Luận án Đặc điểm của từ ngữ lóng trên tư liệu của tiếng Hán và tiếng Việt

Tên luận án:

ĐẶC ĐIỂM CỦA TỪ NGỮ LÓNG TRÊN TƯ LIỆU CỦA TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT

Ngành:

Ngôn ngữ

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Đặc điểm của từ ngữ lóng trên tư liệu của tiếng Hán và tiếng Việt" của Nguyễn Thị Hoài Tâm, chuyên ngành Ngôn ngữ, được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào năm 2022, tập trung nghiên cứu một hiện tượng ngôn ngữ đặc thù là tiếng lóng. Tiếng lóng, được coi là một loại phương ngữ xã hội đặc thù, có phạm vi tồn tại gắn liền với các nhóm xã hội và đang có chiều hướng phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh xã hội Việt Nam và Trung Quốc có nhiều thay đổi từ thập niên 1980 do tác động của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Mục đích của luận án là hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến tiếng lóng, từ đó phân tích và đối chiếu để làm sáng tỏ đặc điểm về cấu tạo và ngữ nghĩa của từ ngữ lóng trong tiếng Hán và tiếng Việt. Luận án giới hạn nghiên cứu từ ngữ lóng thuộc bốn nhóm xã hội chính: trộm cướp, ma túy, mại dâm và buôn lậu, dựa trên ngữ liệu thu thập từ các từ điển chuyên ngành và phương tiện truyền thông.

Về mặt lý luận, nghiên cứu góp phần làm rõ thành tựu lý thuyết và thực tiễn về tiếng lóng, các đặc điểm cấu tạo và ngữ nghĩa, cũng như những điểm giống và khác nhau giữa từ ngữ lóng trong hai ngôn ngữ. Về thực tiễn, luận án cung cấp cơ sở để tiếp cận, lý giải và sử dụng tiếng lóng, góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và nâng cao hiệu quả dạy-học tiếng Hán và tiếng Việt.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả trong tiếng Hán và tiếng Việt, từ ngữ lóng chủ yếu được hình thành dựa trên các phương thức cấu tạo từ và ngữ của mỗi ngôn ngữ. Các từ ngữ lóng hai từ tố chiếm số lượng lớn nhất. Chúng đa dạng về từ loại, chủ yếu là danh từ, động từ, tính từ, danh ngữ, động ngữ và tính ngữ. Các phương thức cấu tạo bao gồm biến đổi ngữ âm, từ hóa hình vị, thêm nghĩa lóng từ các từ ngữ văn, và vay mượn. Về ngữ nghĩa, từ ngữ lóng mang tính "đóng", "nội bộ nhóm", thường khó hiểu đối với người ngoài nhóm. Nghĩa lóng phát triển theo hướng chuyên biệt thông qua ẩn dụ và hoán dụ, phản ánh đặc trưng văn hóa, bối cảnh xã hội và thời đại sử dụng. Luận án cũng chỉ ra sự tồn tại song song của từ ngữ lóng cũ và mới, cùng hiện tượng đa nghĩa và đồng nghĩa. Hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ là làm rõ ranh giới giữa tiếng lóng và các biến thể ngôn ngữ trên mạng xã hội.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• CHƯƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA TỪ NGỮ LÓNG (TỪ TƯ LIỆU TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT)
• CHƯƠNG 3. ĐẶC ĐIỂM NGỮ NGHĨA CỦA TỪ NGỮ LÓNG (TỪ TƯ LIỆU TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT)
• KẾT LUẬN
• Tài liệu tham khảo