận, khai thác và phát huy các giá trị của di sản văn hóa - văn học dòng văn Trường Lưu
- 4.2.1. Phát huy tinh thần hiếu học, nhân văn của dòng văn Trường Lưu trong bối cảnh mới
- 4.2.2. Từ trường hợp dòng họ - dòng văn Trường Lưu, tìm bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng văn hóa dòng họ và dòng họ văn hóa hiện nay
- 4.2.3. Khai thác giá trị văn hóa của di sản văn hóa – văn học dòng văn Trường Lưu dưới góc độ sản phẩm du lịch đặc thù của địa phương