Chất lượng thông tin trên báo cáo tài chính của các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam
Kinh tế
Luận án "Chất lượng thông tin trên báo cáo tài chính của các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam" của Lê Thị Loan, được hoàn thành tại Học viện Tài chính vào năm 2023, thuộc ngành Kinh tế. Nghiên cứu xuất phát từ thực trạng nhiều vụ gian lận báo cáo tài chính tại Việt Nam, gây cảnh báo về chất lượng thông tin trên BCTC và ảnh hưởng đến người sử dụng. Ngành chế biến thủy sản xuất khẩu, một ngành kinh tế mũi nhọn, đối mặt với các yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, đòi hỏi các doanh nghiệp trong ngành phải nâng cao chất lượng thông tin trên BCTC để tăng tính hữu ích và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, chất lượng thông tin trên BCTC của các doanh nghiệp này còn nhiều hạn chế như chưa cụ thể, rõ ràng, thiếu tính so sánh và công bố thông tin môi trường chưa đầy đủ, điều này là cơ sở để tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu.
Luận án đã tổng quan các phương pháp đo lường chất lượng thông tin trên BCTC, chọn phương pháp dựa vào các thuộc tính của chất lượng thông tin theo quan điểm của IASB (2018) bao gồm các thuộc tính cơ bản (thích hợp, trung thực) và thuộc tính bổ sung (có thể so sánh, có thể kiểm chứng, tính kịp thời, dễ hiểu), phù hợp cho cả doanh nghiệp niêm yết và không niêm yết. Nghiên cứu cũng tổng quan các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trên BCTC từ các công trình trong và ngoài nước. Khoảng trống nghiên cứu được xác định bao gồm việc thiếu nghiên cứu về CLTT trên BCTC của các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn 2019-2021, ảnh hưởng của việc vận dụng IFRS, và vai trò của công bố thông tin kế toán môi trường như một nhân tố mới.
Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá thực trạng CLTT trên BCTC, phân tích các nhân tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao CLTT trên BCTC của các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố, và đề xuất giải pháp. Đối tượng nghiên cứu là CLTT trên BCTC của doanh nghiệp, với phạm vi không gian tại các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam, và phạm vi thời gian thu thập số liệu BCTC từ 2019-2021 cùng khảo sát từ tháng 11/2021 đến tháng 3/2022. Luận án sử dụng kết hợp phương pháp định tính (tham khảo tài liệu, phỏng vấn, thảo luận) và định lượng (xử lý dữ liệu SPSS 20.0 với thống kê mô tả, Cronbach’s Alpha, EFA, hồi quy tuyến tính).
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về CLTT trên BCTC, xác định thang đo đo lường CLTT trên BCTC của các DN CBTSXK Việt Nam dựa trên IASB (2018), đánh giá thực trạng các thuộc tính CLTT trên BCTC của các DN này trong giai đoạn 2019-2021. Kết quả nghiên cứu cho thấy thông tin trên BCTC của các doanh nghiệp này có các thuộc tính bổ sung được đánh giá ở mức cao hơn các thuộc tính cơ bản. Luận án cũng xác định và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố như năng lực nhân viên kế toán, kiểm soát nội bộ, sự hỗ trợ của nhà quản trị, ứng dụng CNTT, vận dụng chuẩn mực kế toán quốc tế và đặc biệt là nhân tố mới "Công bố thông tin kế toán môi trường". Cuối cùng, luận án đề xuất các giải pháp phù hợp với lộ trình vận dụng chuẩn mực kế toán quốc tế và chiến lược phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.