Luận án Đặc điểm của thuật ngữ thủy sản tiếng Anh và các tương đương trong tiếng Việt

Tên luận án:

ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ THỦY SẢN TIẾNG ANH VÀ CÁC TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT

Ngành:

Ngôn ngữ học so sánh đối chiếu

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ THỦY SẢN TIẾNG ANH VÀ CÁC TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT" của Nguyễn Đức Tú, được hoàn thành năm 2022, là một nghiên cứu chuyên sâu về các đặc điểm của thuật ngữ thủy sản (TNTS) trong tiếng Anh và các tương đương trong tiếng Việt từ góc độ ngôn ngữ học đối chiếu. Luận án nhấn mạnh tính cấp thiết của việc nghiên cứu này trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển của ngành thủy sản Việt Nam.

Mục đích chính của nghiên cứu là làm rõ sự tương đồng và khác biệt về đặc điểm cấu tạo và định danh giữa hai hệ thống TNTS tiếng Anh và tiếng Việt. Đồng thời, luận án cũng làm sáng tỏ các kiểu tương đương dịch thuật từ TNTS tiếng Anh sang tiếng Việt, và đề xuất các biện pháp chuẩn hóa đối với một số TNTS tiếng Việt chưa đạt chuẩn. Công trình đã khảo sát 1035 TNTS tiếng Anh và 1045 TNTS tiếng Việt tương đương, sử dụng các phương pháp miêu tả, phân tích thành tố, so sánh đối chiếu, phân tích từ vựng - ngữ nghĩa và thống kê.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng TNTS trong cả tiếng Anh và tiếng Việt có nhiều điểm tương đồng và khác biệt về cấu tạo. Hầu hết các TNTS đều có cấu tạo từ 2 đến 4 yếu tố, với hình thức cụm từ chiếm ưu thế. Tuy nhiên, TNTS tiếng Anh có xu hướng ngắn gọn hơn do đặc điểm loại hình ngôn ngữ hòa kết, trong khi tiếng Việt có thể biểu đạt dài hơn. Điểm khác biệt rõ rệt là sự hiện diện của phương thức phái sinh trong tiếng Anh và phương thức láy trong tiếng Việt. Về định danh, cả hai ngôn ngữ đều sử dụng đa dạng các mô hình và đặc trưng định danh (như cấu tạo, tính chất, màu sắc, xuất xứ/nguồn gốc, hình dạng, kích cỡ, môi trường sống). Luận án cũng đánh giá các kiểu tương đương dịch thuật, cho thấy tỷ lệ tương đương 1:1 cao (83,5%), phản ánh mức độ chuẩn mực tương đối trong dịch thuật.

Dựa trên các phân tích, luận án đã đề xuất các định hướng chuẩn hóa TNTS tiếng Việt, tập trung vào việc thống nhất phiên âm, chuẩn hóa các thuật ngữ đồng nghĩa, loại bỏ yếu tố dư thừa và dấu câu không cần thiết, nhằm hoàn thiện hệ thống thuật ngữ thủy sản của Việt Nam. Đây là đóng góp mới trong việc vận dụng lý luận thuật ngữ vào nghiên cứu TNTS một cách có hệ thống và kỹ lưỡng.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của luận án
  • 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
  • 4. Tư liệu và phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới của luận án
  • 6. Ý nghĩa đóng góp của luận án
  • 7. Bố cục luận án
• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
  • 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về thuật ngữ
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu về thuật ngữ thủy sản
  • 1.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
    • 1.2.1. Thuật ngữ và các tiêu chuẩn của thuật ngữ
    • 1.2.2. Một số vấn đề về cấu tạo từ
    • 1.2.3. Một số vấn về ngôn ngữ học đối chiếu
    • 1.2.4. Thủy sản và thuật ngữ thủy sản
  • 1.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO THUẬT NGỮ THỦY SẢN TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 2.1. LẬP DANH SÁCH TNTS TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 2.2. ĐƠN VỊ CẤU TẠO TNTS TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 2.3. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO TNTS TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 2.4. TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT VỀ ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO GIỮA TNTS TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 2.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• CHƯƠNG 3. CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH VÀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊNH DANH THUẬT NGỮ THỦY SẢN TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 3.1. CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH TNTS TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 3.2. ĐỊNH DANH NGÔN NGỮ VÀ ĐỊNH DANH TNTS TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
  • 3.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• CHƯƠNG 4. TƯƠNG ĐƯƠNG THUẬT NGỮ THỦY SẢN ANH - VIỆT VÀ ĐỊNH HƯỚNG CHUẨN HÓA
  • 4.1. TƯƠNG ĐƯƠNG TNTS TIẾNG ANH VÀ TNTS TIẾNG VIỆT
  • 4.2. ĐỊNH HƯỚNG CHUẨN HÓA TNTS TIẾNG VIỆT
  • 4.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 4
• KẾT LUẬN