CHẤT LƯỢNG LỢI NHUẬN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT LẦN ĐẦU TIÊN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Kế toán (Mã số: 62.34.03.01)
Luận án này tập trung nghiên cứu và đánh giá chất lượng lợi nhuận (CLLN) cùng các nhân tố ảnh hưởng đến CLLN của các công ty niêm yết lần đầu tiên trên thị trường chứng khoán Việt Nam. CLLN được xác định là một nhân tố thiết yếu để đánh giá sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, tuy nhiên, thường không được các đối tượng sử dụng báo cáo tài chính chú ý đúng mức. Luận án tổng hợp các định nghĩa khác nhau về CLLN, bao gồm sự chênh lệch giữa lợi nhuận báo cáo và thực tế, mức độ rủi ro thông tin, và tính giá trị của thông tin tài chính.
Nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty niêm yết lần đầu thường có động cơ mạnh mẽ trong việc báo cáo lợi nhuận cao để tạo ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu. Tại Việt Nam, quá trình niêm yết cổ phiếu lần đầu thường diễn ra sau IPO, đòi hỏi các công ty phải duy trì mức lợi nhuận hợp lý để đáp ứng các điều kiện niêm yết. Điều này có thể dẫn đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận để đạt được các tiêu chuẩn cần thiết, với hệ quả là lợi nhuận có xu hướng giảm dần sau thời điểm niêm yết do các khoản dồn tích được điều chỉnh lại.
Để đo lường CLLN, luận án sử dụng các biến khoản dồn tích và giao dịch thực. Kết quả cho thấy, giá trị của hai biến này càng cao thì mức độ can thiệp vào lợi nhuận càng nghiêm trọng và CLLN càng thấp. Đáng chú ý, một tỷ lệ lớn các công ty niêm yết lần đầu trên thị trường chứng khoán Việt Nam thể hiện chất lượng lợi nhuận thấp. Thông qua phân tích mô hình tĩnh và động, nghiên cứu cũng xác định các nhân tố ảnh hưởng đến CLLN: giới hạn tài chính và khả năng sinh lời có tác động tiêu cực, trong khi tính độc lập của Hội đồng quản trị (HĐQT), chất lượng kiểm toán, khả năng thanh khoản và tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực. Những phát hiện này có ý nghĩa quan trọng đối với nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định thận trọng và cung cấp cơ sở cho cơ quan quản lý để xây dựng chính sách ngăn chặn hành vi bóp méo lợi nhuận, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.