Tên luận án:
ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG ĐẤT ĐAI VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN HẢI HẬU, TỈNH NAM ĐỊNH
Ngành:
QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Đánh giá tiềm năng đất đai và đề xuất giải pháp sử dụng đất nông nghiệp bền vững huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định" của Phạm Anh Tuấn, chuyên ngành Quản lý Đất đai, được hoàn thành năm 2014, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh nhu cầu lương thực, thực phẩm và chất lượng cuộc sống ngày càng tăng. Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá tiềm năng đất đai, hiệu quả sử dụng các loại hình sử dụng đất (LUT) nông nghiệp, phân hạng thích hợp đất đai, đánh giá tính bền vững của các LUT, và đề xuất định hướng, giải pháp sử dụng đất nông nghiệp bền vững cho huyện Hải Hậu đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào địa giới hành chính huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, chủ yếu trong giai đoạn 2009-2011.
Những đóng góp mới của đề tài bao gồm việc bổ sung tư liệu khoa học về tính chất đất, xác định bộ dữ liệu cơ bản về tiềm năng đất đai của huyện Hải Hậu dựa trên phương pháp đánh giá đất của FAO, lựa chọn các chỉ tiêu định tính và định lượng để đánh giá tính bền vững của các LUT, và đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp cùng cơ cấu sử dụng đất hợp lý, hiệu quả, bền vững.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Hải Hậu có điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Quỹ đất nông nghiệp năm 2011 là 14.271,66 ha, với ba nhóm đất chính: phù sa (chiếm 39,20% DTTN), mặn (21,28% DTTN) và cát (1,85% DTTN). Luận án đã phân tích 20 kiểu sử dụng đất với 7 loại hình sử dụng đất nông nghiệp (LUT) phổ biến. Đánh giá hiệu quả kinh tế cho thấy LUT nuôi thủy sản mặn - lợ (LUT6) có giá trị sản xuất cao nhất. Về hiệu quả xã hội, LUT 2 (2 lúa – 1 vụ rau - màu) được đánh giá cao nhất. Hiệu quả môi trường của các LUT 1, 2, 3, 4, 5 đạt mức cao. Tổng hợp tính bền vững, LUT 2 (2 lúa – 1 vụ rau - màu) có tính bền vững rất cao, tiếp đến là LUT 1 (2 vụ lúa), LUT 5 (chuyên rau - màu), LUT 3 (1 lúa – 2 rau màu) với tính bền vững cao. Các LUT còn lại như nuôi trồng thủy sản mặn - lợ, lúa – cá, nuôi trồng thủy sản ngọt có tính bền vững trung bình.
Đề tài đã xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Hải Hậu với 42 đơn vị, phân hạng thích hợp đất đai theo FAO, và theo dõi các mô hình sản xuất nông nghiệp điển hình, cho thấy sự ổn định về chất lượng đất và nước. Dựa trên các kết quả này, luận án đề xuất định hướng sử dụng đất nông nghiệp bền vững đến năm 2020, bao gồm việc giảm diện tích lúa 2 vụ và tăng diện tích các loại hình có hiệu quả cao hơn như 2 lúa + 1 màu, chuyên rau – màu, nuôi trồng thủy sản. Kiến nghị bao gồm việc đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, thiết lập cơ chế phối hợp "bốn nhà", hỗ trợ người sản xuất tiếp cận vốn và kỹ thuật, và tăng cường trồng rừng phòng hộ.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu
- 2. Mục tiêu nghiên cứu
- 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- 3.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
- 3.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 4.1. Đối tượng nghiên cứu
- 4.2. Phạm vi nghiên cứu
- 5. Những đóng góp mới của đề tài
- CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
- 1.1. Tổng quan về đánh giá đất đai
- 1.1.1. Khái niệm về đánh giá đất đai
- 1.1.2. Đánh giá tiềm năng đất đai
- 1.1.2. Một số nghiên cứu về đánh giá đất đai trên thế giới
- 1.1.3. Đánh giá đất theo FAO
- 1.2. Tổng quan về phát triển nông nghiệp bền vững
- 1.2.1. Khái niệm nông nghiệp bền vững
- 1.2.2. Mục tiêu của sản xuất nông nghiệp bền vững
- 1.3. Nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp vùng ven biển Việt Nam
- CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. Nội dung nghiên cứu
- 2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Hải Hậu
- 2.1.2. Tính chất đất huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
- 2.1.3. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp, các loại hình sử dụng đất nông nghiệp, đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất
- 2.1.4. Đánh giá thích hợp đất đai đối với một số loại hình sử dụng đất huyện Hải Hậu
- 2.1.5. Kết quả theo dõi một số mô hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hậu
- 2.1.6. Đánh giá tính bền vững của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hậu.
- 2.1.7. Đề xuất định hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp bền vững huyện Hải Hậu
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu
- 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu thứ cấp và kế thừa tài liệu có chọn lọc
- 2.2.2. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin, tài liệu sơ cấp
- 2.2.3. Phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp, xử lý số liệu
- 2.2.4. Phương pháp tiếp cận hệ thống
- 2.2.5. Phương pháp phúc tra xây dựng bản đồ đất và tính chất đất
- 2.2.6. Phương pháp lấy mẫu ngoài thực địa
- 2.2.7. Phương pháp phân tích đánh giá chất lượng đất, nước
- 2.2.7.1. Phương pháp phân tích đánh giá chất lượng đất
- 2.2.7.2. Phương pháp phân tích đánh giá chất lượng nước
- 2.2.8. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất
- 2.2.9. Phương pháp đánh giá đất theo FAO
- 2.2.10. Phương pháp xây dựng bản đồ
- 2.2.11. Phương pháp nghiên cứu các mô hình
- 2.2.12. Phương pháp đánh giá tính bền vững các LUT theo phương pháp cho điểm.
- 2.2.13. Phương pháp dự báo
- 2.2.14. Phương pháp chuyên gia
- CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 3.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội
- 3.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên
- 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
- 3.2 Tính chất đất huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
- 3.2.1 Quỹ đất và cơ cấu diện tích các loại đất huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
- 3.2.2. Đánh giá chung về tính chất đất huyện Hải Hậu
- 3.3. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp, đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp phổ biến trên địa bàn huyện Hải Hậu
- 3.3.1. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp
- 3.3.2. Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hậu
- 3.3.3. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp phổ biến trên địa bàn huyện Hải Hậu (3 năm 2009 – 2011)
- 3.4. Đánh giá thích hợp đất đai đối với các loại sử dụng đất được lựa chọn huyện Hải Hậu
- 3.4.1. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai
- 3.4.1.1 Lựa chọn và phân cấp chỉ tiêu cho các yếu tố đất đai
- 3.4.1.2 Xây dựng các bản đồ đơn tính
- 3.4.1.3 Ứng dụng kỹ thuật GIS xây dựng bản đồ đơn vị đất đai
- 3.4.2. Phân hạng thích hợp đất đai của các loại sử dụng đất được chọn
- 3.5. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất một số mô hình sản xuất nông nghiệp huyện Hải Hậu
- 3.6. Đánh giá tính bền vững của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Hải Hậu
- 3.6.1. Các tiêu chí cơ bản để đánh giá tính bền vững trong sử dụng đất
- 3.6.2. Đánh giá tính bền vững các LUT
- 3.7. Đề xuất định hướng sử dụng đất nông nghiệp bền vững huyện Hải Hậu đến năm 2020
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN