Luận án Bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục trong luật hình sự Việt nam

Tên luận án:

BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI BẰNG QUY ĐỊNH VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

Ngành:

Luật hình sự và tố tụng hình sự

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục trong Luật Hình sự Việt Nam" của Nguyễn Thị Bình tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh các hành vi xâm phạm tình dục ngày càng phức tạp và khó xử lý tại Việt Nam. Mục tiêu chính của đề tài là đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam (BLHS) về các tội xâm phạm tình dục, từ đó nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong tư pháp hình sự.

Đề tài đã xây dựng một lý luận toàn diện và hệ thống về bảo vệ quyền con người thông qua các quy định về tội xâm phạm tình dục trong luật hình sự Việt Nam. Luận án đánh giá mức độ tương thích giữa các quy định của BLHS với các chuẩn mực quốc tế và kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia. Qua đó, làm sáng tỏ những hạn chế trong việc bảo vệ quyền con người do các bất cập trong quy định hiện hành về các tội xâm phạm tình dục.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã có những điểm mới tiến bộ, nhưng vẫn còn những vướng mắc, khó khăn trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Cụ thể, phạm vi tội phạm hóa còn hẹp, chưa bao quát hết các hành vi xâm hại tình dục nghiêm trọng như quấy rối tình dục đối với người từ 16 tuổi trở lên. Việc quy định dấu hiệu định tội, đặc biệt là dấu hiệu "trái ý muốn" trong tội hiếp dâm, còn gây khó khăn trong chứng minh tội phạm và tạo thêm áp lực tâm lý cho nạn nhân. Ngoài ra, một số tội danh liên quan đến mại dâm chưa được đặt đúng vị trí trong BLHS, và các hình phạt bổ sung chưa được quy định đầy đủ.

Trên cơ sở những phân tích này, luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện BLHS Việt Nam. Các kiến nghị bao gồm: bổ sung tội quấy rối tình dục đối với người từ đủ 16 tuổi trở lên; hoàn thiện quy định về tội dâm ô và thay thế dấu hiệu "trái ý muốn của nạn nhân" bằng "không được sự đồng ý của nạn nhân" trong tội hiếp dâm. Luận án cũng đề xuất xác định lại khách thể và vị trí của một số tội phạm liên quan đến mại dâm, đồng thời phi tội phạm hóa một số hành vi mại dâm để tạo điều kiện cho nạn nhân tìm kiếm công lý. Cuối cùng, đề xuất hoàn thiện quy định về hình phạt, bổ sung các tình tiết định khung tăng nặng nhằm tăng cường hiệu quả phòng ngừa và bảo vệ quyền con người.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU 1
  • 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài. 1
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu... 2
  • 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.. 3
  • 4. Cơ sở lý luận của đề tài, Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. 4
  • 6. Câu hỏi nghiên cứu và giả thiết nghiên cứu.. 4
  • 7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 5
  • 8. Cấu trúc của luận án 6
• PHẦN TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 6
  • 1. Tình hình nghiên cứu trong nước. 6
    • 1.1. Các công trình nghiên cứu về quyền con người và bảo vệ quyền con người bằng pháp luật 6
    • 1.2. Các công trình nghiên cứu về quyền con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự.. 6
    • 1.3. Các công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm tình dục 7
    • 1.3.2. Các công trình nghiên cứu về dấu hiệu định tội, dấu hiệu định khung và hình phạt đối với các tội xâm phạm tình dục nói chung hoặc nhóm hay một tội phạm cụ thể 7
  • 2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 7
    • 2.1. Các công trình nghiên cứu về quyền con người và bảo vệ quyền con người bằng pháp luật 7
    • 2.2. Các công trình nghiên cứu về quyền con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự.. 7
    • 2.3. Các công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm tình dục 7
  • Kết luận Phần Tổng quan 8
• PHẦN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 9
  • Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI BẰNG QUY ĐỊNH VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC 9
    • 1.1. Lý luận về bảo vệ quyền con người bằng pháp luật hình sự.. 9
      • 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm bảo vệ quyền con người bằng pháp luật hình sự 9
      • 1.1.2. Nội dung bảo vệ quyền con người bằng pháp luật hình sự... 9
    • 1.2. Lý luận về bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục. 10
      • 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của các tội xâm phạm tình dục. 10
      • 1.2.2. Khái niệm và vai trò của việc bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục 10
      • 1.3. Nội dung bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục. 11
        • 1.3.2. Hình sự hoá, phi hình sự hoá các tội xâm phạm tình dục. 11
        • 1.3.3. Mối quan hệ giữa tội phạm hoá, phi tội phạm hoá và hình sự hoá, phi hình sự hoá trong quy định về các tội xâm phạm về tình dục. 11
    • Kết luận Chương 1 12
  • Chương 2. CHUẨN MỰC QUỐC TẾ, KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ THỰC TIỄN BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI BẰNG QUY ĐỊNH VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015...... 13
    • 2.1. Các chuẩn mực quốc tế đối với việc bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục. 13
      • 2.1.1. Phạm vi tội phạm hóa các hành vi xâm phạm tình dục 13
      • 2.1.2. Quy định các dấu hiệu trong cấu thành tội phạm của các tội xâm phạm tình dục để bảo đảm việc chứng minh tội phạm. 14
      • 2.1.3. Đường lối xử lý các tội xâm phạm tình dục. 14
    • 2.2. Kinh nghiệm của một số quốc gia đối với việc bảo vệ quyền con người bằng quy định về các tội xâm phạm tình dục. 14
      • 2.2.1. Phạm vi tội phạm hóa các hành vi xâm phạm tình dục 14
      • 2.2.2. Quy định các dấu hiệu trong cấu thành tội phạm của các tội xâm phạm tình dục nhằm bảo đảm hiệu quả trong việc bảo vệ quyền con người 14
      • 2.2.3. Quy định về hình phạt đối với các tội xâm phạm tình dục 15
    • 2.3. Thực tiễn bảo vệ quyền con người bằng quy định về tội phạm và hình phạt đối với các tội xâm phạm tình dục trong Bộ luật hình sự năm 2015 16
      • 2.3.1. Quy định về tội phạm đối với các tội xâm phạm tình dục 16
      • 2.3.2. Quy định về hình phạt đối với các tội xâm phạm tình dục 18
    • Kết luận Chương 2 19
  • Chương 3. ĐÁNH GIÁ QUY ĐỊNH VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC QUA THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG HOÀN THIỆN DƯỚI GÓC ĐỘ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI 20
    • 3.1 Đánh giá quy định về các tội xâm phạm tình dục từ góc độ bảo vệ quyền con người thông qua thực tiễn áp dụng.. 20
      • 3.1.1. Những kết quả đạt được 20
      • 3.1.2. Những hạn chế trong thực tiễn bảo vệ quyền con người do những bất cập trong quy định về các tội xâm phạm tình dục 20
    • 3.2. Đề xuất hoàn thiện quy định về các tội xâm phạm tình dục nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người. 21
      • 3.2.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện quy định về các tội xâm phạm tình dục nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người 21
      • 3.2.2. Kiến nghị hoàn thiện quy định về các tội xâm phạm tình dục nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người 21
    • Kết luận Chương 3 23
  • PHẦN KẾT LUẬN. 24