BIẾN ĐỔI KHÔNG GIAN LÀNG VEN ĐÔ TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HOÁ (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP LÀNG KIM ÂU VÀ KHU ĐÔ THỊ MỚI ĐẶNG XÁ, GIA LÂM, HÀ NỘI)
Văn hoá học
Luận án "Biến đổi không gian làng ven đô trong quá trình đô thị hoá (Nghiên cứu trường hợp làng Kim Âu và Khu đô thị mới Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội)" của Lê Việt Liên, chuyên ngành Văn hoá học, tập trung nghiên cứu sự biến đổi của không gian làng ven đô dưới tác động của quá trình đô thị hóa, đặc biệt là sự xuất hiện và tương tác với các khu đô thị mới. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng làng ven đô là một không gian năng động, chứng kiến sâu sắc các quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và toàn cầu hóa, nơi các không gian văn hóa xã hội được "kiến tạo" bởi mối quan hệ con người.
Mục đích nghiên cứu là nhận diện những thực hành văn hóa của người dân làng Kim Âu trong không gian tương tác với Khu đô thị mới Đặng Xá, từ đó chứng minh đây là động năng quan trọng trong việc kiến tạo không gian làng. Luận án hướng tới sự phát triển bền vững, tăng trưởng xanh, hài hòa giữa phát triển và giữ gìn bản sắc làng xóm, khỏa lấp khoảng cách nông thôn và đô thị. NCS đã làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về không gian, biến đổi không gian làng, tương tác xã hội, và áp dụng lý thuyết Kiến tạo không gian của Henri Lefebvre. Nghiên cứu đi sâu vào ba loại hình không gian văn hóa xã hội cụ thể: không gian cảnh quan gắn với hoạt động sản xuất nông nghiệp/sinh hoạt/cư trú, không gian gắn với hoạt động sinh kế, và không gian sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng.
Kết quả cho thấy, làng Kim Âu từ một làng thuần nông đã trải qua nhiều thay đổi sâu sắc. Sự ra đời của Khu đô thị mới Đặng Xá đã tạo nên một "không gian chung" bên cạnh "không gian bản địa" truyền thống. Trong không gian này, người dân làng thể hiện sự linh hoạt, năng động để thích ứng, dần "thị dân" hóa trong sinh hoạt và đa dạng hóa sinh kế theo hướng "ly nông bất ly hương". Các hình thức tái tạo không gian thiêng qua di tích và lễ hội cũng được dân làng sử dụng để vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, vừa giao lưu, cố kết với cộng đồng bên ngoài. Luận án khẳng định vai trò chủ thể tự quyết của người dân làng trong bối cảnh mới, và tính liên tục, không đứt gãy của mối quan hệ tương tác giữa nông thôn và thành thị ở vùng ven đô. Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, sự tương tác này cũng mở ra cơ hội cho phát triển đô thị sinh thái bền vững, tăng trưởng xanh, góp phần xây dựng một Hà Nội tương lai đa dạng và giàu bản sắc.