BIẾN ĐỔI TỔ CHỨC XÃ HỘI DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP CỦA NGƯỜI CHIL Ở HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG TỪ SAU NĂM 1975 ĐẾN NAY
Nhân học
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội dưới tác động của quản lý, sử dụng đất nông nghiệp của người Chil ở huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng từ sau năm 1975 đến nay" là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về đặc điểm và sự biến đổi của các tổ chức xã hội truyền thống của người Chil, một nhóm địa phương thuộc dân tộc Cơ-ho. Người Chil vốn có tổ chức xã hội mẫu hệ, gắn liền với sở hữu đất rừng cộng đồng. Tuy nhiên, từ năm 1975 đến nay, dưới tác động của các chính sách phát triển kinh tế - xã hội và quá trình hội nhập, cách thức quản lý và sử dụng đất nông nghiệp đã có những ảnh hưởng sâu sắc đến mọi phương diện đời sống của họ, bao gồm kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường.
Mục tiêu chính của luận án là làm sáng tỏ thực trạng biến đổi tổ chức xã hội của người Chil tại huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã phân tích tổng quan các chính sách quản lý đất đai của nhà nước, làm rõ sự chuyển đổi trong quản lý và sử dụng đất nông nghiệp của cộng đồng, đồng thời phân tích thực trạng, nguyên nhân và xu hướng biến đổi tổ chức xã hội của người Chil. Luận án cũng đánh giá các tác động của những biến đổi này và đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng và thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc trong bối cảnh phát triển mới.
Về mặt khoa học, luận án tiếp cận từ quan điểm nhân học Marxist và sinh thái chính trị, cung cấp tư liệu mới về tiến trình biến đổi tổ chức xã hội của tộc người thiểu số theo chế độ mẫu hệ ở Tây Nguyên. Nghiên cứu làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và văn hóa, tạo cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách phát triển xã hội bền vững cho các tộc người thiểu số. Luận án đã đi sâu nghiên cứu sự biến đổi của ba tầng nấc tổ chức xã hội chính: bon (làng), dòng họ (mpol) và gia đình, cả về hình thái và thiết chế. Các chính sách về đất đai và phát triển kinh tế đã làm phá vỡ không gian sinh tồn cổ truyền, khiến các hình thái và thiết chế này biến đổi rõ rệt. Các giá trị văn hóa truyền thống, hệ thống kiểm soát xã hội theo luật tục dần suy giảm vai trò. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm phát triển bền vững, bao gồm quy hoạch sử dụng đất đa chiều, phát huy thiết chế xã hội truyền thống kết hợp với thiết chế chính trị nhà nước, tái phân phối nguồn lực hợp lý, chỉnh trang ranh giới bon và xây dựng không gian văn hóa - xã hội. Luận án khẳng định sự cần thiết của các giải pháp đồng bộ để đảm bảo sự phát triển bền vững cho cộng đồng người Chil trong bối cảnh hội nhập hiện nay.