Luận án Đặc điểm vận tải ẩm ở Việt Nam trong các đợt ENSO

Tên luận án:

ĐẶC ĐIỂM VẬN TẢI ẨM Ở VIỆT NAM TRONG CÁC ĐỢT ENSO (TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC TRÁI ĐẤT)

Ngành:

Khí tượng và khí hậu học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Bản tóm tắt luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu "ĐẶC ĐIỂM VẬN TẢI ẨM Ở VIỆT NAM TRONG CÁC ĐỢT ENSO". Nhận thấy Việt Nam nằm trong khu vực gió mùa châu Á, chịu ảnh hưởng mạnh của hoàn lưu gió mùa, với chế độ mưa liên quan mật thiết đến phân bố và vận tải ẩm. Các đợt El Niño thường gây lượng mưa ít hơn trung bình và hạn hán, trong khi La Niña thường dẫn đến tổng lượng mưa lớn hơn và mưa lớn. Do đó, nghiên cứu vận tải ẩm là cần thiết để hiểu rõ vai trò của nó trong cơ chế hoàn lưu gió mùa nhiệt đới và tác động của ENSO đến thời tiết, khí hậu Việt Nam.

Mục tiêu của luận án là làm sáng tỏ cơ chế vận tải ẩm trong các mùa ở Việt Nam, xác định mối quan hệ giữa vận tải ẩm và ENSO (đặc biệt trong các đợt gây mưa lớn, hạn hán nghiêm trọng), và đề xuất ứng dụng thông tin vận tải ẩm để nhận định diễn biến hạn hán (trong El Niño) và mưa lớn (trong La Niña). Đối tượng nghiên cứu bao gồm vận tải ẩm tổng hợp, vĩ hướng, kinh hướng; các yếu tố hoàn lưu như gió và khí áp mực biển; cùng các yếu tố khí hậu và hiện tượng cực đoan như lượng mưa tháng, số tháng hạn hán và mưa lớn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khu vực Đông Á Tây Thái Bình Dương mở rộng và các vùng khí hậu của Việt Nam.

Luận án đã đóng góp mới bằng cách xác định nguồn và phân bố ẩm ở Việt Nam trong điều kiện chung và ENSO, thiết lập mối quan hệ giữa vận tải ẩm với hạn hán và mưa lớn trong các đợt ENSO, đồng thời bước đầu lý giải cơ chế vật lý của mối quan hệ này đối với mưa mùa thu ở miền Trung và mưa tháng V ở Tây Nguyên. Các kết quả cho thấy sự khác biệt về phân bố vận tải ẩm trong điều kiện chung và ENSO, cùng mối quan hệ chặt chẽ giữa vận tải ẩm với hạn hán, mưa lớn ở các vùng khí hậu Việt Nam. Đặc biệt, El Niño làm giảm mưa mùa thu ở miền Trung do gió mùa Đông Bắc yếu và nguồn ẩm thấp, trong khi La Niña làm tăng mưa do gió mùa Đông Bắc mạnh và nguồn ẩm dồi dào. El Niño cũng gây hụt mưa tháng V ở Tây Nguyên do hoàn lưu gió mùa Tây Nam yếu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, cung cấp tài liệu tham khảo và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác dự báo khí hậu về hạn hán và mưa lớn.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu về vận tải ẩm và các vấn đề liên quan
• Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và số liệu
• Chương 3: Phân bố vận tải ẩm tổng hợp trong điều kiện ENSO
• Chương 4: Quan hệ giữa vận tải vận tải ẩm với hạn hán, mưa lớn và mưa ở một số khu vực Việt Nam trong điều kiện ENSO