Luận án Bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh theo B-Learning trong dạy học phần Quang hình học Vật lí 11

Tên luận án:

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH THEO B-LEARNING TRONG DẠY HỌC PHẦN QUANG HÌNH HỌC VẬT LÍ 11

Ngành:

Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Vật lý

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự lực, sáng tạo và bồi dưỡng năng lực tự học (NLTH) cho học sinh, đặc biệt trong bối cảnh kỷ nguyên số. Hình thức dạy học kết hợp (B-Learning) được đề xuất như một giải pháp tối ưu, khắc phục hạn chế của dạy học truyền thống và trực tuyến, đồng thời phát huy vai trò của công nghệ thông tin. Đề tài lựa chọn phần Quang hình học Vật lí 11, một nội dung quan trọng nhưng trừu tượng và khó tiếp thu, để triển khai nghiên cứu.

Mục tiêu chính là xây dựng tiến trình tổ chức dạy học B-Learning theo hướng bồi dưỡng NLTH cho học sinh và áp dụng vào dạy học phần Quang hình học Vật lí 11. Giả thuyết khoa học đặt ra là việc xây dựng và vận dụng tiến trình này sẽ góp phần nâng cao NLTH và hiệu quả dạy học Vật lí ở trường phổ thông. Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về năng lực (NL), NLTH và B-Learning, đồng thời phát triển khung NLTH của học sinh theo B-Learning bao gồm định nghĩa, NL thành tố, chỉ số hành vi, tiêu chí chất lượng và gán điểm. Ba biện pháp bồi dưỡng NLTH của học sinh theo B-Learning đã được đề xuất cùng với quy trình thực hiện.

Về mặt thực tiễn, luận án đã điều tra thực trạng dạy học và bồi dưỡng NLTH môn Vật lí ở THPT, chỉ ra nguyên nhân và vấn đề cần giải quyết. Đặc biệt, luận án đã xây dựng trang Vatly-blearning Quang hình học tại địa chỉ www.vatly-blearning.net, tích hợp 09 bài giảng, 134 câu hỏi trắc nghiệm, 14 bài tập tự luận và túi HsHT điện tử. Ba tiến trình dạy học B-Learning cho các bài “Khúc xạ ánh sáng”, “Phản xạ toàn phần” và “Lăng kính” đã được thiết kế và thực nghiệm sư phạm. Kết quả thực nghiệm khẳng định tính khả thi và hiệu quả của phương pháp đề xuất, cho thấy sự tiến bộ rõ rệt về NLTH của học sinh và nâng cao chất lượng học tập. Luận án cũng đề xuất các kiến nghị về việc tăng cường dạy học theo B-Learning trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, nhấn mạnh sự phối hợp giữa giáo viên và nhà trường.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Lí do chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Giả thuyết khoa học
  • 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 5. Những đóng góp mới của luận án
    • 5.1. Những đóng góp về mặt lí luận
    • 5.2. Những đóng góp về mặt thực tiễn
• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Các nghiên cứu về năng lực và năng lực tự học
  • 1.2. Các nghiên cứu về dạy học theo B-Learning
    • 1.2.1. Các kết quả nghiên cứu trên thế giới
    • 1.2.2. Các kết quả nghiên cứu ở Việt Nam
  • 1.3. Các nghiên cứu về phát triển năng lực tự học và năng lực tự học theo B-Learning
  • 1.4. Hướng nghiên cứu của luận án
• CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH THEO B-LEARNING
  • 2.1. Dạy học theo hướng bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh
    • 2.1.1. Khái niệm năng lực
    • 2.1.2. Năng lực tự học
      • 2.1.2.1. Khái niệm
      • 2.1.2.2. Cấu trúc năng lực tự học
      • 2.1.2.3. Các hình thức tự học
  • 2.2. Dạy học theo B-Learning
    • 2.2.1. B-Learning
      • 2.2.1.1. Khái niệm
      • 2.2.1.2. Cấu trúc B-Learning
      • 2.2.1.3. Mô hình B-Learning
    • 2.2.2. Các hình thức dạy học và mức độ kết hợp theo B-Learning
      • 2.2.2.1. Các hình thức dạy học theo B-Learning
      • 2.2.2.2. Các mức độ kết hợp theo B-Learning
    • 2.2.3. Nguyên tắc thiết kế nội dung dạy học theo B-Learning
  • 2.3. Dạy học theo hướng bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
    • 2.3.1. Định nghĩa năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
    • 2.3.2. Đặc điểm, vai trò của dạy học theo B-Learning trong việc bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh
      • 2.3.2.1. Đặc điểm của dạy học theo B-Learning trong việc bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh
      • 2.3.2.2. Vai trò của dạy học theo B-Learning trong việc bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh
    • 2.3.3. Xây dựng khung năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
      • 2.3.3.1. Nguyên tắc xây dựng khung NLTH của HS theo B-Learning
      • 2.3.3.2. Quy trình xây dựng khung năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
      • 2.3.3.3. Khung năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
  • 2.4. Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
    • 2.4.1. Nguyên tắc đề xuất
    • 2.4.2. Cơ sở đề xuất
    • 2.4.3. Các biện pháp
      • 2.4.3.1. Rèn luyện kĩ năng khai thác và xử lý thông tin trên Website
      • 2.4.3.2. Rèn luyện kĩ năng tự kiểm tra, đánh giá trực tuyến
      • 2.4.3.3. Hướng dẫn học sinh xây dựng và sử dụng túi hồ sơ học tập điện tử để tự học
  • 2.5. Tiến trình tổ chức dạy học theo hướng bồi dưỡng NLTH của HS theo B-Learning
    • 2.5.1. Giai đoạn chuẩn bị
    • 2.5.2. Giai đoạn tổ chức dạy học
    • 2.5.3. Giai đoạn đánh giá, điều chỉnh kết quả học tập
  • 2.6. Thực trạng dạy học theo hướng bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh ở trường THPT hiện nay
  • 2.7. Kết luận chương 2
• CHƯƠNG 3. TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO HƯỚNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH THEO B-LEARNING PHẦN QUANG HÌNH HỌC VẬT LÍ 11
  • 3.1. Cấu trúc nội dung và mục tiêu dạy học phần Quang hình học Vật lí 11
  • 3.2. Kế hoạch dạy học phần Quang hình học theo B-Learning
  • 3.3. Xây dựng trang Vatly-blearning Quang hình học
    • 3.3.1. Mô hình cấu trúc trang Vatly-blearning Quang hình học
    • 3.3.2. Bài giảng Quang hình học đồng bộ hoá
    • 3.3.3. Bài tập trực tuyến Quang hình học
    • 3.3.4. Kiểm tra trực tuyến phần Quang hình học
    • 3.3.5. Tài liệu trực tuyến hỗ trợ dạy học Quang hình học
    • 3.3.6. Hồ sơ học tập điện tử của học sinh
  • 3.4. Thiết kế tiến trình dạy học một số đơn vị kiến thức phần Quang hình học theo hướng bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh theo B-Learning
    • 3.4.1. Tiến trình dạy học bài “Khúc xạ ánh sáng”
    • 3.4.2. Tiến trình dạy học bài “Phản xạ toàn phần”
    • 3.4.3. Tiến trình dạy học bài “Lăng kính”
  • 3.5. Kết luận chương 3
• CHƯƠNG 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
  • 4.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
  • 4.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
  • 4.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
  • 4.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
    • 4.4.1. Phương pháp quan sát giờ học
    • 4.4.2. Phương pháp nghiên cứu trường hợp
    • 4.4.3. Phương pháp thống kê
  • 4.5. Nội dung thực nghiệm sư phạm
  • 4.6. Kết quả thực nghiệm sư phạm
    • 4.6.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 1
      • 4.6.1.1. Ưu điểm
      • 4.6.1.2. Nhược điểm
      • 4.6.1.3. Một số vấn đề rút ra từ thực nghiệm sư phạm vòng 1
    • 4.6.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2
      • 4.6.2.1. Đánh giá NLTH của HS theo B-Learning thông qua kết quả theo dõi sự tiến bộ của một nhóm HS
      • 4.6.2.2. Đánh giá định lượng thông qua các bài kiểm tra bằng phương pháp thống kê
  • 4.7. Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA ĐÃ CÔNG BỐ