ĐẶC ĐIỂM NGOẠI HÌNH, ĐA HÌNH GEN VÀ ỨNG DỤNG CHỈ THỊ PHÂN TỬ TRONG CHỌN LỌC CẢI THIỆN NĂNG SUẤT SINH SẢN CỦA GÀ NÒI
Chăn nuôi, Mã ngành: 62.62.01.05
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu đặc điểm ngoại hình, đa hình gen và ứng dụng chỉ thị phân tử nhằm cải thiện năng suất sinh sản của gà Nòi. Năng suất sinh sản là một chỉ tiêu kinh tế quan trọng trong chăn nuôi gia cầm, chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường, dinh dưỡng và nội tiết. Mặc dù nhiều gen đã được xác định liên quan đến năng suất sinh sản ở gia cầm, nhưng các nghiên cứu về di truyền phân tử, tính đa dạng di truyền và vai trò của các gen ứng viên ở gà Nòi tại Việt Nam còn hạn chế.
Mục tiêu chính của luận án là xác định đặc điểm ngoại hình và đánh giá đa dạng di truyền giữa các nhóm gà Nòi tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đồng thời, nghiên cứu nhằm xác định sự ảnh hưởng của một số gen ứng viên đến năng suất sinh sản của gà Nòi và chọn tạo giống để cải thiện năng suất này. Những đóng góp mới của đề tài bao gồm việc xác định các đặc điểm ngoại hình và tính đa dạng di truyền của gà Nòi ở sáu tỉnh ĐBSCL, sử dụng phương pháp phân tử để nhận diện các đột biến gen ứng viên và mối liên quan của chúng đến khả năng sinh sản, từ đó chọn lọc các cá thể mang kiểu gen cho năng suất cao.
Kết quả cho thấy gà Nòi tại ĐBSCL có ngoại hình đa dạng và có thể chia thành hai nhóm di truyền chính. Luận án đã tìm thấy các đột biến điểm ở nhiều gen ứng viên như PRL/AluI, PRL/Csp6I, VIP/ApoI, BMPR-IB/HindIII, MTRN-1C/MboI, GH/SacI, GH/MspI và NPY/DraI. Một số đa hình gen này có tác động ý nghĩa đến các chỉ tiêu năng suất sinh sản. Cụ thể, PRL/Csp6I ảnh hưởng đến tuổi đẻ trứng đầu, khối lượng gà mái và khối lượng trứng; MTRN-1C/MboI tác động đến khối lượng trứng và tỷ lệ trứng có phôi; GH/MspI ảnh hưởng đến tổng số trứng và số gà con nở ra (kiểu gen BB cho năng suất trứng cao nhất); và NPY/DraI có tác động mạnh mẽ đến nhiều chỉ tiêu sinh sản, với kiểu gen DD cho tổng sản lượng trứng cao nhất.
Dựa trên những phát hiện này, gà Nòi thế hệ 1 được chọn tạo từ các cá thể mang kiểu gen DD ở đa hình NPY/DraI đã cho tổng sản lượng trứng cao hơn 11,3% so với thế hệ xuất phát. Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn trong việc xác định tính đa dạng di truyền và chọn lọc các nhóm gà Nòi có khả năng sinh sản cao bằng chỉ thị phân tử, góp phần phát triển ngành chăn nuôi gà tại ĐBSCL. Luận án đề xuất nhân rộng các cá thể gà mang kiểu gen vượt trội và tiếp tục chọn lọc để tạo ra dòng gà Nòi năng suất cao, ổn định về mặt di truyền.