Tên luận án:
CẠNH TRANH ĐỊA CHIẾN LƯỢC NGA - MỸ DƯỚI GÓC NHÌN CỦA CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC: TRƯỜNG HỢP KHỦNG HOẢNG TẠI UKRAINE
Ngành:
Quan hệ quốc tế
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Cạnh tranh địa chiến lược Nga - Mỹ dưới góc nhìn của Chủ nghĩa Hiện thực: Trường hợp khủng hoảng tại Ukraine" của Phan Thị Thu Dung, chuyên ngành Quan hệ quốc tế, tập trung nghiên cứu sự cạnh tranh địa chiến lược gay gắt giữa Nga và Mỹ, đặc biệt qua cuộc khủng hoảng Ukraine 2013-2014. Đề tài được thúc đẩy bởi nhận thức về tác động của chính trị cường quyền đối với các quốc gia vừa và nhỏ, bao gồm Việt Nam, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng.
Nghiên cứu áp dụng thuyết Hiện thực, bao gồm Hiện thực cấu trúc và Hiện thực tấn công, để phân tích nguyên nhân, biểu hiện và động lực của cuộc cạnh tranh này. Luận án chỉ ra rằng mục tiêu cốt lõi của cả Nga và Mỹ là đảm bảo an ninh quốc gia (ANQG) thông qua việc đạt được vị thế bá quyền và mở rộng phạm vi ảnh hưởng trong các vùng đệm chiến lược. Khủng hoảng Ukraine được xem là trường hợp điển hình, nơi sự mở rộng của NATO tiến sát biên giới Nga bị coi là mối đe dọa ANQG, dẫn đến phản ứng chiến lược của Nga như sáp nhập Crimea, nhấn mạnh vai trò trọng yếu của yếu tố địa lý trong tư duy chiến lược.
Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu hệ thống-cấu trúc, phân tích chính sách và nghiên cứu trường hợp để làm rõ các khía cạnh chính trị, quân sự, kinh tế của cạnh tranh ĐCL. Một trong những đóng góp quan trọng là lấp đầy khoảng trống trong nghiên cứu khi vận dụng thuyết Hiện thực vào phân tích cạnh tranh địa chiến lược Nga-Mỹ trong bối cảnh Việt Nam. Luận án không chỉ làm rõ các khái niệm và cung cấp khung phân tích toàn diện, mà còn kiểm chứng tính hữu dụng của thuyết Hiện thực.
Ngoài ra, nghiên cứu đánh giá tác động của cạnh tranh này đến trật tự thế giới và khu vực châu Âu, đồng thời đưa ra dự báo về xu hướng vận động đến năm 2024. Từ đó, luận án đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng cho Việt Nam, nhấn mạnh việc duy trì ổn định chính trị, an ninh quốc gia, xử lý khéo léo quan hệ với các cường quốc, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và thúc đẩy hội nhập khu vực trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt.
Mục lục chi tiết:
- CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẠNH TRANH ĐỊA CHIẾN LƯỢC NGA – MỸ DƯỚI GÓC NHÌN HIỆN THỰC
- 1.1. Cơ sở lý luận và khuôn khổ phân tích
- 1.1.1. Lý luận về cạnh tranh địa chiến lược giữa các cường quốc theo thuyết Hiện thực
- 1.1.1.1. Khái niệm địa chính trị, địa chiến lược và cạnh tranh địa chiến lược
- 1.1.1.2. Quan điểm của thuyết Hiện thực về cạnh tranh địa chiến lược giữa các cường quốc
- 1.1.2. Khuôn khổ phân tích: cách tiếp cận hệ thống và cấu trúc phân bổ quyền lực của hệ thống
- 1.1.3. Khung phân tích cạnh tranh địa chiến lược giữa các cường quốc từ góc nhìn của Chủ nghĩa Hiện thực
- 1.2. Cơ sở thực tiễn
- 1.2.1. Khái quát quan hệ cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ từ sau Chiến tranh Lạnh đến 2013
- 1.2.2. Tình hình thế giới và khu vực
- 1.2.3. Chính sách đối ngoại của Nga và Mỹ trong thế kỷ XXI
- 1.2.4. Tương quan so sánh thế và lực Nga – Mỹ
- 1.3. Thực tiễn cạnh tranh địa chiến lược Nga – Mỹ từ 2013 đến nay từ góc nhìn Hiện thực
- 1.3.1. Tiếp cận cạnh tranh địa chiến lược Nga – Mỹ từ góc nhìn Hiện thực
- 1.3.2. Nguyên nhân, động cơ, mục đích của cạnh tranh địa chiến lược Nga-Mỹ
- 1.3.3. Không gian
- 1.3.4. Biện pháp cạnh tranh
- CHƯƠNG 2: CẠNH TRANH ĐỊA CHIẾN LƯỢC NGA–MỸ QUA CUỘC KHỦNG HOẢNG UKRAINE 2013-2014
- 2.1. Tổng quan về cuộc khủng hoảng Ukraine
- 2.1.1. Ý nghĩa địa chiến lược của Ukraine
- 2.1.1.1. Đối với Nga
- 2.1.1.2. Đối với Mỹ
- 2.1.2. Diễn biến
- 2.1.3. Nguyên nhân, bản chất
- 2.2. Chính sách, biện pháp Nga cạnh tranh với Mỹ
- 2.2.1. Các biện pháp Nga tiến hành tại Ukraine
- 2.2.1.1. Nga sáp nhập Crimea
- 2.2.1.2. Ủng hộ toàn diện lực lượng ly khai tại miền Đông Ukraine
- 2.2.1.2. Thực hiện các biện pháp răn đe quân sự đối với Ukraine
- 2.2.2. Điều chỉnh các học thuyết quân sự, chiến lược an ninh quốc gia, coi NATO, Mỹ và phương Tây là mối đe dọa an ninh chính
- 2.2.3. Đẩy mạnh tập hợp lực lượng với Trung Quốc, Ấn Độ chống lại sức ép từ Mỹ và phương Tây
- 2.2.4. Tăng cường tuyên truyền chống Mỹ, phương Tây
- 2.3. Chính sách, biện pháp Mỹ cạnh tranh với Nga
- 2.3.1. Ủng hộ lực lượng đối lập giành chính quyền, ủng hộ và hỗ trợ toàn diện cho chính quyền mới ở Kiev
- 2.3.2. Tăng cường sức ép đối với Nga
- 2.3.2.1. Tiến hành các biện pháp cấm vận và cô lập Nga
- 2.3.2.2. Tăng cường sức ép đối với Nga qua NATO
- 2.3.2.3. Đẩy mạnh tập hợp các nước phương Tây chống Nga
- 2.3.3. Tăng cường tuyên truyền chống Nga
- 2.4. Một số nhận xét khái quát về cạnh tranh địa chiến lược Nga – Mỹ tại Ukraine từ góc độ hiện thực
- CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA CẠNH TRANH ĐỊA CHIẾN LƯỢC NGA–MỸ QUA KHỦNG HOẢNG UKRAINE 2013-2014 VÀ XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CẠNH TRANH ĐỊA CHIẾN LƯỢC NGA–MỸ ĐẾN NĂM 2024
- 3.1. Tác động của cạnh tranh địa chiến lược Nga – Mỹ qua khủng hoảng Ukraine 2013-2014
- 3.1.1. Thế giới
- 3.1.1.1. Đối với luật pháp quốc tế và các cơ chế đa phương
- 3.1.1.2. Đối với an ninh thế giới: Đối với các vấn đề an ninh khác và Đối với các điểm nóng khác
- 3.1.1.3. Đối với quan hệ các nước lớn
- 3.1.2. Khu vực
- 3.1.2.1. Đối với an ninh và nội bộ châu Âu
- 3.1.2.2. Đối với không gian hậu Xô Viết
- 3.1.3. Quốc gia
- 3.1.3.1. Đối với Nga
- 3.1.3.2. Đối với Mỹ
- 3.2. Xu hướng vận động cạnh tranh địa chiến lược Nga – Mỹ đến năm 2024
- 3.2.1. Cơ sở dự báo
- 3.2.1.1. Thuận lợi
- 3.2.1.2. Thách thức
- 3.2.2. Các kịch bản dự báo
- 3.3. Kiểm chứng lý thuyết
- 3.4. Hàm ý đối với Việt Nam