NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN LOÀI, QUY LUẬT PHÁT SINH, GÂY HẠI VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP BỌ PHẤN TRẮNG HẠI LÚA (HEMIPTERA: ALEYRODIDAE) TẠI HAI TỈNH LONG AN VÀ AN GIANG
Bảo vệ thực vật (Mã số: 62.62.01.12)
Luận án "Nghiên cứu xác định thành phần loài, quy luật phát sinh, gây hại và biện pháp quản lý tổng hợp bọ phấn trắng hại lúa (Hemiptera: Aleyrodidae) tại hai tỉnh Long An và An Giang" là một công trình khoa học quan trọng nhằm giải quyết vấn đề bọ phấn trắng gây hại nghiêm trọng trên lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long. Bọ phấn trắng, được xác định tên khoa học là Aleurocybotus indicus David & Subramaniam, thuộc bộ cánh nửa (Hemiptera), họ Aleyrodidae, gây thất thu năng suất lúa tới 80% ở một số vùng trên thế giới và đã bùng phát nghiêm trọng tại ĐBSCL trong vụ Hè Thu 2010. Trước đây, chưa có nhiều nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái cũng như biện pháp phòng trừ loài này ở Việt Nam.
Đề tài đã xác định được vòng đời trung bình của bọ phấn trắng là 21,93 ± 0,23 ngày (ở 29,4 ± 1,2°C, 79,3 ± 7,9 % RH), bao gồm 3 giai đoạn: thành trùng, trứng và ấu trùng (với 4 tuổi ấu trùng và nhộng giả). Bọ phấn trắng có khả năng sinh sản đơn tính, tạo ra 100% thành trùng đực ở thế hệ sau và phát triển tốt nhất ở 30°C. Cỏ Lục lông Chloris barbata Sw. được xác định là ký chủ phụ. Luận án cũng đã nhận diện các thiên địch quan trọng gồm bọ rùa 8 chấm Harmonia octomaculata Fabricus, bọ rùa đỏ Micraspis discolors (thiên địch bắt mồi) và ong ký sinh Encarsia transvena Timberlake.
Bọ phấn trắng gây hại chủ yếu ở các giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng và trổ của cây lúa, gây vàng lá, lép hạt, co rút và xoắn chặt lá. Các giống lúa thơm Jasmine 85 và các giống lai tạo từ Jasmine 85 có mật số bọ phấn trắng cao hơn. Mức độ lây nhiễm 30-40 thành trùng/dảnh ở 30 NSS đã làm giảm năng suất lúa từ 23-31% khi mật độ lên tới 60 con/dảnh.
Đề tài đã đề xuất các biện pháp quản lý tổng hợp hiệu quả, bao gồm sử dụng giống lúa ít nhiễm (OM4218, nếp IR4625), sạ hàng 120 kg/ha, trồng hoa quanh bờ ruộng để thu hút thiên địch, bón phân cân đối, và sử dụng thuốc sinh học (như M.a(1.2x10^9 bt/g), B.b(1.5x10^9 bt/g) với hiệu lực 60,0-66,8%) hoặc hóa học chọn lọc (Abamectin 1.8% với hiệu lực 65,1-68,0%; Pymetrozine 500g/kg với hiệu lực 70,5-72,6% và ít ảnh hưởng đến thiên địch). Mô hình quản lý tổng hợp đã được áp dụng thành công tại Long An và An Giang, giúp tăng cường bảo tồn thiên địch, giảm mật số bọ phấn trắng và mang lại lợi nhuận kinh tế cao hơn cho nông dân.