Luận án Dạy học toán trung học phổ thông chuyên theo hướng tiếp cận thuyết đa trí tuệ

Tên luận án:

DẠY HỌC TOÁN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN THEO HƯỚNG TIẾP CẬN THUYẾT ĐA TRÍ TUỆ

Ngành:

Lý luận và Phương pháp DH bộ môn Toán

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Dạy học Toán Trung học phổ thông chuyên theo hướng tiếp cận thuyết đa trí tuệ" được thực hiện trong bối cảnh cần đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học, đặc biệt tại các trường THPT chuyên. Thực trạng cho thấy việc đánh giá trí tuệ học sinh chủ yếu qua các bài thi thiên về trí tuệ ngôn ngữ và lôgic-toán học truyền thống, chưa đáp ứng mục tiêu phát triển toàn diện tài năng trẻ và gây áp lực học lệch. Quan niệm truyền thống về thông minh, vốn được đồng nhất và đánh giá dựa theo các bài trắc nghiệm IQ, bị phản bác bởi các nhà tâm lý học như Howard Gardner với lý thuyết đa trí tuệ.

Mục đích của luận án là nghiên cứu các vấn đề cơ bản về thuyết đa trí tuệ, đặc điểm dạy học Toán THPT chuyên và học sinh chuyên Toán, từ đó đề xuất các biện pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả và phát triển trí thông minh đa dạng cho học sinh. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan về thuyết đa trí tuệ, đặc điểm môn Toán và năng khiếu Toán học, chương trình Toán THPT chuyên, xác định các thành tố trí tuệ trong dạy học Toán, đề xuất chiến lược và 6 biện pháp dạy học cụ thể, và tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi.

Luận án đã hệ thống hóa các quan niệm về trí tuệ, làm rõ cơ sở khoa học của thuyết đa trí tuệ Howard Gardner và vai trò của Toán học trong nhận thức. Dựa trên đó, luận án đề xuất 6 biện pháp sư phạm cụ thể theo hướng tiếp cận thuyết đa trí tuệ, tập trung vào việc khai thác nội dung, thiết kế bài tập ứng dụng, tổ chức hoạt động trải nghiệm (thể nghiệm, khám phá) và áp dụng linh hoạt các phương pháp dạy học (hợp tác nhóm, ứng dụng công nghệ thông tin). Kết quả thực nghiệm sư phạm đã minh họa tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất, khẳng định rằng việc tổ chức dạy học theo hướng tiếp cận thuyết đa trí tuệ sẽ bồi dưỡng được nhiều dạng trí tuệ cho học sinh chuyên Toán, phù hợp với định hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện đại.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài

    • 1.1. Sự cần thiết phải đổi mới DH trong trường THPT chuyên

    • 1.2. Mục tiêu dạy học toán ở các lớp chuyên toán và đặc điểm của học sinh chuyên toán

      • 1.2.1. Mục tiêu dạy học toán ở các lớp chuyên toán
      • 1.2.2. Đặc điểm học sinh chuyên toán

    • 1.3. Lịch sử vấn đề nghiên cứu

  • 2. Mục đích nghiên cứu

  • 3. Nhiệm vụ nghiên cứu

  • 4. Phương pháp nghiên cứu

    • 4.1. Nghiên cứu lý luận
    • 4.2. Điều tra, khảo sát
    • 4.3. Thực nghiệm sư phạm
    • 4.4. Thống kê toán học trong khoa học giáo dục

  • 5. Giả thuyết khoa học

  • 6. Những đóng góp của luận án

    • 6.1. Về mặt lý luận
    • 6.2. Về mặt thực tiễn

  • 7. Những luận điểm đưa ra bảo vệ

• Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

  • 1.1. Quan niệm về trí tuệ, cấu trúc của trí tuệ và phát triển trí tuệ

    • 1.1.1. Một số quan niệm về trí tuệ
    • 1.1.2. Quan niệm về cấu trúc của trí tuệ
    • 1.1.3. Quan niệm về phát triển trí tuệ

  • 1.2. Thuyết đa trí tuệ

    • 1.2.1. Biểu hiện của 8 dạng trí tuệ trong thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner
    • 1.2.2. Các điểm mấu chốt trong thuyết đa trí tuệ

  • 1.3. Vai trò của toán học trong quá trình nhận thức

    • 1.3.1. Hoạt động nhận thức trong tâm lý học
    • 1.3.2. Toán học như là phương pháp nhận thức
    • 1.3.3. Toán học như là ngôn ngữ của khoa học

  • 1.4. Một số thuyết tâm lý học về nhận thức và các mô hình DH liên quan đến thuyết đa trí tuệ

    • 1.4.1. Thuyết kiến tạo
    • 1.4.2. Thuyết lịch sử - văn hóa về sự phát triển chức năng tâm lý cấp cao của L.X.Vugotsky

  • 1.5. Năng lực, năng lực toán học

    • 1.5.1. Năng lực và năng khiếu
    • 1.5.2. Năng lực, năng khiếu Toán học

  • 1.6. Sự biểu hiện các dạng trí tuệ và đề xuất chiến lược dạy học trong dạy học toán THPT chuyên

    • 1.6.1. Trí tuệ ngôn ngữ
    • 1.6.2. TT lôgic - toán học
    • 1.6.3. Trí tuệ không gian
    • 1.6.4. TT giao tiếp
    • 1.6.5. trí tuệ nội tâm

  • 1.7. Một số vấn đề về việc dạy học toán THPT chuyên theo tiếp cận thuyết đa trí tuệ

    • 1.7.1. Đặc điểm của môn Toán
    • 1.7.2. Một số vấn đề về chương trình toán THPT chuyên
    • 1.7.3. Định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
    • 1.7.4. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
    • 1.7.5. Mối liên hệ giữa thuyết đa trí tuệ và năng lực của học sinh phổ thông Việt Nam
    • 1.7.6. Mục đích và định hướng dạy toán cho học sinh THPT chuyên theo hướng tiếp cận thuyết đa trí tuệ
    • 1.7.7. Định hướng vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học toán THPT chuyên nhằm phát triển đa trí tuệ cho học sinh

  • 1.8. Tìm hiểu thực trạng dạy học Toán THPT chuyên theo hướng tiếp cận thuyết đa trí tuệ và thiên hướng trí tuệ của học sinh THPT chuyên

    • 1.8.1. Tổ chức đánh giá thực trạng
    • 1.8.2. Kết quả đánh giá thực trạng

  • 1.9. Kết luận chương 1

• Chương 2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC TOÁN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN THEO HƯỚNG TIẾP CẬN THUYẾT ĐA TRÍ TUỆ

  • 2.1. Một số nguyên tắc xây dựng các biện pháp

  • 2.2. Một số biện pháp dạy học toán THPT chuyên theo hướng tiếp cận đa trí tuệ

    • 2.2.1. Nhóm biện pháp: Tăng cường khai thác, bổ sung một số nội dung DH trong chương trình môn Toán THPT chuyên theo hướng phát triển các dạng TT khác nhau
    • 2.2.1.2. Biện pháp 2: Thiết kế và xây dựng hệ thống bài tập ứng dụng toán học vào thực tiễn theo thiên hướng các dạng TT khác nhau
    • 2.2.2. Nhóm biện pháp: Áp dụng linh hoạt một số hình thức tổ chức DH trải nghiệm để phát triển đa TT cho học sinh
    • 2.2.3. Nhóm biện pháp: Áp dụng linh hoạt một số phương pháp dạy học toán để phát triển đa trí tuệ cho học sinh

  • 2.3. Kết luận chương 2

• Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

  • 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm

  • 3.2. Tổ chức thực hiện

  • 3.3. Nội dung thực nghiệm

    • 3.3.1. Đợt 1
    • 3.3.2. Đợt 2

  • 3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm

    • 3.4.1. Đánh giá định tính
    • 3.4.2. Tổ chức kiểm tra để đánh giá định lượng

  • 3.5. Kết luận thực nghiệm sư phạm

• KẾT LUẬN