Tên luận án:
ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT HỌC, SINH THÁI HỌC VÀ KHẢ NĂNG PHÒNG CHỐNG SÂU ĂN LÁ HỒNG NGỌT Hypocala subsatura Guenee (LEPIDOPTERA: NOCTUIDAE) TẠI HÒA BÌNH, VIỆT NAM
Ngành:
BẢO VỆ THỰC VẬT
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học và khả năng phòng chống sâu ăn lá hồng ngọt Hypocala subsatura Guenee (Lepidoptera: Noctuidae) tại Hòa Bình, Việt Nam, được thực hiện từ tháng 4 năm 2011 đến tháng 4 năm 2014. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc bảo vệ cây hồng ngọt MC1, một giống cây trồng mới có tiềm năng kinh tế cao ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, nhưng đang bị nhiều loài sâu hại, đặc biệt là sâu ăn lá, tấn công nghiêm trọng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả.
Nghiên cứu đã xác định 18 loài sâu hại chính trên cây hồng ngọt MC1 tại Hòa Bình, thuộc 5 bộ và 13 họ, trong đó Hypocala subsatura Guenee là loài gây hại phổ biến nhất (tần suất xuất hiện trung bình 92,54%) và là loài ưu thế ở nhiều địa phương. Sâu non của loài này xuất hiện từ tháng 3 đến tháng 11, gây hại chủ yếu vào giai đoạn lộc xuân và lộc thu của cây, tấn công búp chồi, lá non, hoa và quả non. Đặc điểm hình thái của các pha trứng, sâu non (5 tuổi), nhộng và trưởng thành của sâu ăn lá hồng đã được mô tả chi tiết.
Về sinh vật học, ngài trưởng thành vũ hóa, giao phối và đẻ trứng chủ yếu vào ban đêm và sáng sớm. Thức ăn bổ sung như mật ong ảnh hưởng đáng kể đến thời gian sống và khả năng đẻ trứng của ngài. Vòng đời trung bình của Hypocala subsatura Guenee là 31,22 ± 2,68 ngày và đời sống là 40,6 ± 3,24 ngày ở nhiệt độ 28°C, ẩm độ 70%. Sâu non ưa thích lá hồng ngọt MC1 (72,2%) và hóa nhộng chủ yếu dưới đất trong phạm vi tán cây.
Mật độ sâu ăn lá hồng bị ảnh hưởng bởi các biện pháp canh tác như trồng xen (trồng xen với ngô làm tăng mật độ sâu) và tỉa cành tạo tán (giúp giảm mật độ sâu). Giống hồng MC1 cũng cho thấy mật độ sâu cao nhất so với các giống Jiro và Nhân Hậu. Nghiên cứu cũng ghi nhận sự hiện diện của 5 loài thiên địch trên cây hồng MC1, trong đó có bọ xít ăn sâu thuộc họ Pentatomidae.
Trong các biện pháp phòng chống, nấm ký sinh côn trùng Metarhizium anisopliae, đặc biệt khi kết hợp với NRC, đã cho hiệu quả phòng trừ đáng kể trong cả điều kiện phòng thí nghiệm (56,41-63,33% sau 14 ngày) và ngoài đồng ruộng (31,19-35,78% sau 14 ngày). Mô hình quản lý tổng hợp áp dụng các biện pháp này đã mang lại hiệu quả cao hơn so với phương pháp canh tác truyền thống, giúp giảm mật độ sâu, tăng năng suất và trọng lượng quả, đồng thời nâng cao lợi nhuận kinh tế.
Mục lục chi tiết:
-
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
- 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
- 1.2. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
- 1.2.1. Mục đích
- 1.2.2. Yêu cầu
- 1.3. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
- 1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIẾN CỦA ĐỀ TÀI
- 1.4.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
- 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- 1.5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
- 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
-
PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
- 2.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
- 2.2. THÔNG TIN VỀ HUYỆN ĐÀ BẮC, TỈNH HÒA BÌNH
- 2.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NGOÀI NƯỚC
- 2.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
- 2.5. NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM
-
PHẦN 3. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
- 3.1.1. Địa điểm nghiên cứu
- 3.1.2. Thời gian nghiên cứu
- 3.2. VẬT LIỆU VÀ DỤNG CỤ NGHIÊN CỨU
- 3.2.1.Vật liệu nghiên cứu
- 3.2.1. Dụng cụ nghiên cứu
- 3.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
- 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.4.1. Phương pháp xác định thành phần sâu hại hồng, đặc điểm hình thái của sâu ăn lá hồng Hypocala subsatura Guenee (Lepidoptera: Noctuidae)
- 3.4.2 Phương pháp xác định đặc điểm sinh vật học sâu ăn lá hồng Hypocala subsatura Guenee (Lepidoptera: Noctuidae)
- 3.4.3. Phương pháp điều tra diễn biến mật độ sâu ăn lá hồng Hypocala subsatura Guenee (Lepidoptera: Noctuidae) trên cây hồng ngọt nhập nội MC1 và một số yếu tố ảnh hưởng tới diễn biến mật độ
- 3.4.4. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống sâu ăn lá hồng Hypocala subsatura Guenee theo hướng tổng hợp.
- 3.5. PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN XỬ LÝ SỐ LIỆU
-
PHẦN 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
- 4.1. THÀNH PHẦN SÂU HẠI HỒNG Ở VIỆT NAM VÀ VỊ TRÍ CỦA LOÀI SÂU ĂN LÁ HỒNG Hypocala subsatura GUENEE
- 4.1.1. Thành phần sâu hại hồng ngọt nhập nội MC1 tại Đà Bắc, Hòa Bình
- 4.1.2. Thời gian xuất hiện gây hại của một số loài sâu hại chính
- 4.1.3. Cấu trúc thành phần loài sâu hại chính trên cây hồng
- 4.1.4. Loài ưu thế và chỉ số loài ưu thế
- 4.1.5. Tần suất xuất hiện của các loài sâu ăn lá hồng tại Đà Bắc, Hòa Bình
- 4.1.6. Đặc điểm hình thái sâu ăn lá hồng
- 4.2. ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT HỌC SÂU ĂN LÁ HỒNG
- 4.2.1. Tập tính hoạt động của sâu ăn lá hồng
- 4.2.2. Thời gian phát dục các pha
- 4.2.3. Bảng sống và các chỉ tiêu sinh học cơ bản của sâu ăn lá hồng
- 4.2.4. Ảnh hưởng của thức ăn thêm đến thời gian sống và sức sinh sản của trưởng thành
- 4.3. DIỄN BIẾN MẬT ĐỘ SÂU ĂN LÁ HỒNG TRÊN CÂY HỒNG NGỌT MC1 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI DIỄN BIẾN MẬT ĐỘ
- 4.3.1. Thời điểm xuất hiện gây hại và triệu chứng của sâu ăn lá hồng
- 4.3.2. Tỷ lệ hại của sâu ăn lá hồng trên các bộ phận của cây ký chủ
- 4.3.3. Ảnh hưởng của mật độ sâu ăn lá hồng tới tỷ lệ ra hoa, kết quả và thu hoạch
- 4.3.4. Thời điểm xuất hiện và diễn biến mật độ của sâu ăn lá hồng theo giai đoạn sinh trưởng của cây hồng
- 4.3.5. Diễn biến mật độ của sâu ăn lá hồng qua các năm
- 4.3.6. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tình hình phát sinh phát triển của sâu ăn lá hồng
- 4.3.6.1. Ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật canh tác (trồng xen, tỉa cành tạo tán) đến mật độ của sâu ăn lá hồng
- 4.3.6.2. Ảnh hưởng của các giống hồng đến mật độ của sâu ăn lá hồng Hypocala subsatura Guenee
- 4.3.6.3. Ghi nhận một số loài thiên địch có mặt trên cây hồng
- 4.4. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SÂU ĂN LÁ HỒNG Hypocala subsatura GUENEE
- 4.4.1. Đánh giá hiệu lực của thuốc bảo vệ thực vật đối với sâu ăn lá hồng
- 4.4.2. Kết quả thử nghiệm các biện pháp phòng chống sâu ăn lá hồng theo hướng quản lý tổng hợp
-
PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ