ẢNH HƯỞNG CỦA DI CƯ LAO ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH
Quản trị nhân lực
Luận án "Ảnh hưởng của di cư lao động đến phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh" phân tích tác động đa chiều của di cư lao động (DCLĐ) tới sự phát triển kinh tế của tỉnh Bắc Ninh, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm tối ưu hóa lợi ích và giảm thiểu thách thức. Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh DCLĐ ngày càng trở thành chiến lược sinh kế phổ biến, đóng góp quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt tại các địa phương năng động như Bắc Ninh. Mặc dù DCLĐ góp phần vào tốc độ tăng trưởng kinh tế cao (13,89%/năm giai đoạn 1997-2021) và GRDP lớn, nó cũng tiềm ẩn các mặt trái như giảm trình độ dân trí, tăng tỷ lệ thất nghiệp, giá cả tiêu dùng, áp lực an ninh trật tự và ô nhiễm môi trường. Các nghiên cứu trước đây còn thiếu sự phân tích chuyên sâu về mối quan hệ giữa DCLĐ và các biến số kinh tế cụ thể tại địa phương.
Mục tiêu chung của luận án là đánh giá toàn diện ảnh hưởng của DCLĐ đến phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và đề xuất giải pháp cải thiện. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về ảnh hưởng của DCLĐ đến kinh tế nơi nhập cư; đánh giá cụ thể ảnh hưởng của DCLĐ tại tỉnh Bắc Ninh; và đề xuất các giải pháp phù hợp. Về đối tượng, luận án tập trung vào thực trạng ảnh hưởng của DCLĐ nội địa đến phát triển kinh tế tỉnh Bắc Ninh, với phạm vi không gian là tỉnh Bắc Ninh và thời gian nghiên cứu số liệu thứ cấp từ 1997-2021, khảo sát năm 2021.
Luận án có những đóng góp mới về lý luận thông qua việc hệ thống hóa, làm rõ các khái niệm, vai trò, ý nghĩa, nội dung ảnh hưởng của DCLĐ, đồng thời xây dựng phương pháp tiếp cận, khung phân tích và hoàn thiện bộ chỉ tiêu đánh giá. Về thực tiễn, nghiên cứu phản ánh hiện trạng DCLĐ tại Bắc Ninh, phân tích ảnh hưởng đến nguồn lực (nhân lực, vốn) và các kết quả phát triển kinh tế (tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu, đô thị hóa, tỷ lệ thất nghiệp, giá cả, chỉ số xã hội môi trường), từ đó đề xuất các nhóm giải pháp. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính (thống kê mô tả, so sánh, chuyên gia) và định lượng (mô hình Probit, ARDL) trên cơ sở dữ liệu thứ cấp và khảo sát 533 người lao động di cư.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng DCLĐ đóng góp đáng kể vào việc bổ sung và trẻ hóa lực lượng lao động (chiếm 30,88% LLLĐ năm 2021), thu hút vốn đầu tư, tăng trưởng kinh tế (đóng góp 32,81% GRDP năm 2021), chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đẩy nhanh đô thị hóa. Tuy nhiên, DCLĐ cũng làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp cục bộ, đẩy giá cả hàng hóa lên cao, gây áp lực lên chi phí xã hội và môi trường, đồng thời góp phần gia tăng tệ nạn xã hội. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp bao gồm quy hoạch phát triển kinh tế và nhân lực có tính đến yếu tố DCLĐ, đồng bộ hóa công tác quản lý cư trú, phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động, hoàn thiện chính sách xã hội, cải thiện các biến số kinh tế vĩ mô và tăng cường phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp để quản lý hiệu quả dòng DCLĐ, phát huy tối đa các tác động tích cực và hạn chế tiêu cực.