Luận án Nghiên cứu tình trạng, sinh thái và bảo tồn loài Voọc quần đùi trắng (Trachypithecus delacouri (Osgood, 1932)) tại khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG, SINH THÁI VÀ BẢO TỒN LOÀI VOỌC QUẦN ĐÙI TRẮNG (Trachypithecus delacouri (Osgood, 1932)) TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN ĐẤT NGẬP NƯỚC VÂN LONG, HUYỆN GIA VIỄN, TỈNH NINH BÌNH

Ngành:

Quản lý tài nguyên rừng

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu tình trạng, sinh thái và bảo tồn loài Voọc quần đùi trắng (Trachypithecus delacouri (Osgood, 1932)) tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình" của Phạm Gia Thanh tập trung vào việc cập nhật và cung cấp dữ liệu khoa học cần thiết cho công tác bảo tồn loài voọc quần đùi trắng, một loài linh trưởng đặc hữu và cực kỳ nguy cấp của Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, nơi được thành lập với mục đích chính là bảo tồn quần thể loài này.

Tình trạng quần thể voọc quần đùi trắng tại Vân Long đang chịu nhiều áp lực từ mất sinh cảnh, hoạt động khai thác tài nguyên, phát triển kinh tế, và các nghiên cứu trước đây còn hạn chế. Mục tiêu chung của luận án là cung cấp dẫn liệu khoa học cập nhật về kích thước quần thể, cấu trúc đàn, đặc điểm sinh thái và tập tính xã hội của loài nhằm đề xuất các giải pháp quản lý và bảo tồn bền vững. Các mục tiêu cụ thể bao gồm cập nhật thông tin về kích thước, phân bố và cấu trúc đàn; mô tả tập tính xã hội, đặc điểm sinh cảnh và thức ăn; xác định các mối đe dọa trực tiếp và đánh giá ảnh hưởng; và đề xuất các giải pháp quản lý để bảo tồn và phát triển bền vững quần thể.

Các đóng góp mới của luận án bao gồm việc cập nhật số liệu về kích thước, phân bố và cấu trúc xã hội của quần thể voọc; ghi nhận các tập tính mới như uống nước, chăm sóc con non và giao phối; xác định các dạng sinh cảnh chính và mô tả cấu trúc lâm học; cũng như cập nhật, phân tích các mối đe dọa hiện tại và đề xuất giải pháp giảm thiểu.

Kết quả nghiên cứu ghi nhận tổng số 25 đàn với 212 cá thể voọc quần đùi trắng, với cấu trúc xã hội đa dạng (một đực nhiều cái, nhiều đực nhiều cái, đàn toàn đực). Các đàn phân bố không đồng đều, tập trung ở các khu vực có sinh cảnh trảng cỏ, cây bụi và rừng thứ sinh trên núi đá vôi. Voọc quần đùi trắng dành nhiều thời gian cho nghỉ ngơi (33,16%) và kiếm ăn (20,37%), với khẩu phần ăn chủ yếu là lá non (36,5%) từ 46 loài thực vật. Mối đe dọa nghiêm trọng nhất được xác định là sự chia cắt quần thể, cùng với các mối đe dọa khác như cạnh tranh loài, cháy rừng, ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên và hoạt động du lịch. Luận án đã đề xuất các giải pháp bảo tồn chi tiết, ưu tiên phục hồi sinh cảnh, cải thiện nguồn thức ăn, giảm thiểu các mối đe dọa và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Sự cần thiết của luận án
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
    • 2.1. Mục tiêu chung
    • 2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 3. Phạm vi, giới hạn nghiên cứu
  • 4. Những đóng góp mới của luận án

• Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

• Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Nội dung nghiên cứu
    • 2.1.1. Nghiên cứu kích thước, cấu trúc và đặc điểm phân bố của loài VQĐT
    • 2.1.2. Các hoạt động chính trong ngày và một số tập tính xã hội của loài VQĐT
    • 2.1.3. Thành phần thức ăn và đặc điểm sinh cảnh của loài VQĐT
    • 2.1.4. Các mối đe dọa đến quần thể Voọc quần đùi trắng
    • 2.1.5. Đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững loài
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.2.1. Phương hướng giải quyết vấn đề của luận án
    • 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể

• Chương 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1. Kích thước, cấu trúc và phân bố quần thể Voọc quần đùi trắng
    • 4.1.1. Kích thước quần thể
    • 4.1.2. Cấu trúc quần thể VQĐT
      • 4.1.2.1. Cấu trúc quần thể
      • 4.1.2.2. Cấu trúc xã hội
    • 4.1.3. Đặc điểm phân bố các đàn VQĐT
      • 4.1.3.1. Khu vực phân bố của các đàn
      • 4.1.3.2. Phân bố các đàn theo các dạng sinh cảnh
      • 4.1.3.3. Phân bố các đàn VQĐT tại Vân Long theo các đai cao
  • 4.2. Các hoạt động chính trong ngày và một số tập tính xã hội của loài VQĐT
    • 4.2.1. Quỹ thời gian hoạt động trong ngày
    • 4.2.2. Mô tả các hoạt động
      • 4.2.2.1. Di chuyển
      • 4.2.2.2. Hoạt động kiếm ăn
      • 4.2.2.3. Hoạt động uống nước
    • 4.2.3. Một số tập tính xã hội của VQĐT
      • 4.2.3.1. Tập tính bảo vệ vùng lãnh thổ
      • 4.2.3.2. Tập tính giao phối và tiền giao phối
      • 4.2.3.3. Tập tính chăm sóc hộ con sơ sinh
  • 4.3. Thành phần thức ăn và đặc điểm sinh cảnh của loài VQĐT
    • 4.3.1. Thành phần loài thức ăn
    • 4.3.2. Đặc điểm các sinh cảnh
      • 4.3.2.1. Một số đặc điểm cấu trúc lâm học các dạng sinh cảnh
      • 4.3.2.2. Tổ thành loài cây theo giá trị IV%
    • 4.3.3. Khả năng cung cấp thức ăn cho VQĐT của các dạng sinh cảnh
      • 4.3.3.1. Khả năng cung cấp thức ăn của thảm thực vật Vân Long
      • 4.3.3.2. Sinh khối thức ăn cho loài
      • 4.3.3.3. Chỉ số phong phú thức ăn của VQĐT ở các dạng sinh cảnh
      • 4.3.3.4. Các loài cây làm thức ăn quan trọng
  • 4.4. Các mối đe dọa đến quần thể Voọc quần đùi trắng
    • 4.4.1. Mối đe dọa trực tiếp
      • 4.4.1.1. Sự chia cắt quần thể
      • 4.4.1.2. Khai thác trái phép các nguồn tài nguyên thiên nhiên
      • 4.4.1.3. Ô nhiễm môi trường từ sản xuất xi măng
      • 4.4.1.4. Sử dụng đất không bền vững
      • 4.4.1.5. Cháy rừng
      • 4.4.1.6. Cạnh tranh loài
      • 4.4.1.7. Sinh cảnh bị tác động và dần thu hẹp
      • 4.4.1.8. Hoạt động du lịch
    • 4.4.2. Mối đe dọa gián tiếp
      • 4.4.2.1. Các vấn đề thực thi pháp luật
      • 4.4.2.2. Nhận thức của người dân về loài VQĐT
      • 4.4.2.3. Quản lý du lịch tham quan Voọc quần đùi trắng
    • 4.4.3. Đánh giá và phân hạng các mối đe dọa
  • 4.5. Đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững loài VQĐT
    • 4.5.1. Nhóm các giải pháp duy trì và phát triển cấu trúc quần thể VQĐT
    • 4.5.2. Nhóm các giải pháp cải thiện nguồn thức ăn cho loài
      • 4.5.2.1. Giám sát hoạt động kiếm ăn của VQĐT và các cây thức ăn quan trọng
      • 4.5.2.2. Tạo hành lang xanh để cải thiện thêm sự đa dạng về nguồn thức ăn cho loài
    • 4.5.3. Nhóm các giải pháp phục hồi và cải tạo sinh cảnh của loài
      • 4.5.3.1. Bảo vệ nghiêm ngặt các sinh cảnh VQĐT hiện còn ở khu bảo tồn.
      • 4.5.3.2. Phục hồi và cải tạo các sinh cảnh bị suy thoái trong khu bảo tồn
      • 4.5.3.3. Nghiên cứu mở rộng sinh cảnh VQĐT ra ngoài phạm vi KBT Vân Long
    • 4.5.4. Nhóm các giải pháp khắc phục những mối đe dọa ảnh hưởng đến loài
      • 4.5.4.1. Các hoạt động khai thác trái phép nguồn TNTN
      • 4.5.4.2. Quản lý các hoạt động du lịch
      • 4.5.4.3. Đẩy mạnh các chương trình bảo tồn loài VQĐT
      • 4.5.4.4. Phát triển sinh kế bền vững
      • 4.5.4.5. Thu hút cộng đồng tham gia
    • 4.5.5. Các giải pháp ưu tiên

• KẾT LUẬN - KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị